İzohips çizgilerinin birbirine çok yakın olduğu yamaçta hangi özellik öne çıkar?
- A) Eğimin fazla olması
- B) Yükseltinin kesinlikle sıfır olması
- C) Yıllık yağışın sıfır olması
- D) Toprağın her yerde tuzlu olması
- E) Nüfus yoğunluğunun her zaman yüksek olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Sık izohipsler yatay mesafede yükseltinin hızla değiştiğini gösterir.
Konuma bağlı verileri katmanlar hâlinde çözümleyen sistemin kısaltması hangisidir?
- A) GSM
- B) GSYH
- C) KDV
- D) KOBİ
- E) CBS
Doğru cevap: E
Çözüm: Coğrafi Bilgi Sistemleri konuma bağlı verileri birleştirip analiz eder.
Yer kabuğu levhalarının hareketiyle doğrudan ilişkili olay hangisidir?
- A) Günlük gelgit çizelgesinin basımı
- B) Faylanma ve deprem
- C) Kent içi nüfus sayımı
- D) İhracat fiyatlarının belirlenmesi
- E) Turizm sezonunun duyurulması
Doğru cevap: B
Çözüm: Tektonik hareketler faylanma ve depremlerle ilişkilidir.
Kireç taşının çözünmesiyle oluşabilen yer şekli hangisidir?
- A) Moren
- B) Delta
- C) Dolin
- D) Kumul
- E) Falez
Doğru cevap: C
Çözüm: Dolin, çözünebilen kayaçlarda karstlaşmayla oluşabilen çukurluktur.
Akdeniz ikliminin tipik yağış-sıcaklık özelliği hangisidir?
- A) Her mevsimin sürekli kar yağışlı olması
- B) Yıl boyunca yağışın hiç görülmemesi
- C) Yazların sürekli don olaylı geçmesi
- D) Yazların sıcak ve kurak, kışların ılık ve yağışlı olması
- E) Yılın bütün aylarında sıcaklığın eşit kalması
Doğru cevap: D
Çözüm: Akdeniz iklimi yaz kuraklığı ve kış yağışlarıyla ayırt edilir.
Karadeniz kıyı ikliminin ayırt edici özelliklerinden biri hangisidir?
- A) Yaz yağışının bütün illerde kesinlikle sıfır olması
- B) Her yerde çöl bitki örtüsünün bulunması
- C) Yağışın yılın farklı mevsimlerine yayılması
- D) Yıl boyu kesintisiz kar örtüsü olması
- E) Hiçbir yerel iklim farkının görülmemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Karadeniz kıyılarında deniz etkisi ve yıl geneline yayılan yağış öne çıkar.
Türkiye'nin yüzölçümü bakımından en büyük gölü hangisidir?
- A) Tuz Gölü
- B) Beyşehir Gölü
- C) Eğirdir Gölü
- D) Van Gölü
- E) İznik Gölü
Doğru cevap: D
Çözüm: Van Gölü Türkiye'nin en büyük gölüdür.
Kıyıya yakın iki merkezden biri ılıman, içteki diğerinin yıllık sıcaklık farkı büyükse ilk olarak hangi etken araştırılmalıdır?
- A) Yerel saatin ülkede tek olması
- B) İki merkezde yazının aynı alfabe ile yazılması
- C) Akarsuların hepsinin tuzlu olması
- D) Her iki merkezin aynı çarşıya sahip olması
- E) Denizelliğin azalıp karasallığın artması
Doğru cevap: E
Çözüm: Deniz etkisi sıcaklık farkını çoğu zaman azaltır; iç kesimde karasallık artabilir.
Ege kıyılarında deniz etkisinin bazı vadiler boyunca iç kesimlere sokulabilmesi hangi topoğrafik özellikle ilişkilidir?
