Bir danışan, yöneticisine duyduğu kızgınlığı evde kardeşine yönelttiğini anlatıyor. Psikodinamik açıdan en uygun yorum hangisidir?
- A) Yansıtma savunması
- B) Toplumsal ilgi
- C) Yer değiştirme savunması
- D) Mucize sorusu
- E) Otomatik düşünce kaydı
Doğru cevap: C
Çözüm: Yer değiştirmede duygu asıl hedeften daha güvenli görülen başka kişiye ya da nesneye yönelir; olayda öfkenin hedefi değişmiştir.
Adlerci danışmada doğum sırası hakkında aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi daha uygundur?
- A) Bütün ilk çocuklara aynı kişilik tanısını koymak
- B) Sadece doğum tarihinden mesleği tahmin etmek
- C) Doğum sırasını tek belirleyici biyolojik etken saymak
- D) Bireyin aile içindeki konumunu nasıl yaşadığını incelemek
- E) Kardeş sayısını başarı testi yerine kullanmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Adlerci görüşte aile dizilimi kişinin öznel yaşantısıyla anlaşılır; doğum sırası tek başına kişilik veya gelecek belirlemez.
Danışman, “Söylediklerini duyunca hem kırgın hem de dışlanmış hissediyor gibisin” diyor. Bu tepkinin temel işlevi nedir?
- A) İçerik yansıtma
- B) Yüzleştirme
- C) Bilişsel yeniden yapılandırma
- D) Davranış sözleşmesi
- E) Duygu yansıtma
Doğru cevap: E
Çözüm: Danışman olayın ayrıntılarını yinelemekten çok danışanın duygusal deneyimini adlandırdığı için duygu yansıtma yapmaktadır.
Danışan “Başarılı olmam için herkesin beni sevmesi şart” diyor. Ellis yaklaşımına göre önce hangi süreç hedeflenir?
- A) Katı ve mutlakçı inancı sorgulama
- B) Gevşemeyi tek müdahale seçme
- C) Çocukluk rüyalarını yorumlama
- D) Doğum sırasını kesin tanı olarak kullanma
- E) Başarısızlığı ödüllendirme
Doğru cevap: A
Çözüm: REBT danışmanın ilgisini olaydan çok olaya yüklenen zorunluluk içeren inancın işlevselliğine yöneltir.
Ellis'in A–B–C–D–E modelinde işlevsiz inancın kanıt ve mantık yönünden tartışılması hangi harfle gösterilir?
Doğru cevap: B
Çözüm: Ellis modelinde D tartışma ve sorgulama aşamasını; E ise daha işlevsel etkili yeni inanç veya değerlendirmeyi temsil eder.
“Toplantıda biraz takılırsam kariyerim tamamen biter” diyen danışanda ön plana çıkan bilişsel çarpıtma nedir?
- A) Zihin okuma
- B) Seçici soyutlama
- C) Felaketleştirme
- D) Kişiselleştirme
- E) Olumlu olayları küçümseme
Doğru cevap: C
Çözüm: Küçük bir aksaklığın sonucunu aşırı kötü ve yıkıcı bir sonuca dönüştürmek felaketleştirme örneğidir.
Danışman “Bu düşüncenin lehindeki ve aleyhindeki kanıtlar neler?” diye soruyor. Beck yaklaşımında kullanılan teknik hangisidir?
- A) Boş sandalye
- B) İstisna sorusu
- C) Davranışın cezalandırılması
- D) Sokratik sorgulama
- E) Rüya çözümlemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Sokratik sorgulama danışanın bir düşünceyi kanıtlar ve alternatifler üzerinden kendisinin değerlendirmesine yardım eder.
Sınıfta dikkat çekmek için bağırma davranışının hangi durumlarda ortaya çıktığı ve sonrasında ne olduğunun kayıt altına alınması nedir?
- A) Ellis'in inanç sorgulaması
- B) Arketip yorumu
- C) Mucize sorusu
- D) Serbest çağrışım
- E) Öncül–davranış–sonuç işlevsel analizi
Doğru cevap: E
Çözüm: Davranışçı ABC analizinde öncül koşullar, gözlenen davranış ve onu izleyen sonuçlar birlikte incelenerek davranışın işlevi araştırılır.
Bir öğrencinin çalışma davranışı, ödev sonrası aldığı ödüller kaldırılınca zamanla azalıyor. Bu hangi edimsel süreçtir?
- A) Sönme
- B) Olumsuz pekiştirme
- C) Olumlu pekiştirme
- D) Klasik genelleme
- E) Bilişsel ayrışma
Doğru cevap: A
Çözüm: Önceden pekiştirilen davranış pekiştirilmemeye başladığında azalıyorsa sönme görülür; bu süreç her zaman anlık olmaz.
Danışan sosyal bir ortamda korkusunu azaltmak için kademeli olarak güvenli biçimde o ortamda kalma çalışması yapıyor. Temel yaklaşım hangisidir?
- A) Psikanalitik yorum
- B) Davranışçı maruz bırakma
- C) Öyküsel dışsallaştırma
- D) Varoluşçu anlam arama
- E) Adlerci aile dizilimi incelemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Planlı maruz bırakma korkulan bağlama uygun güvenlik ve rıza koşullarında karşılaşmayı içerir; geçmiş çatışma yorumu merkezde değildir.
“Kaygını 0 ile 10 arasında kaç olarak değerlendiriyorsun; bir puan azalsa ne farklı olur?” sorusunun adı nedir?
