Üç grup eşit tür bitki farklı sıcaklıklarda yetiştiriliyor; her grupta eşit su, ışık ve toprak kullanılıyor. Hangisi deneyin ölçülebilir bağımlı değişkeni olarak seçilebilir?
- A) On gün sonundaki ortalama boy artışı
- B) Uygulanan sıcaklık düzeyi
- C) Kullanılan saksıların eşit hacmi
- D) Her gruba verilen günlük su miktarı
- E) Grupların aldığı eşit ışık süresi
Doğru cevap: A
Çözüm: Sıcaklık araştırmacının değiştirdiği bağımsız değişkendir; boy artışı sonuç olarak ölçülür. Diğer seçenekler kontrol edilen koşullardır.
Bir deneyde ışık süresiyle birlikte gübre miktarı da artırılmış ve bitkilerin büyüdüğü gözlenmiştir. Hangi yorum bilimsel açıdan en güçlüdür?
- A) Bitki büyümesinin kesin tek nedeni ışık artışıdır
- B) Büyümenin yalnız ışık artışından kaynaklandığı söylenemez
- C) Gübre miktarı hiçbir koşulda etkili olamaz
- D) İki etken değiştiği için büyüme ölçülemez
- E) Aynı bitki türünün kullanılması sonucu nedensel olarak kesinleştirir
Doğru cevap: B
Çözüm: İki bağımsız etken birlikte değiştiği için gözlenen etkinin hangisinden kaynaklandığı ayrıştırılamaz; uygun kontrol tasarımı gerekir.
Bir ormanda üretici bitkilerden otçullara ve etçillere enerji geçerken ayrıştırıcılar ölü dokuları parçalıyor. Hangi ifade doğrudur?
- A) Enerji ve madde her trofik düzeyde aynı miktarda artar
- B) Ayrıştırıcılar güneş enerjisini maddeden tamamen yeniden oluşturur
- C) Enerji tek yönlü aktarılırken maddeler biyolojik ve fiziksel döngülerde dolaşabilir
- D) Enerji biyosferde hiçbir zaman ısıya dönüşmez
- E) Tüketiciler element döngülerine katılmaz
Doğru cevap: C
Çözüm: Ekosisteme giren enerji trofik basamaklarda dönüşür ve bir kısmı ısı olarak yayılır; karbon, azot ve su gibi maddeler döngülere katılır.
Bir bitki gündüz fotosentez yaparken gece karanlıkta canlı kalmaya devam etmektedir. Gece gerçekleşebilen yaşamsal süreç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Karanlıkta her koşulda ışığa bağımlı reaksiyon yürütülmesi
- B) Kloroplastların oksijenli solunumu bütünüyle durdurması
- C) Gece bütün hücre zarlarının geçirimsiz hâle gelmesi
- D) Organik maddeler kullanılarak hücresel solunumla ATP üretimi
- E) Maddenin korunumu ilkesinin gece geçersiz olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Bitki hücreleri gündüz ve gece enerji ihtiyacını hücresel solunumla karşılayabilir; karanlıkta fotosentezin ışığa bağımlı bölümü gerçekleşmez.
Bir öğretmen sıvı suyun buharlaşıp sonra soğuk yüzeyde yoğuşmasını gösteriyor. Hangi çıkarım deneyle uyumludur?
- A) Yoğuşmada su yeni bir elemente dönüşür
- B) Buharlaşmada bütün H₂O molekülleri atomlarına ayrılır
- C) Yoğuşma yalnız 0 °C altında gerçekleşebilir
- D) Buharlaşma mutlaka sıvının kaynama sıcaklığında olur
- E) Hâl değişimi sırasında su moleküllerinin kimyasal kimliği değişmez
Doğru cevap: E
Çözüm: Buharlaşma ve yoğuşma fiziksel hâl değişimleridir. Tanecik düzeni ve enerji durumu değişir, ancak H₂O molekülü aynı kalır.
İçi su dolu bir kabın tabanında iki farklı noktadaki hidrostatik basınçları karşılaştıran öğrenci, hangi değişkenlerin belirleyici olduğunu bilmelidir?
