Gevşeme tepkisiyle birlikte basitten zora korku hiyerarşisi üzerinde çalışma hangi geleneksel tekniktir?
- A) Yansıtıcı dinleme
- B) Sistematik duyarsızlaştırma
- C) Bilişsel ayrışma
- D) Öyküsel yeniden yazma
- E) Karşı aktarım çözümlemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Geleneksel sistematik duyarsızlaştırmada gevşeme ve aşamalı korku hiyerarşisi bir arada kullanılabilir.
Gerçeklik terapisinin temel kuramcılarından biri kimdir?
- A) Carl Jung
- B) Sigmund Freud
- C) William Glasser
- D) Aaron Beck
- E) Alfred Adler
Doğru cevap: C
Çözüm: Glasser gerçeklik terapisi ve seçim kuramıyla ilişkilidir; Wubbolding, WDEP danışma çerçevesini geliştirmiştir.
Çözüm odaklı danışmada sorunun ortadan kalktığı bir gelecekte nelerin değişeceğini düşündüren teknik hangisidir?
- A) Boş sandalye
- B) Serbest çağrışım
- C) Yansıtma düzeneği
- D) Mucize sorusu
- E) Karşıt koşullama
Doğru cevap: D
Çözüm: Mucize sorusu danışanın tercih ettiği geleceği ve olumlu değişimin gözlenebilir işaretlerini tarif etmesine yardımcı olur.
Sorunun daha az yoğun yaşandığı gerçek zamanları araştıran çözüm odaklı soru türü hangisidir?
- A) Mucize sorusu
- B) İçgörü yorumu
- C) Rüya çözümlemesi
- D) Ceza tarifesi
- E) İstisna sorusu
Doğru cevap: E
Çözüm: İstisna sorusu danışanın gerçek yaşamında sorunun olmadığı veya hafiflediği anların koşullarını araştırır.
Varoluşçu danışmada bireyin yaşamının anlamını ve kendi seçimlerini sahiplenmesi hangi temayla ilişkilidir?
- A) Özgürlük ve sorumluluk
- B) Yalnızca içgüdü boşalımı
- C) Yalnızca ödül-ceza dengesi
- D) Tek test puanı
- E) Koşullu uyarıcı eşleşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Varoluşçu yaklaşım, seçimlerin sorumluluğunu üstlenmeyi, yaşam anlamını ve varoluşsal kaygıyı birlikte ele alır.
Öyküsel danışmada danışanı sorunla özdeşleştirmek yerine sorunu ayrı bir olgu olarak konuşma tekniği hangisidir?
- A) Koşullanma
- B) Dışsallaştırma
- C) Bastırma
- D) Sönme
- E) Bilişsel engelleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Öyküsel yaklaşımda dışsallaştırma, kişinin kimliğini sorundan ayırıp sorunun etkilerini birlikte incelemeyi mümkün kılar.
Gerçeklik terapisinde danışmanın “Şu an yaptıkların seni istediğin sonuca yaklaştırıyor mu?” sorusu WDEP'nin hangi aşamasıdır?
- A) Değerlendirme (E)
- B) İstekler (W)
- C) Yapılanlar (D)
- D) Plan (P)
- E) Ön görüşme (V)
Doğru cevap: A
Çözüm: WDEP'nin E aşaması, danışanın mevcut eylem ve seçimlerinin hedefleri bakımından yararını değerlendirmesine yöneliktir.
Danışanın bir değişim konusunda hem istekli hem çekingen olmasını yargılamadan keşfetmek hangi yaklaşımın merkezindedir?
- A) Klasik psikanaliz
- B) Motivasyonel görüşme
- C) Salt ödül-ceza uygulaması
- D) Arketip analizi
- E) Boş sandalye protokolü
Doğru cevap: B
Çözüm: Motivasyonel görüşme danışanın ikilemini anlamayı ve kendi değişim gerekçelerini dile getirmesini destekler; çatışmacı öğüt verme değildir.
Danışan görüşme sırasında danışmanın ona da ailesi gibi kızacağını düşünüyorsa psikodinamik süreç hangisidir?
