Başlangıçta “Bir varmış bir yokmuş” gibi kalıpların kullanılabildiği, olağanüstü olaylar içerebilen tür hangisidir?
- A) Makale
- B) Tutanak
- C) Masal
- D) Deneme
- E) Eleştiri
Doğru cevap: C
Çözüm: Masallarda zaman ve yer belirsiz olabilir; olağanüstü kişiler ve olaylar bulunabilir. Başlangıç kalıpları bu türün yaygın göstergelerindendir.
Çocuk edebiyatında “çocuğa göre olma” ilkesini en doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Her cümleyi yalnız tek sözcükle yazmak
- B) Bütün kitaplarda aynı kahramanı kullanmak
- C) Çocuğa sürekli açık öğütler sıralamak
- D) Dil ve anlatıyı çocuğun gelişim özelliklerini dikkate alarak kurmak
- E) Her zor konuyu bütün yaş gruplarından uzak tutmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Çocuğa göre olma, gelişimsel düzeyi ve okuma deneyimini dikkate alan estetik bütünlük demektir; basitleştirme veya dayatma değildir.
Bir anlatının büyük ölçüde resimlerle kurulduğu ve az ya da hiç sözel metin içermediği kitap türü hangisidir?
- A) Ansiklopedi maddesi
- B) Dil bilgisi sözlüğü
- C) Akademik rapor
- D) Metin ağırlıklı tarih ders kitabı
- E) Sözsüz resimli kitap
Doğru cevap: E
Çözüm: Sözsüz resimli kitaplarda olay örgüsü, karakter ve duygu çoğunlukla görsellerin ardışıklığı üzerinden aktarılır.
1071 yılında gerçekleşen ve Anadolu tarihinin dönüm noktalarından sayılan savaş hangisidir?
- A) Malazgirt Savaşı
- B) Talas Savaşı
- C) Miryokefalon Savaşı
- D) Ankara Savaşı
- E) Niğbolu Savaşı
Doğru cevap: A
Çözüm: Malazgirt Savaşı 1071 yılında Büyük Selçuklu Sultanı Alp Arslan ile Bizans arasında gerçekleşmiştir.
İstanbul 1453 yılında hangi Osmanlı padişahı döneminde fethedilmiştir?
- A) I. Selim
- B) II. Mehmed
- C) I. Süleyman
- D) II. Bayezid
- E) I. Murad
Doğru cevap: B
Çözüm: İstanbul’un fethi 1453’te II. Mehmed yani Fatih Sultan Mehmed dönemindedir. Diğer padişahlar farklı dönemlerde hüküm sürmüştür.
Türkiye Büyük Millet Meclisi ilk kez hangi tarihte açılmıştır?
- A) 19 Mayıs 1919
- B) 29 Ekim 1923
- C) 23 Nisan 1920
- D) 30 Ağustos 1922
- E) 3 Mart 1924
Doğru cevap: C
Çözüm: TBMM 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara’da açılmıştır. Bu tarih Cumhuriyet’in ilan edildiği 29 Ekim 1923 ile karıştırılmamalıdır.
Türkiye Cumhuriyeti hangi tarihte ilan edilmiştir?
- A) 23 Nisan 1920
- B) 30 Ekim 1918
- C) 19 Mayıs 1919
- D) 29 Ekim 1923
- E) 1 Kasım 1928
Doğru cevap: D
Çözüm: Cumhuriyet 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilmiştir. 23 Nisan 1920 TBMM’nin açılışı, 1928 ise Harf Devrimi yılıdır.
Bir anlatıda belirli bir dağın oluşumu, o yörede anlatılagelen olağanüstü bir olayla açıklanır. Bu metnin türü büyük olasılıkla hangisidir?
- A) Deney raporu
- B) Resmî tutanak
- C) Efsane
- D) Eleştiri makalesi
- E) Günlük
Doğru cevap: C
Çözüm: Yer veya doğal oluşumla bağlantılı olağanüstü açıklamalar halk belleğinde efsane türüne örnek oluşturabilir.
“Çocuk kitapları mutlaka son paragrafta açıkça öğüt vermelidir.” yargısına karşı en güçlü eleştiri hangisidir?