- A) Sıvı yoğunluğu, yerçekimi ivmesi ve yüzeyden derinlik
- B) Kabın yalnız rengi ve dış şekli
- C) Su yüzeyindeki yansımanın büyüklüğü
- D) Kabın yapıldığı malzemenin kokusu
- E) Sıvının buharlaşırken çıkardığı ses
Doğru cevap: A
Çözüm: Durgun sıvıda aynı sıvı için gösterge basıncı p=ρgh bağıntısıyla bulunur; yüzeyden derinlik, yoğunluk ve yerçekimi etkilidir.
İdeal sabit gerilimli bir kaynakta iki özdeş lamba paralel bağlıdır. Lambalardan birinin bulunduğu kol açık devre olursa sağlam lamba için en uygun yorum nedir?
- A) Devre kesin seri bağlantıya dönüşür
- B) Kendi kolundaki gerilim değişmediğinden yanmaya devam eder
- C) Kaynağın gerilimi zorunlu olarak iki katına çıkar
- D) Sağlam lamba her durumda söner
- E) Sağlam lambanın direnci sıfır olur
Doğru cevap: B
Çözüm: Paralel bağlantıda her kol ideal kaynağın aynı uçlarına bağlıdır; bir kol açıldığında diğer kolun besleme gerilimi korunur.
Bir kapta 80 °C su, yanındaki kapta 30 °C su bulunmaktadır. Kaplar arasında iletken temas sağlanırsa net ısı akışı hangi yönde olur?
- A) Soğuk sudan sıcak suya doğru
- B) İki yönde de hiç enerji aktarımı olmaz
- C) Sıcak sudan soğuk suya doğru
- D) Daima kütlesi büyük olan kaptan diğerine
- E) Yalnız ortam sıcaklığından kaplara doğru
Doğru cevap: C
Çözüm: Sıcaklık farkı bulunduğunda net ısı aktarımı yüksek sıcaklıklı ortamdan düşük sıcaklıklı ortama doğrudur; kütleler denge sıcaklığını etkileyebilir.
Kütlesi 150 g, hacmi 100 cm³ olan katı cisim suya (yoğunluk 1 g/cm³) bırakılıyor. Cisim içi boş değilse beklenen davranış nedir?
- A) Yoğunluğu 0,5 g/cm³ olduğundan yüzmesi
- B) Yoğunluğu suya eşit olduğundan askıda kalması
- C) Yoğunluğu 150 g/cm³ olduğundan her zaman havalanması
- D) Yoğunluğu 1,5 g/cm³ olduğundan batma eğiliminde olması
- E) Kütlesi olduğu için yoğunluk hesaplanamaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Cismin yoğunluğu 150/100=1,5 g/cm³ olup suyunkinden büyüktür; dış kuvvetler ve destek yoksa batar.
Ocak ayında Güney Yarım Küre’de yaz yaşanırken Kuzey Yarım Küre’de kış yaşanmasının temel nedeni nedir?
- A) Dünya’nın ocakta kendi ekseni etrafında dönmemesi
- B) Ay’ın güneyde daha fazla ısı üretmesi
- C) Dünya-Güneş uzaklığının yarım kürelere göre farklı olması
- D) Güney Yarım Küre’de yerçekiminin tamamen yok olması
- E) Dünya’nın eksen eğikliği nedeniyle yarım kürelerin farklı ışın alma koşulları
Doğru cevap: E
Çözüm: Eksen eğikliği sonucu ocakta Güney Yarım Küre Güneş ışınlarını daha dik alır ve gündüz süreleri uzar; kuzeyde ters koşullar oluşur.
Bir atlet 200 m uzunluğundaki kapalı pistte bir tam turu 50 saniyede tamamlayıp başlangıç noktasına dönüyor. Ortalama sürat ve ortalama hızın büyüklüğü sırasıyla kaçtır?
- A) 4 m/s ve 0 m/s
- B) 0 m/s ve 4 m/s
- C) 4 m/s ve 4 m/s
- D) 200 m/s ve 50 m/s
- E) 50 m/s ve 200 m/s
Doğru cevap: A
Çözüm: Ortalama sürat=toplam yol/zaman=200/50=4 m/s. Başlangıca dönüldüğü için yer değiştirme 0 ve ortalama hızın büyüklüğü 0’dır.
