Türkiye hangi yarım kürede bulunur?
- A) Kuzey Yarım Küre
- B) Güney Yarım Küre
- C) Batı Yarım Küre'nin tamamında
- D) Kutup Dairesi'nin güneyindeki Antarktika'da
- E) Ekvator çizgisi üzerinde
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye'nin enlemleri kuzey değerler taşır.
Bir noktanın Ekvator'a göre açısal uzaklığını hangi koordinat bildirir?
- A) Boylam
- B) Yükselti
- C) Eğim
- D) Enlem
- E) Bakı
Doğru cevap: D
Çözüm: Enlem bir yerin Ekvator'a göre kuzey-güney konumunu gösterir.
Bir noktanın başlangıç meridyenine göre açısal konumu hangisiyle belirlenir?
- A) Enlem
- B) Boylam
- C) Rakım
- D) Yağış
- E) Eğim
Doğru cevap: B
Çözüm: Boylam Greenwich başlangıç meridyenine göre doğu-batı açısal konumdur.
Bir derece boylam farkı yaklaşık kaç dakikalık yerel güneş saati farkına karşılık gelir?
- A) 1 dakika
- B) 10 dakika
- C) 4 dakika
- D) 15 dakika
- E) 60 dakika
Doğru cevap: C
Çözüm: Dünya 360° dönüşü yaklaşık 24 saatte yapar; 1° boylam farkı 4 dakikadır.
Dünya'nın kendi ekseni çevresinde dönüşünün temel sonucu hangisidir?
- A) Gece ve gündüzün ardışıklığı
- B) Mevsimlerin oluşumu
- C) Ay tutulmasının her gün yaşanması
- D) Yılın 365 gün sürmesi
- E) Kıtaların birkaç saatte yer değiştirmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Günlük dönüş ışık alan yüzeyin değişmesini sağlar.
Mevsimlerin oluşmasında birlikte etkili temel iki koşul hangisidir?
- A) Yalnız gece-gündüz süresi ve deniz tuzluluğu
- B) Eksen eğikliği ve Güneş çevresinde dolanma
- C) Yalnız okyanus akıntıları ve kıta sayısı
- D) Dünya'nın her gün aynı meridyeni geçmesi
- E) Bütün yıldızların aynı anda doğması
Doğru cevap: B
Çözüm: Mevsimler eksen eğikliği ve yıllık dolanmanın birlikte etkisiyle oluşur.
1/100.000 ölçekli haritada 1 cm gerçekte kaç kilometredir?
- A) 100 kilometre
- B) 1 kilometre
- C) 10 kilometre
- D) 100 metre
- E) 10 metre
Doğru cevap: B
Çözüm: 100.000 cm 1.000 metreye, yani 1 kilometreye eşittir.
1/250.000 ölçekli haritada 8 cm ölçülen iki merkez arasındaki gerçek uzaklık kaç kilometredir?
- A) 2 km
- B) 8 km
- C) 20 km
- D) 200 km
- E) 80 km
Doğru cevap: C
Çözüm: 8 × 250.000 cm = 2.000.000 cm = 20 km.
Aynı alan 1/50.000 ve 1/500.000 ölçekli iki haritada gösteriliyor. Hangisi doğrudur?
- A) 1/50.000 ölçekli harita daha fazla yerel ayrıntı gösterebilir
- B) 1/500.000 ölçekli harita her zaman daha ayrıntılıdır
- C) İki ölçeğin paydası farklı olsa da ölçekleri aynıdır
- D) 1/50.000 haritasında tüm kıta daha az genellemeyle gösterilir
- E) Ölçek değişimi mesafe dönüşümünü etkilemez
Doğru cevap: A
Çözüm: Kesir ölçek paydası küçükse ölçek büyük, ayrıntı potansiyeli fazladır.
Türkiye'nin yaklaşık 26°D–45°D boylam sınırları arasında yerel güneş saati farkı kaç dakikadır?
- A) 19 dakika
- B) 76 dakika
- C) 45 dakika
- D) 26 dakika
- E) 180 dakika
Doğru cevap: B
Çözüm: 45−26=19°; 19×4=76 dakikadır.
40°K, 30°D koordinatlı nokta hakkında hangi ifade kesindir?
- A) Ekvator'un güneyinde ve başlangıç meridyeninin batısındadır
- B) Kuzey kutup noktasındadır
- C) Ekvator'un kuzeyinde ve başlangıç meridyeninin doğusundadır
- D) Boylamı verilmediği için doğu-batı konumu bilinemez
- E) Mutlaka deniz seviyesindedir
Doğru cevap: C
Çözüm: K kuzey enlemi, D doğu boylamıdır; yükseklik koordinatlardan bilinmez.
Bir topografya haritasında 100 ve 500 metre izohipsleri arasında 200, 300 ve 400 metre çizgileri bulunuyor. İzohips aralığı kaç metredir?