- A) Mucize sorusu
- B) Aktarım yorumu
- C) Ölçekleme sorusu
- D) Boş sandalye çalışması
- E) Koşulsuz kabul
Doğru cevap: C
Çözüm: Ölçekleme sorusu öznel değişimi görünür kılar ve danışanın bir sonraki küçük adımı tanımlamasını destekler.
Danışan “Hiç konuşamayan biriyim” diyor; danışman daha önce görüşünü açıkladığı tek durumu araştırıyor. Yaklaşım hangisidir?
- A) Psikanalitik rüya analizi
- B) Klasik koşullanma
- C) Geştalt iki sandalye
- D) Çözüm odaklı istisnayı keşfetme
- E) Karşı aktarım araştırması
Doğru cevap: D
Çözüm: Danışman güçlüğün her zaman geçerli olmadığını gösterebilecek gerçek yaşam istisnasını aramaktadır; bu çözüm odaklı bir hamledir.
Öyküsel danışman “Kaygı okul hayatında hangi kararlarını etkiliyor?” diye soruyor. Danışmanın temel hamlesi nedir?
- A) Danışana yeni tanı koyma
- B) Öğrenciyi ödülle koşullama
- C) Davranışın kökenini yalnız biyolojiye bağlama
- D) Danışanın yerine karar verme
- E) Sorunu danışandan ayırarak dışsallaştırma
Doğru cevap: E
Çözüm: Kaygıyı danışanın kimliği olarak değil hayatına etki eden bir olgu olarak sorgulamak öyküsel dışsallaştırmaya uygundur.
Gerçeklik terapisinde danışmanın “Şu an yaptıkların seni istediğin sonuca yaklaştırıyor mu?” sorusu WDEP'nin hangi aşamasıdır?
- A) Değerlendirme (E)
- B) İstekler (W)
- C) Yapılanlar (D)
- D) Plan (P)
- E) Ön görüşme (V)
Doğru cevap: A
Çözüm: WDEP'nin E aşaması, danışanın mevcut eylem ve seçimlerinin hedefleri bakımından yararını değerlendirmesine yöneliktir.
Danışanın bir değişim konusunda hem istekli hem çekingen olmasını yargılamadan keşfetmek hangi yaklaşımın merkezindedir?
- A) Klasik psikanaliz
- B) Motivasyonel görüşme
- C) Salt ödül-ceza uygulaması
- D) Arketip analizi
- E) Boş sandalye protokolü
Doğru cevap: B
Çözüm: Motivasyonel görüşme danışanın ikilemini anlamayı ve kendi değişim gerekçelerini dile getirmesini destekler; çatışmacı öğüt verme değildir.
Danışan görüşme sırasında danışmanın ona da ailesi gibi kızacağını düşünüyorsa psikodinamik süreç hangisidir?
- A) Karşı aktarım
- B) Duygusal yeniden çerçeveleme
- C) Aktarım
- D) Davranış deneyi
- E) Ölçekleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Danışan geçmiş önemli ilişki yaşantısının beklentisini danışmanına taşımaktadır; bu, danışmanın tepkisinden ayrı aktarım sürecidir.
Varoluşçu danışmada yeni bir iş seçimi öncesinde kaygı yaşayan kişiyle çalışmanın odağı ne olur?
- A) Bütün kaygı belirtilerini tek başına ödülle susturmak
- B) Danışanın yerine kesin karar vermek
- C) Kaygının tümünü ahlaki kusur saymak
- D) Seçim, anlam ve sorumlulukla ilişkisini keşfetmek
- E) Mesleği yalnız doğum sırasına göre belirlemek
Doğru cevap: D
Çözüm: Varoluşçu görüşte yaşam seçimleri kaygı doğurabilir; önemli olan kişinin değerlerini ve kararlarının sorumluluğunu anlamlandırmasıdır.
Kültürel olarak farklı bir danışanla çalışan psikolojik danışmanın ilkeli tutumu hangisidir?
- A) Bütün danışanlara aynı kültürel yorumu zorunlu tutmak
- B) Kültürel farkları görmezden gelip etiketlemek
- C) Danışanın tüm tercihlerini aile üyelerine teslim etmek
- D) Kendi değerlerini evrensel kabul ederek dayatmak
- E) Kendi varsayımlarını sorgulayıp danışanın anlam dünyasını dinlemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Kültürel duyarlılık öz farkındalık, alçakgönüllülük, bağlamı anlama ve danışanın değerleriyle uygun iş birliği gerektirir.
Danışman “Bu başarısızlığı hangi başka açıdan ele alabilirsin?” diye sorarak olayın anlamını çeşitlendiriyor. Teknik hangisidir?
- A) Yeniden çerçeveleme
- B) Aktarım
- C) Yüksek düzeyde ceza
- D) Davranışın sönmesi
- E) Arketip yerleştirme
Doğru cevap: A
Çözüm: Yeniden çerçeveleme yaşantının anlamını alternatif ve daha işlevsel bir açıdan ele almayı destekler; veriyi inkâr etmeyi gerektirmez.
Görüşmenin sonunda danışmanın “Bugün ailede yalnız hissetmeni ve yardım isteme konusundaki tereddüdünü konuştuk” demesi nedir?
- A) Yüzleştirme
- B) Özetleme
- C) Koşulsuz uyaran
- D) Maruz bırakma
- E) Bastırma
Doğru cevap: B
Çözüm: Özetleme bir görüşmede gündeme gelen temel olay, duygu ve temaları topluca yansıtarak danışanın süreçle bağını güçlendirebilir.