- A) Öğüdün yalnız yüksek sesle söylenebilmesi
- B) Çocukların tüm metinleri aynı hızda okuyabilmesi
- C) Kitaplarda resim bulunmasının yasak olması
- D) Edebî niteliğin okura düşünme ve yorumlama alanı açmayı da gerektirmesi
- E) Şiirlerin hiçbir duyguyu yansıtmaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Çocuk edebiyatı doğrudan didaktik mesajla sınırlı değildir; estetik deneyim, örtük anlam ve okurun yorumuna açıklık taşıyabilir.
Bir sınıf kitaplığında farklı kültürleri temsil eden, yaş düzeyine uygun ve çeşitli anlatı türlerinden oluşan seçki bulunması öncelikle neyi destekler?
- A) Bütün çocukların aynı kitabı sevmesini
- B) Tek bir doğru yorumun zorunlu kılınmasını
- C) Kitap seçiminde yalnız fiyatın belirleyici olmasını
- D) Görsellerin tamamen kaldırılmasını
- E) Okurların çeşitli bakış açıları ve türlerle karşılaşmasını
Doğru cevap: E
Çözüm: Çeşitli tür ve kültürel temsiller çocukların farklı yaşam dünyalarıyla karşılaşmasına ve okuma tercihi geliştirmesine katkı sunar.
Aşağıdaki olaylar kronolojik olarak sıralandığında hangisi en son gerçekleşmiştir?
- A) I. Meşrutiyet’in ilanı
- B) Tanzimat Fermanı’nın ilanı
- C) Islahat Fermanı’nın ilanı
- D) İstanbul’un fethi
- E) Malazgirt Savaşı
Doğru cevap: A
Çözüm: Malazgirt 1071, İstanbul’un fethi 1453, Tanzimat 1839, Islahat 1856, I. Meşrutiyet 1876’dır. Bu dizide son olay I. Meşrutiyet’tir.
Amasya Genelgesi (1919) için aşağıdaki çıkarımlardan hangisi en isabetlidir?
- A) Cumhuriyet’in ilan edildiği resmî belge olması
- B) Millî bağımsızlık mücadelesini örgütleme ve millî iradeye vurgu yapma çağrısı taşıması
- C) Saltanatın kaldırıldığını duyurması
- D) Lozan Barış Antlaşması’nı yürürlüğe koyması
- E) Harf Devrimi’ni başlatması
Doğru cevap: B
Çözüm: Amasya Genelgesi bağımsızlık için milletin azim ve kararını vurgulayarak örgütlü direniş sürecine yön vermiştir.
Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün Türk dili ve kültürü araştırmaları bakımından temel önemi nedir?
- A) Osmanlı’da ilk anayasa olması
- B) Büyük Taarruz’un askerî planı olması
- C) Türkçenin söz varlığını ve dil özelliklerini örneklerle açıklaması
- D) Cumhuriyet’in ilan belgesi olması
- E) İstanbul’un fethini anlatan ilk resmî antlaşma olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Kâşgarlı Mahmud’un eseri sözlük ve dil-kültür kaynağı niteliğindedir; Türkçenin söz varlığına ilişkin önemli bilgiler sunar.
Bir anlatıda ormanın korunması teması vardır; fakat kahramanlar tek boyutlu, olaylar rastlantılarla çözülüyor ve metin sürekli öğüt veriyor. En uygun değerlendirme hangisidir?
- A) İyi tema bütün yapısal sorunları giderir
- B) Olumlu tema tek başına edebî niteliği garanti etmez
- C) Her çocuk kitabı aynı olay örgüsünü tekrar etmelidir
- D) Çatışma yoksa metin mutlaka fabldır
- E) Nitelikli edebiyatta karakterin işlevi bulunmaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Edebî nitelik tema kadar olay örgüsü, karakter gelişimi, dil ve anlatı bütünlüğünü de gerektirir. İyi niyetli bir mesaj bu eksikleri tek başına telafi etmez.
Resimli bir kitapta yazı “kapı açık” derken görsel kapının önünde karmaşık bir engel gösteriyor. En isabetli okuma hangisidir?
- A) Görseli tamamen yok saymak
- B) Yazının her zaman yanlış olduğunu varsaymak
- C) Metin ve görsel arasındaki farklılığın anlam üretimine katkısını araştırmak
- D) Kapak renginden kitabın türünü kesinleştirmek
- E) Hikâyenin mantıksız olduğuna hemen karar vermek
Doğru cevap: C
Çözüm: Resimli kitaplarda görsel-yazı ilişkisi bazen tamamlayıcı, bazen gerilimlidir. Bu fark bilinçli bir anlatı tekniği olabilir ve bağlamla yorumlanmalıdır.
