“Öğretmen, öğrencilerin yazdığı öyküleri dikkatle okudu.” cümlesinde “yazdığı” sözcüğünün dil bilgisel işlevi hangisidir?
- A) Sıfat-fiil olarak “öyküleri” adını nitelemesi
- B) Zarf-fiil olarak okuma zamanını bildirmesi
- C) İsim-fiil olarak cümlenin öznesi olması
- D) Çekimli fiil olarak temel yargıyı taşıması
- E) Edat olarak sözcükler arasında ilgi kurması
Doğru cevap: A
Çözüm: Yazdığı sözcüğü -dık sıfat-fiil ekiyle kurulmuştur; öğrencilerin yazdığı öyküler öbeğinde öyküleri nitelemektedir.
“Sınavı kazanmak için düzenli çalıştı.” ve “Yorgun olduğu için dinlendi.” cümleleri karşılaştırıldığında “için”in işlevi hangi sırayla doğrudur?
- A) Birincide neden, ikincide amaç
- B) Birincide amaç, ikincide neden
- C) Her ikisinde yalnız koşul
- D) Her ikisinde yalnız karşılaştırma
- E) Birincide sonuç, ikincide zaman
Doğru cevap: B
Çözüm: Kazanmak için ifadesi hedefi yani amacı; yorgun olduğu için ifadesi dinlenmenin gerekçesini yani nedeni belirtir.
“Bu kitaplar çocukların düşünme becerisini geliştirir.” cümlesinde “Bu” sözcüğünün türü hangisidir?
- A) İşaret zamiri
- B) Soru zarfı
- C) İşaret sıfatı
- D) Bağlaç
- E) Kişi zamiri
Doğru cevap: C
Çözüm: Bu sözcüğü kitaplar adının önünde onu işaret ederek belirttiği için işaret sıfatıdır. Adın yerini tutmadığından zamir değildir.
Aşağıdaki değişimlerden hangisi ünsüz benzeşmesine örnektir?
- A) Ağaç + -ı → ağacı
- B) Ağız + -ı → ağzı
- C) Başla + -yor → başlıyor
- D) Kitap + -cı → kitapçı
- E) Su + -u → suyu
Doğru cevap: D
Çözüm: Kitapçı sözcüğünde sert ünsüz p’den sonra gelen c, ç’ye dönüşür. Bu sertleşme ünsüz benzeşmesidir.
“Paragraf, göçün nedenlerini ve sonuçlarını ele alıyor; yazar göçün planlı yönetilmesi gerektiğini savunuyor.” ifadesinde ikinci bölüm neyi verir?
- A) Yalnız paragrafın konusunu
- B) Metindeki tüm örnekleri
- C) Anlatıcının yaşını
- D) Kullanılan noktalama işaretlerini
- E) Ana düşünceyi
Doğru cevap: E
Çözüm: Göçün neden ve sonuçları paragrafın konusudur; planlı yönetilmesi gerektiği düşüncesi yazarın iletmek istediği ana yargıdır.
Bir resimli kitapta karakter, yazıda üzgün olduğunu söylemez; fakat görsellerde yüz ifadesi ve renk düzeni hüznü gösterir. Bu durum hangi niteliği örnekler?
- A) Görsellerin metnin anlamını tamamlaması
- B) Görsellerin metinden kopuk olması
- C) Yalnız görsel sayısının önemli olması
- D) Metnin her sayfada zorunlu olarak tekrarlanması
- E) Kitabın ancak ansiklopedi olabilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Resimler yazıda açıkça belirtilmeyen duygu ve ayrıntıları aktararak anlatıyı genişletir. Resimli kitabın metin-görsel iş birliği söz konusudur.
Bir çocuk kitabında açık şiddet betimlemeleri ve karmaşık geriye dönüşler kullanılmıştır. Yaşa uygunluğu değerlendirirken ilk olarak hangisi incelenmelidir?
- A) Yalnız kapağın parlak olması
- B) Okur grubunun gelişim düzeyi ve anlatının sunuluş biçimi
- C) Yazarın kitabı mutlaka ödüllü olması
- D) Kitapta tüm cümlelerin eşit uzunlukta olması
- E) Kütüphanede çok sayıda baskısının bulunması
Doğru cevap: B
Çözüm: Yaşa uygunluk değerlendirmesi, zor içeriklerin nasıl sunulduğunu ve hedef yaş grubunun duygusal/bilişsel hazır bulunuşluğunu birlikte ele alır.
