Psikolojinin temel araştırma konusu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Davranışlar ve zihinsel süreçler
- B) Yalnızca okul müfredatları
- C) Yalnızca iş piyasası
- D) Yalnızca toplumsal yasalar
- E) Yalnızca ekonomik büyüme
Doğru cevap: A
Çözüm: Psikoloji, gözlenebilir davranışları ve doğrudan gözlenemese de bilimsel yöntemlerle incelenen zihinsel süreçleri araştırır.
Bir kişinin gözünün ışığı alması ile gördüğü şekli bir yüz olarak tanıması sırasıyla hangi süreçlerdir?
- A) Algı ve duyum
- B) Hatırlama ve güdülenme
- C) Duyum ve algı
- D) Pekiştirme ve ceza
- E) Olgunlaşma ve transfer
Doğru cevap: C
Çözüm: Duyum duyu alıcılarında başlayan işlemeyi, algı ise bu duyusal girdinin örgütlenip anlamlandırılmasını belirtir.
Bir öğretmenin aynı anda konuşan öğrenciler arasından tek bir öğrencinin sözlerine odaklanması hangi kavrama örnektir?
- A) Klasik koşullanma
- B) Geriye ket vurma
- C) Sosyal kaytarma
- D) Edimsel sönme
- E) Seçici dikkat
Doğru cevap: E
Çözüm: Seçici dikkat, birden çok uyarıcı arasından belirli bilgiye odaklanıp diğerlerini ikincil plana almaktır.
Aşağıdakilerden hangisi merkezî sinir sisteminin bileşenlerinden biridir?
- A) Sempatik gangliyon
- B) Omurilik
- C) Deri reseptörü
- D) Çevresel sinir lifi
- E) İskelet kası
Doğru cevap: B
Çözüm: Beyin ve omurilik merkezî sinir sistemini oluşturur; diğer seçenekler bu sistemin dışında yer alan yapıları örnekler.
Bireyin yeni bildirisel anılar oluşturmasında önemli rol oynayan beyin bölgesi hangisidir?
- A) Omurilik soğanı
- B) Beyincik korteksi
- C) Birincil görme alanı
- D) Hipokampus
- E) Hipofiz arka lobu
Doğru cevap: D
Çözüm: Hipokampus yeni olgusal ve yaşantısal anıların oluşumunda önemli rol oynar; tek başına belleğin tamamı değildir.
Başlangıçta nötr olan bir sesin, korku yaratan olayla tekrar tekrar eşleşip sonradan tek başına korku uyandırması hangi öğrenmedir?
- A) Olumlu ceza
- B) Klasik koşullanma
- C) Sosyal kaytarma
- D) Model alarak öğrenme
- E) İçsel güdülenme
Doğru cevap: B
Çözüm: Klasik koşullanmada başlangıçta nötr uyaran başka bir uyaranla eşleşerek koşullu tepkiyi ortaya çıkarabilir.
Bir öğrencinin düzenli okuması her seferinde övülüyor ve okuma sıklığı artıyorsa hangi işlem gerçekleşmiştir?
- A) Olumsuz pekiştirme
- B) Olumlu ceza
- C) Olumsuz ceza
- D) Olumlu pekiştirme
- E) Sönme
Doğru cevap: D
Çözüm: Övgü davranıştan sonra eklenmiş ve okuma davranışını artırmıştır; bu olumlu pekiştirmedir.
Bir araştırmacı sınıf iklimi puanı ile akademik başarı arasında pozitif ilişki buluyor. Bu bulgudan tek başına hangi sonuç çıkarılabilir?
- A) Sınıf ikliminin başarıya kesin neden olduğu
- B) Başarının yalnızca sınıf iklimince belirlendiği
- C) Deney grubuna mutlaka müdahale edildiği
- D) Üçüncü değişken bulunmadığının kanıtlandığı
- E) Değişkenlerin birlikte artma eğilimi gösterdiği
Doğru cevap: E
Çözüm: Pozitif korelasyon değişkenlerin aynı yönde değişme eğilimini gösterir; etki yönü ve nedensellik ayrıca araştırılmalıdır.