Bir çeviri çocuk kitabında kültüre özgü bir söz oyunu bulunuyor. Niteliği korumaya yönelik en uygun yaklaşım hangisidir?
- A) Söz oyununu bağlamdan kopuk biçimde tek tek sözcüklere çevirmek
- B) Bütün kültürel göndermeleri gerekçesiz çıkarmak
- C) Okura anlaşılmaz sözcükler bırakarak metni kesmek
- D) Anlamı ve okur deneyimini gözeterek bağlama duyarlı çeviri yapmak
- E) Çevirinin yalnız sayfa sayısının aynı olmasını sağlamak
Doğru cevap: D
Çözüm: Çocuk kitabı çevirisinde kültürel göndermeler ve söz oyunları yalnız sözcük karşılığıyla değil, işlev ve yaşa uygun okur deneyimiyle değerlendirilir.
Bir sınıf kitaplığında yalnızca erkek kahramanların olduğu ve diğer karakterlerin hep edilgen kaldığı kitaplar seçiliyor. Bu seçim hangi açıdan eleştirilmelidir?
- A) Bütün kitapların fabl türünde olmaması
- B) Kâğıt boyutlarının farklı olması
- C) Hikâyelerde yer adlarının bulunması
- D) Her kitabın aynı yayınevinden çıkmaması
- E) Temsil çeşitliliğini ve okurun çoklu özdeşleşme olanaklarını sınırlaması
Doğru cevap: E
Çözüm: Çocuk edebiyatında farklı karakterlerin özne ve eyleyen olmasına alan açmak, okurun çeşitli deneyim ve bakış açılarıyla karşılaşmasını destekler.
Aşağıdakilerden hangisi 1919–1923 arasındaki siyasal ve askerî gelişmelerin doğru kronolojik sıralamasıdır?
- A) Amasya Genelgesi → TBMM’nin açılması → Sakarya → Büyük Taarruz → Lozan
- B) TBMM’nin açılması → Amasya → Büyük Taarruz → Sakarya → Lozan
- C) Sakarya → TBMM’nin açılması → Amasya → Lozan → Büyük Taarruz
- D) Amasya → Sakarya → TBMM’nin açılması → Lozan → Büyük Taarruz
- E) Lozan → Amasya → TBMM’nin açılması → Sakarya → Büyük Taarruz
Doğru cevap: A
Çözüm: Amasya 1919, TBMM 1920, Sakarya 1921, Büyük Taarruz 1922, Lozan 1923 tarihlidir. Sıralama ulusal mücadelenin gelişimini yansıtır.
Osmanlı’da Tanzimat, Islahat ve I. Meşrutiyet hakkında aşağıdaki yorumlardan hangisi tarihsel açıdan daha sağlamdır?
- A) Üç belge de 1923 yılında yayımlanmıştır
- B) Hukukî ve idarî dönüşüm girişimleri farklı tarihlerde ve farklı içeriklerle gelişmiştir
- C) Üçü de aynı metnin farklı adlarıdır
- D) I. Meşrutiyet, İstanbul’un fethinden öncedir
- E) Tanzimat Fermanı TBMM tarafından ilan edilmiştir
Doğru cevap: B
Çözüm: Tanzimat 1839, Islahat 1856, I. Meşrutiyet 1876 tarihlidir. Bu gelişmelerin kapsamı ve bağlamı farklıdır; eş anlamlı belgeler değildir.
751 Talas Savaşı ile Türklerin İslamlaşması arasında nasıl bir ilişki kurulması tarihsel yönteme daha uygundur?
- A) Savaş günü bütün Türk toplulukları aynı anda Müslüman olmuştur
- B) Bu savaş sonrasında Türklerin hiçbir devleti kalmamıştır
- C) Savaş, Türk-İslam temaslarının geliştiği uzun sürecin önemli dönüm noktalarındandır
- D) İslamlaşma yalnız Anadolu’da başlamıştır
- E) Bu savaş Osmanlı Devleti’nin kuruluşuyla aynı yıldadır
Doğru cevap: C
Çözüm: Talas Savaşı Türk-İslam ilişkileri bakımından önemlidir; ancak farklı Türk topluluklarının İslamlaşması zamana yayılan çok etkenli bir süreçtir.