- A) Karşı aktarım
- B) Duygusal yeniden çerçeveleme
- C) Aktarım
- D) Davranış deneyi
- E) Ölçekleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Danışan geçmiş önemli ilişki yaşantısının beklentisini danışmanına taşımaktadır; bu, danışmanın tepkisinden ayrı aktarım sürecidir.
Varoluşçu danışmada yeni bir iş seçimi öncesinde kaygı yaşayan kişiyle çalışmanın odağı ne olur?
- A) Bütün kaygı belirtilerini tek başına ödülle susturmak
- B) Danışanın yerine kesin karar vermek
- C) Kaygının tümünü ahlaki kusur saymak
- D) Seçim, anlam ve sorumlulukla ilişkisini keşfetmek
- E) Mesleği yalnız doğum sırasına göre belirlemek
Doğru cevap: D
Çözüm: Varoluşçu görüşte yaşam seçimleri kaygı doğurabilir; önemli olan kişinin değerlerini ve kararlarının sorumluluğunu anlamlandırmasıdır.
Kültürel olarak farklı bir danışanla çalışan psikolojik danışmanın ilkeli tutumu hangisidir?
- A) Bütün danışanlara aynı kültürel yorumu zorunlu tutmak
- B) Kültürel farkları görmezden gelip etiketlemek
- C) Danışanın tüm tercihlerini aile üyelerine teslim etmek
- D) Kendi değerlerini evrensel kabul ederek dayatmak
- E) Kendi varsayımlarını sorgulayıp danışanın anlam dünyasını dinlemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Kültürel duyarlılık öz farkındalık, alçakgönüllülük, bağlamı anlama ve danışanın değerleriyle uygun iş birliği gerektirir.
Danışman “Bu başarısızlığı hangi başka açıdan ele alabilirsin?” diye sorarak olayın anlamını çeşitlendiriyor. Teknik hangisidir?
- A) Yeniden çerçeveleme
- B) Aktarım
- C) Yüksek düzeyde ceza
- D) Davranışın sönmesi
- E) Arketip yerleştirme
Doğru cevap: A
Çözüm: Yeniden çerçeveleme yaşantının anlamını alternatif ve daha işlevsel bir açıdan ele almayı destekler; veriyi inkâr etmeyi gerektirmez.
Görüşmenin sonunda danışmanın “Bugün ailede yalnız hissetmeni ve yardım isteme konusundaki tereddüdünü konuştuk” demesi nedir?
- A) Yüzleştirme
- B) Özetleme
- C) Koşulsuz uyaran
- D) Maruz bırakma
- E) Bastırma
Doğru cevap: B
Çözüm: Özetleme bir görüşmede gündeme gelen temel olay, duygu ve temaları topluca yansıtarak danışanın süreçle bağını güçlendirebilir.
Farklı kültürel deneyimi olan danışan “Ailemle ortak karar vermeyi önemsiyorum” diyor. En uygun danışman tutumu hangisidir?
- A) Danışanın ilişkisellik değerini keşfederek özerkliğini kendi bağlamında desteklemek
- B) Bireyselliği tek doğru model sayıp aileyle iletişimini yasaklamak
- C) Danışanın karar hakkını otomatik olarak tamamen aileye devretmek
- D) Danışanı kendi kültürüne uygun davranmadığı için suçlamak
- E) Aileyi bilgilendirmeden görüşme kayıtlarını herkese açmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Kültürel duyarlılık, danışanın özerkliğini onun değer ve bağlamını dinleyerek desteklemeyi gerektirir; ne dayatma ne sınırsız devretme uygundur.
Danışman bir öğrencinin okul korkusu için aşamalı karşılaşma planlıyor. Aşağıdaki işlemlerden hangisi en uygun etik ve teknik yaklaşımı gösterir?