Aynı öğrencileri beş yıl boyunca her yıl ölçen araştırma tasarımı hangisidir?
- A) Kesitsel araştırma
- B) Boylamsal araştırma
- C) Tek seferlik tarama
- D) Anlık gözlem
- E) Eşzamanlı yaş karşılaştırması
Doğru cevap: B
Çözüm: Boylamsal tasarımda aynı katılımcılar zaman boyunca yinelenen ölçümlerle takip edilir.
Geçmişte iyi öğrenilmiş bir yabancı dilin yeni öğrenilen dilin sözcüklerini karıştırması hangi olgudur?
- A) Geriye ket vurma
- B) Duyusal adaptasyon
- C) Olumlu transfer
- D) İleriye ket vurma
- E) Sosyal kolaylaştırma
Doğru cevap: D
Çözüm: Eski öğrenmenin yeni öğrenmenin hatırlanmasını zorlaştırması ileriye ket vurmadır; geriye ket vurmada yeni öğrenme eskisini bozar.
Öğrencinin kendi deneme sınavında hangi konularda neden hata yaptığını belirleyip stratejisini değiştirmesi en çok hangi kavrama uyar?
- A) Üstbilişsel izleme ve düzenleme
- B) Koşulsuz tepki
- C) Olumsuz ceza
- D) Duyusal eşik
- E) Taklit yoluyla uyma
Doğru cevap: A
Çözüm: Kişinin öğrenme sürecini gözlemleyip stratejisini ayarlaması üstbilişin izleme ve kontrol boyutlarına örnektir.
Bir öğretmen zor bir problemde öğrencinin ihtiyacına göre adım adım yardım ediyor ve giderek desteği azaltıyorsa en uygun açıklama hangisidir?
- A) Olumlu ceza uygulama
- B) Geriye ket vurmayı hızlandırma
- C) İskele kurma ve kademeli desteği çekme
- D) Duyusal uyumu azaltma
- E) Koşulsuz tepki oluşturma
Doğru cevap: C
Çözüm: Vygotsky ile ilişkili iskele kurma, öğrenenin geçici destekle görevi yapmasını sağlamak ve yetkinlik artınca desteği çekmektir.
Bir öğrencinin başarısızlığını sürekli “Ben zaten matematik yeteneği olmayan biriyim” diye yorumlaması hangi atıf özelliğine örnektir?
- A) İçsel ve görece kararlı nedene atfetme
- B) Dışsal ve değişken nedene atfetme
- C) Dışsal ve kontrol edilebilir nedene atfetme
- D) Yalnız rastlantısal nedene atfetme
- E) Sadece ortamın gürültüsüne atfetme
Doğru cevap: A
Çözüm: Yetenek eksikliği açıklaması öğrencinin kendisine yüklediği, görece kararlı bir nedendir; değişebilir çabadan ayrılır.
Bir öğretmen grup ödevinde kimi öğrencilerin tek başına çalıştıklarından daha az çaba gösterdiğini gözlemliyor. Bu durum hangisidir?
- A) Sosyal kolaylaştırma
- B) Sembolik koşullanma
- C) Sosyal kaytarma
- D) Klasik sönme
- E) İçsel güdülenme
Doğru cevap: C
Çözüm: Sosyal kaytarma bireysel katkı görünürlüğü azaldığında grup görevlerinde çabanın düşmesini ifade eder.
Bir okulda kaygı ile devamsızlık ilişkisi görülürken ekonomik güçlük de her ikisiyle ilişkili bulunuyor. En temkinli değerlendirme hangisidir?