- A) 50 metre
- B) 200 metre
- C) 400 metre
- D) 500 metre
- E) 100 metre
Doğru cevap: E
Çözüm: Komşu izohipsler 100 metrelik yükselti basamaklarıdır.
Akarsu vadisini kesen izohipslerin V biçimi oluşturduğu haritada V'nin sivri ucu çoğunlukla hangi yönü gösterir?
- A) Akarsuyun kaynak yönünü
- B) Akarsuyun denize ulaştığı noktayı
- C) Deltanın denize açıldığı yönü
- D) Rüzgârın esme yönünü
- E) Yaz sıcaklığının en yüksek olduğu yönü
Doğru cevap: A
Çözüm: Vadiyi geçen izohipslerin sivri ucu çoğu durumda yüksek kesime, yani yukarı çığıra yönelir.
Denizden gelen nemli havanın dağ yamacı boyunca yükselmesi hangi yağış oluşumunu açıklar?
- A) Konveksiyonel yağışın yalnız düz alanlarda oluşması
- B) Orografik (yamaç) yağışı
- C) Yer çekiminin tamamen durması
- D) İzostatik yükselme olmadan volkan püskürmesi
- E) Gelgitten kaynaklanan deniz çekilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Hava yamaç boyunca yükselerek soğur, su buharı yoğunlaşabilir.
39°D meridyeninde yerel güneş saati 13.20 ise 30°D meridyeninde saat kaçtır?
- A) 13.56
- B) 13.11
- C) 12.44
- D) 12.20
- E) 14.00
Doğru cevap: C
Çözüm: Batıdaki 30°D, 39°D'den 9° geridedir; 9×4=36 dakika çıkarılır: 12.44.
Bir arazinin alanı 1/200.000 ölçekli haritada 9 cm² ölçülüyor. Ölçek kaynaklı alan dönüşümüne göre gerçek alan kaç km² olur?
- A) 36 km²
- B) 18 km²
- C) 9 km²
- D) 180 km²
- E) 360 km²
Doğru cevap: A
Çözüm: 1 cm haritada 2 km olduğundan 1 cm²=4 km²; 9 cm²=36 km².
Aynı iki merkez 1/100.000 ölçekli haritada 10 cm aralıklıdır. Mesafe 1/250.000 ölçekli ikinci haritada kaç cm görünür?
- A) 2 cm
- B) 10 cm
- C) 25 cm
- D) 4 cm
- E) 40 cm
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk haritada gerçek uzaklık 10 km'dir. İkinci haritada 1 cm=2,5 km olduğu için 4 cm görünür.
Aylık iklim verisinde A kentinin ocak yağışı 125 mm, temmuz yağışı 2 mm; B kentinin ocak yağışı 45 mm, temmuz yağışı 95 mm'dir. Diğer veriler eşit varsayılırsa hangi yorum en ihtiyatlıdır?
- A) A ve B'nin yükseltileri kesinlikle aynıdır
- B) A'nın tamamı çöldür; başka veri gerekmez
- C) B'de hiçbir kış yağışı görülmez
- D) İki kentin toplam nüfusu bu verilerden bulunur
- E) A'da belirgin yaz kuraklığı vardır; B'de yaz yağışı A'ya göre daha fazladır
Doğru cevap: E
Çözüm: Veriler mevsimsel yağışın karşılaştırılmasını sağlar; iklim türü için tüm yıl ve sıcaklıklar da incelenmelidir.
İki kıyı istasyonu aynı enlemdedir; birinin gerisinde kıyıya paralel yüksek dağlar, diğerinde iç kesimlere uzanan alçak vadiler vardır. Hangi olası sonuç daha iyi gerekçelendirilir?
- A) İki merkezin boylamları kesin aynıdır
- B) Birinci yerde hiç yağış oluşamaz
- C) İkinci yerde bütün yer şekilleri aynıdır
- D) İç kesimlere deniz etkisinin ulaşma biçimi topoğrafya nedeniyle farklılaşabilir
- E) Dağların yönelimi ulaşımı hiçbir koşulda etkilemez
Doğru cevap: D
Çözüm: Dağların uzanışı ve vadilerin açıklığı deniz etkisi ve ulaşım koridorlarını değiştirebilir.
Bir gözlemci aynı yükseltideki kuzey ve güney yamaçların kış güneşlenmesini karşılaştırıyor. Türkiye'de bulutluluk ve eğimin diğer özellikleri benzerse hangisi beklenir?
- A) Kuzey yamacın her koşulda sürekli Güneş'i tam tepede görmesi
- B) Güney yamaçların genel olarak daha fazla güneş ışını alması
- C) Bakı etkisinin Dünya'da hiçbir yerde olmaması
- D) İki yamacın farklı enlemlerde bulunmasının zorunlu olması
- E) Güney yamaçta mutlaka deniz seviyesinin altına inilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuzey Yarım Küre orta enlemlerinde güney bakılı yamaçlar genel olarak daha fazla güneşlenir.