Bir anlatıda belirli bir dağın oluşumu, o yörede anlatılagelen olağanüstü bir olayla açıklanır. Bu metnin türü büyük olasılıkla hangisidir?
- A) Deney raporu
- B) Resmî tutanak
- C) Efsane
- D) Eleştiri makalesi
- E) Günlük
Doğru cevap: C
Çözüm: Yer veya doğal oluşumla bağlantılı olağanüstü açıklamalar halk belleğinde efsane türüne örnek oluşturabilir.
“Çocuk kitapları mutlaka son paragrafta açıkça öğüt vermelidir.” yargısına karşı en güçlü eleştiri hangisidir?
- A) Öğüdün yalnız yüksek sesle söylenebilmesi
- B) Çocukların tüm metinleri aynı hızda okuyabilmesi
- C) Kitaplarda resim bulunmasının yasak olması
- D) Edebî niteliğin okura düşünme ve yorumlama alanı açmayı da gerektirmesi
- E) Şiirlerin hiçbir duyguyu yansıtmaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Çocuk edebiyatı doğrudan didaktik mesajla sınırlı değildir; estetik deneyim, örtük anlam ve okurun yorumuna açıklık taşıyabilir.
Bir sınıf kitaplığında farklı kültürleri temsil eden, yaş düzeyine uygun ve çeşitli anlatı türlerinden oluşan seçki bulunması öncelikle neyi destekler?
- A) Bütün çocukların aynı kitabı sevmesini
- B) Tek bir doğru yorumun zorunlu kılınmasını
- C) Kitap seçiminde yalnız fiyatın belirleyici olmasını
- D) Görsellerin tamamen kaldırılmasını
- E) Okurların çeşitli bakış açıları ve türlerle karşılaşmasını
Doğru cevap: E
Çözüm: Çeşitli tür ve kültürel temsiller çocukların farklı yaşam dünyalarıyla karşılaşmasına ve okuma tercihi geliştirmesine katkı sunar.
Aşağıdaki olaylar kronolojik olarak sıralandığında hangisi en son gerçekleşmiştir?
- A) I. Meşrutiyet’in ilanı
- B) Tanzimat Fermanı’nın ilanı
- C) Islahat Fermanı’nın ilanı
- D) İstanbul’un fethi
- E) Malazgirt Savaşı
Doğru cevap: A
Çözüm: Malazgirt 1071, İstanbul’un fethi 1453, Tanzimat 1839, Islahat 1856, I. Meşrutiyet 1876’dır. Bu dizide son olay I. Meşrutiyet’tir.
Amasya Genelgesi (1919) için aşağıdaki çıkarımlardan hangisi en isabetlidir?
- A) Cumhuriyet’in ilan edildiği resmî belge olması
- B) Millî bağımsızlık mücadelesini örgütleme ve millî iradeye vurgu yapma çağrısı taşıması
- C) Saltanatın kaldırıldığını duyurması
- D) Lozan Barış Antlaşması’nı yürürlüğe koyması
- E) Harf Devrimi’ni başlatması
Doğru cevap: B
Çözüm: Amasya Genelgesi bağımsızlık için milletin azim ve kararını vurgulayarak örgütlü direniş sürecine yön vermiştir.
Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün Türk dili ve kültürü araştırmaları bakımından temel önemi nedir?
- A) Osmanlı’da ilk anayasa olması
- B) Büyük Taarruz’un askerî planı olması
- C) Türkçenin söz varlığını ve dil özelliklerini örneklerle açıklaması
- D) Cumhuriyet’in ilan belgesi olması
- E) İstanbul’un fethini anlatan ilk resmî antlaşma olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Kâşgarlı Mahmud’un eseri sözlük ve dil-kültür kaynağı niteliğindedir; Türkçenin söz varlığına ilişkin önemli bilgiler sunar.
Sakarya Meydan Muharebesi, Büyük Taarruz ve Lozan Barış Antlaşması hangi sırayla gerçekleşmiştir?