- A) Kaygının tek nedeninin devamsızlık olduğunu açıklamak
- B) Devamsızlığın tek nedeninin kaygı olduğunu kanıtlamak
- C) Ekonomik güçlüğün etkisizliğini varsaymak
- D) Üçüncü değişken olasılığını dikkate alarak nedensel iddiadan kaçınmak
- E) Korelasyonun deneysel kesinlik olduğunu söylemek
Doğru cevap: D
Çözüm: Ekonomik koşullar gibi üçüncü değişkenler gözlenen ilişkiyi etkileyebilir; korelasyon tek başına nedensellik göstermez.
Danışman görüşmede “Sanki son olaylardan sonra hem kırgın hem de yalnız hissediyorsun” diyor. Bu söz öncelikle hangi mikro beceriyi gösterir?
- A) Duygu yansıtması
- B) Direktif verme
- C) Tanı koyma
- D) Davranışsal ceza
- E) Meslek yerleştirme
Doğru cevap: A
Çözüm: Danışan deneyimindeki duygunun anlaşılıp söze dökülmesi duygu yansıtmasıdır; danışanın yerine karar verilmemiştir.
Öğrencinin öğretmenle konuşmaktan kaçınması yalnız otorite varlığında görülüyor; akranlarıyla konuşuyor. Bunun için hangi yorum en uygun olur?
- A) Öğrencinin tüm ortamlarda iletişim kuramadığının kanıtlandığı
- B) Davranışın yalnızca genlerle belirlendiğinin gösterildiği
- C) Davranışın bağlamsal uyaranlar ve öğrenme öyküsüyle ilişkili olabileceği
- D) Tek davranışın kesin klinik tanı olduğu
- E) Her koşulda aynı müdahalenin zorunlu olduğu
Doğru cevap: C
Çözüm: Davranışın hangi bağlamda ortaya çıktığını incelemek gerekir; yalnız bir ortamda yaşanan güçlüğü tüm kişiliğe genellemek yanlıştır.
Bir okul bütün sınıflarda akran zorbalığını önleme çalışması yürütürken yalnız olay yaşanan öğrencilere de bireysel destek sunuyor. Hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Rehberliği yalnız kriz yönetimine indirger
- B) Tüm öğrencileri klinik danışan kabul eder
- C) Önleme ile müdahalenin birbirini dışladığını gösterir
- D) Öğrencilerin kendi tercihlerini tamamen kaldırır
- E) Evrensel önleme ile hedefe yönelik desteği birleştirir
Doğru cevap: E
Çözüm: Tüm sınıfa dönük önleyici çalışmalarla belirli ihtiyaçları olan öğrencilere sunulan bireysel destek bir arada yürütülebilir.
Öğretmen yalnız olumlu notlarını övdüğü öğrencide zamanla sadece kolay hedef seçme görülüyor. En dikkatli yorum hangisidir?
- A) Bütün övgüler zorunlu olarak içsel güdülenmeyi artırır
- B) Övgünün içeriği ve öğrencinin hedef seçimine etkisi birlikte değerlendirilmelidir
- C) Ödül alan herkes riskli hedefleri seçer
- D) Gözlenen sonuç kesinlikle genetik değişimdir
- E) Başarıya vurgu yapılan her durumda ceza söz konusudur
Doğru cevap: B
Çözüm: Övgünün çaba, strateji ya da yalnız sonuç odaklı olması ve öğrencinin beklentileri motivasyonel sonuçları etkileyebilir.
Bir deneyde iki sınıftan birinin öğretmen deneyimi çok daha fazladır ve sadece o sınıfa yeni program uygulanır. Etki yorumundaki ana tehdit hangisidir?
- A) Kontrol koşulunun bulunmasının nedenselliği kesin kılması
- B) Rastgele atamanın eksiksiz yapılması
- C) Ölçümün bireyden bağımsız olması
- D) Araştırmanın her durumda etik dışı olması
- E) Grupların başlangıçta denk olmaması ve karıştırıcı değişken
Doğru cevap: E
Çözüm: Öğretmen deneyimi ve program aynı grupta değiştiğinden gözlenen farkın kaynağı karışır; gruplar arası denkliğe dikkat gerekir.