Demir tozu, kum ve tuz içeren kuru karışımdan üç bileşeni ayrı ayrı elde etmek isteyen öğrenci hangi işlem sırasını izlemelidir?
- A) İlk olarak yalnız süzme, ardından bütün karışımı mıknatıslama
- B) Mıknatısla demiri ayırma, suyla tuzu çözme, süzme, suyu buharlaştırma
- C) Tuz ve kumu önce yakma, daha sonra suya atma
- D) Karışıma yalnız buz ekleyip bekleme
- E) Bütün maddeleri çözmeden tek aşamada damıtma
Doğru cevap: B
Çözüm: Demir mıknatısla alınır; tuz suda çözünür, kum çözünmez. Süzmeyle kum ayrılır; tuz çözeltisindeki su buharlaştırılarak tuz elde edilir.
EBOB’u 6 olan 18 ve 30 sayılarının EKOK’u kaçtır?
- A) 54
- B) 60
- C) 90
- D) 72
- E) 180
Doğru cevap: C
Çözüm: Pozitif iki tam sayı için a×b=EBOB×EKOK bağıntısı vardır. 18×30/6=90 bulunur.
Beş sayının aritmetik ortalaması 12’dir. Bunlardan dördü 10, 11, 13 ve 14 olduğuna göre beşinci sayı kaçtır?
- A) 10
- B) 11
- C) 13
- D) 12
- E) 14
Doğru cevap: D
Çözüm: Beş sayının toplamı 5×12=60’tır. Bilinenlerin toplamı 10+11+13+14=48 olduğundan eksik sayı 60−48=12’dir.
İki benzer karenin kenar uzunlukları oranı 3/2 ise alanlarının oranı büyükten küçüğe kaçtır?
- A) 3/2
- B) 6/4
- C) 3/4
- D) 27/8
- E) 9/4
Doğru cevap: E
Çözüm: Benzer şekillerde alan oranı kenar ölçeğinin karesidir. (3/2)²=9/4 olur; kenar oranını doğrudan alan oranı olarak almak yanlıştır.
Aynı hızla çalışan 6 işçi bir işi 12 günde bitirebiliyor. İşçi verimleri sabitken aynı işi 8 işçi kaç günde bitirir?
- A) 9 gün
- B) 6 gün
- C) 8 gün
- D) 12 gün
- E) 16 gün
Doğru cevap: A
Çözüm: Toplam iş 6×12=72 işçi-gündür. İşçi sayısı 8 olursa süre 72/8=9 gün olur; burada ters orantı vardır.
Bir miktara önce %40 zam, sonra zamlı miktar üzerinden %25 indirim yapılıyor. Son miktarın ilk miktara oranı kaçtır?
- A) 0,75
- B) 1,05
- C) 0,95
- D) 1,15
- E) 1,40
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk miktarı 1 kabul edersek önce 1,40’a çıkar, sonra 1,40×0,75=1,05 olur. Sonuç başlangıcın %105’idir.
Bir sınıfta kızların sayısı erkeklerin sayısının 3/2 katıdır. Sınıfta toplam 30 öğrenci varsa kız sayısı kaçtır?
- A) 12
- B) 15
- C) 18
- D) 20
- E) 24
Doğru cevap: C
Çözüm: Erkek:kız oranı 2:3’tür. Toplam 5 eş pay 30 öğrenci olduğundan bir pay 6, kız sayısı 3×6=18’dir.
İki adil madeni para birlikte atılıyor. Tam olarak birinin tura gelme olasılığı kaçtır?
- A) 1/4
- B) 1/3
- C) 2/3
- D) 1/2
- E) 3/4
Doğru cevap: D
Çözüm: Eş olasılıklı sonuçlar YY, YT, TY, TT olmak üzere dörttür. Tam bir tura iki sonuçta gerçekleşir: 2/4=1/2.
Bir kitabın ilk gün 2/5’i, ikinci gün ise kalan kısmının 1/3’ü okunuyor. İki günün sonunda kitabın kaçta kaçı okunmamıştır?
- A) 1/5
- B) 1/3
- C) 3/5
- D) 4/5
- E) 2/5
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk gün sonunda 3/5 kalır. İkinci gün kalanın 1/3’ü yani 1/5’i okunur. Son kalan 3/5−1/5=2/5’tir.