- A) Lozan → Sakarya → Büyük Taarruz
- B) Büyük Taarruz → Lozan → Sakarya
- C) Sakarya → Lozan → Büyük Taarruz
- D) Sakarya → Büyük Taarruz → Lozan
- E) Büyük Taarruz → Sakarya → Lozan
Doğru cevap: D
Çözüm: Sakarya 1921, Büyük Taarruz 1922, Lozan Antlaşması 1923 tarihlidir. Doğru kronoloji askerî başarıdan diplomatik sonuca ilerler.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş süreci bakımından Lozan Antlaşması’nın önemi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İstanbul’un fethedilmesini sağlaması
- B) Tanzimat dönemini başlatması
- C) Türkiye’yi I. Dünya Savaşı’na sokması
- D) TBMM’nin ilk kez açılmasını sağlaması
- E) Yeni devletin uluslararası konumunu ve barış koşullarını belirleyen temel anlaşmalardan biri olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Lozan Barış Antlaşması 24 Temmuz 1923’te imzalanmıştır ve Millî Mücadele sonrasındaki uluslararası barış düzenini şekillendirmiştir.
Kuzey Anadolu Dağlarının Karadeniz kıyısına büyük ölçüde paralel uzanması hangi durumu kolaylaştırmaz?
- A) Kıyı ile iç kesimler arasında kara ulaşımını
- B) Kıyıda orografik yağış oluşmasını
- C) Kıyı ile iç kesimde iklim farklarının gelişmesini
- D) Kıyıya yakın yamaçlarda yükselti değişimini
- E) Kıyı ardındaki farklı topoğrafyanın oluşmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Kıyıya paralel dağlar, kıyıdan iç kesimlere geçişi yer yer zorlaştırır; hava kütlelerinin yükselmesine ve yağışa da katkı sağlayabilir.
Bir kentte sanayi, üniversite ve ulaşım olanakları artarken çevre kırsaldan kente göç yaşanması en doğrudan hangi kavramla açıklanır?
- A) Yalnızca fizikî çözülme
- B) Çekici göç etmenleri
- C) Boylam farkı
- D) Dünya’nın günlük hareketi
- E) Yalnızca yükselti basamağı
Doğru cevap: B
Çözüm: İş, eğitim ve hizmet olanakları kent için çekici göç etmenleridir. Göçün nedenleri sosyal ve ekonomik koşullarla ilgilidir.
Bir bölgenin ikliminde yaz kuraklığı belirginken kış yağışları öne çıkıyor ve kıyı ovalarında turunçgil yetiştiriliyor. Hangi kıyı kuşağı daha olasıdır?
- A) Doğu Karadeniz kıyıları
- B) Erzurum-Kars platosu
- C) Akdeniz kıyıları
- D) İç Anadolu kapalı havzası
- E) Yüksek Doğu Anadolu dağları
Doğru cevap: C
Çözüm: Sıcak-kurak yaz, ılık-yağışlı kış ve turunçgil yetiştiriciliği Akdeniz iklimi etkisindeki kıyı alanlarının genel özelliklerindendir.
Aynı büyüklükte kâğıda çizilen iki haritada A ölçeği 1/50.000, B ölçeği 1/250.000’dir. Hangi yargı doğrudur?
- A) B haritası daha büyük ölçeklidir
- B) Her iki harita aynı gerçek alanı zorunlu gösterir
- C) A haritasında ayrıntı hiçbir zaman bulunmaz
- D) A haritasında daha dar alan, genellikle daha çok ayrıntıyla gösterilir
- E) Ölçeğin paydası küçüldükçe ayrıntı kesinlikle sıfırlanır
Doğru cevap: D
Çözüm: 1/50.000 ölçeği 1/250.000’den büyüktür; aynı kâğıt boyutunda daha dar gerçek alanı, genellikle daha ayrıntılı olarak gösterir.
Türkiye’de büyük deprem tehlikesi olan bir alanda aynı sarsıntı şiddetinin farklı binalarda farklı hasar üretmesi en çok hangi farkı gösterir?
- A) Enlem çizgilerinin yer değiştirmesini
- B) Denizlerin tuzluluk oranını
- C) Depremin her binada farklı büyüklükte olmasını
- D) İklim tipinin tek başına depreme neden olmasını
- E) Yapıların zarar görebilirlik düzeylerindeki farklılığı
Doğru cevap: E
Çözüm: Afet zararının derecesi yalnız tehlikeye bağlı değildir; yapı dayanımı, zemin, kullanım ve hazırlık gibi zarar görebilirlik etmenleri etkilidir.