- A) Öğrenciyi hazırlıksız biçimde korktuğu ortama kilitlemek
- B) Danışanın katılımını alarak güvenli ve kademeli karşılaşma hedefleri belirlemek
- C) Öğrenciye korku duyarsa başarısız sayılacağını söylemek
- D) Süreci aile ve sınıf arkadaşlarıyla izinsiz paylaşmak
- E) Danışman istemese bile yalnız kendi seçtiği yöntemi dayatmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Maruz bırakma planlı, gerekçelendirilmiş ve danışanın durumu ile katılımına uygun yürütülmelidir; zorlayıcı ve güvensiz uygulamalar etik değildir.
Danışan “Beni herkesin sevmesini garanti edebilir misiniz?” diye soruyor. Rogersçı terapötik ilişki açısından en uygun karşılık hangisidir?
- A) Elbette herkesin seni seveceğine garanti veriyorum
- B) Bütün ilişkilerini hemen kesmelisin
- C) Onaylanma ihtiyacını ve bunun sende uyandırdığı duyguları birlikte anlayabiliriz
- D) Benim kararım seninkinden her zaman üstündür
- E) Böyle düşünüyorsan yardım alamazsın
Doğru cevap: C
Çözüm: Rogersçı empatik ilişki danışanın yaşantısını anlamaya ve kabul etmeye dayanır; gerçekte verilemeyecek garanti ya da yargı içermez.
Görüşmede danışan “Hayatımın her alanını mahvettim” diyor; danışman somut olayların kapsamını inceletiyor. Hedeflenen çarpıtma ve müdahale nedir?
- A) Yansıtma ve yalnız doğum sırası yorumlama
- B) Koşullu tepki ve sadece rüya analizi
- C) Aktarım ve doğrudan ceza verme
- D) Aşırı genelleme ve kanıta dayalı bilişsel sorgulama
- E) Arketip ve rastgele meslek seçtirme
Doğru cevap: D
Çözüm: Bir alan veya olaydan bütün yaşama yayılan olumsuz hüküm aşırı genellemedir; bilişsel sorgulama bu hükmün kanıtlarını değerlendirmeyi sağlar.
Bir öğrenci aynı kuramın yöntemini kullanarak günlük düşünce kayıtları tutuyor; hafta sonunda tahminini gerçek sınıf davranışıyla sınamayı planlıyor. Hangi kuramsal mekanizma ön plandadır?
- A) Yalnız bastırılmış anı çözümlemesi
- B) Yalnız dışsal ödülün kaldırılması
- C) Doğuştan değişmez arketip tanısı
- D) Yalnız mesleki seçim ölçeği uygulaması
- E) Bilişsel yeniden değerlendirme ve davranış deneyi
Doğru cevap: E
Çözüm: Düşünce kaydı ve davranış deneyi, Beck'in bilişsel yaklaşımında varsayımların gerçek deneyimlerle sınanmasına yardımcı olur.
Bir danışan değişmek istiyor ama korkuyor. Danışman “Değişmenin sana iyi gelen yanları neler; seni ne endişelendiriyor?” diyor. Hangi ilke daha doğru açıklamadır?
- A) Motivasyonel görüşmede ikilemi keşfetmek ve değişim konuşmasını desteklemek
- B) Danışan adına kararı önceden vermek
- C) Danışanı suçlayarak direncini kırmak
- D) Davranışı açıklamasız ceza ile azaltmak
- E) Psikanalitik rüya tabirini zorunlu tutmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Motivasyonel görüşme, danışanın değişim konusundaki karmaşık duygularını keşfedip özerkliğini koruyarak kendi gerekçelerini üretmesine destek olur.
Danışan “Olayı anlatırken gülüyorum ama içimden ağlamak geliyor” diyor. Danışmanın “Gülerken ağlama isteğinden söz ettiğini fark ettim” yanıtı hangisidir?
- A) Kendiliğinden ortaya çıkan cezalandırma
- B) Tutarsızlığı yargılamadan belirten yüzleştirme
- C) Bütün duygulara koşulsuz katılma
- D) Mucize sorusuyla gelecek hedefi belirleme
- E) Serbest çağrışımla rüya yorumu
Doğru cevap: B
Çözüm: Yüzleştirme sözlü ifade, duygu ve davranış arasındaki uyumsuzluğu yargılamadan görünür kılar; saldırı veya azarlama değildir.