- A) Kuzey Anadolu Dağlarının bütün Ege kıyısına paralel olmasıyla
- B) Dağların kıyıya genel olarak dik uzanmasıyla
- C) Tüm Ege'nin sürekli buzulla örtülü olmasıyla
- D) Kıyıda yükselti farkının bulunmamasıyla
- E) Yerel saat farkının yalnız Ege'de sıfırlanmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: Ege'deki doğu-batı uzanışlı dağ ve grabenler geçiş koridorları oluşturur.
Türkiye'nin tektonik yapısı için hangi ifade doğrudur?
- A) Bütün depremler yalnız rüzgâr aşındırmasıyla oluşur
- B) Türkiye hiçbir levha sınırının etkisinde değildir
- C) Batı Anadolu'daki grabenler yalnız buzulların eseridir
- D) Birden fazla levhanın etkileşimi faylanma ve depremleri etkiler
- E) Faylanma yalnız deniz tuzluluğunu değiştirir
Doğru cevap: D
Çözüm: Anadolu ve çevresindeki levha hareketleri tektonik etkinliği açıklar.
Akarsu ağzında birikerek denize doğru ilerleyen alüvyal ova hangi yer şeklidir?
- A) Delta
- B) Sirk
- C) Moren
- D) Horst
- E) Obruk
Doğru cevap: A
Çözüm: Delta, akarsuyun denize ya da göle ulaştığı alanda uygun koşullarda birikimiyle oluşur.
Bir akarsuyun debisinin yıl içindeki değişimine verilen ad nedir?
- A) Akarsu havzası
- B) Kıta sahanlığı
- C) İzoterm aralığı
- D) Drenaj yoğunluğunun birimi
- E) Akarsu rejimi
Doğru cevap: E
Çözüm: Rejim akış miktarının zamansal değişme düzenidir; debi anlık akış miktarıdır.
Van Gölü'nün denize yüzeysel çıkışı bulunmaması hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Açık okyanus akıntısı
- B) Delta kıyısı
- C) Falez gelişimi
- D) Karst polyesi
- E) Kapalı havza
Doğru cevap: E
Çözüm: Van Gölü kapalı havza sistemi içinde bulunur.
Bir haritada sık izohipsler üzerinde akarsu, yakınında seyrek izohipsler üzerinde yerleşme görülüyor. Sadece bu veriye dayanarak hangi çıkarım yapılabilir?
- A) Akarsuyun suyu kesinlikle içilebilir
- B) Yerleşmenin nüfusu tam 100.000 kişidir
- C) Akarsu çevresindeki gösterilen yamaç daha dik; yerleşme çevresi görece daha az eğimlidir
- D) İki yerde yıllık yağış eşittir
- E) Akarsu yatağında yalnız granit bulunur
Doğru cevap: C
Çözüm: İzohips sıklığı eğimi gösterir; su kalitesi, nüfus ve kayaç için veri gerekebilir.
Yazın denizden gelen nemli hava kıyı dağında yükseliyor, rüzgâraltı iç kesimde kuruyup ısınıyor. Hangi süreç birlikte gerçekleşebilir?
- A) Rüzgârüstünde yağışın fiziksel olarak imkânsızlaşması
- B) Dağ kütlesinin bir günde yok olması
- C) Nemli havanın yükselirken her koşulda daha sıcak kalması
- D) İç kesimde deniz seviyesinin sürekli değişmez olması
- E) Rüzgârüstünde orografik yağış ve rüzgâraltında görece kuraklaşma
Doğru cevap: E
Çözüm: Yükselen hava soğuyup yağış oluşturabilir; alçalan hava bağıl nemi azaltabilir.
Bir ilçede deprem tehlike değeri yüksek ama nüfus seyrek ve binalar güçlendirilmiş; başka ilçede aynı tehlikede yapı kırılganlığı yüksek. Hangi yorum uygundur?
- A) Deprem tehlikesi yüksek olan her yerde kayıplar kesin aynı olur
- B) Yapı kalitesi deprem riskine hiçbir biçimde etki etmez
- C) Nüfusun dağılışı yalnız atmosferik basıncı değiştirir
- D) Risk, yalnız haritadaki renk kodundan hesaplanır
- E) Aynı tehlike düzeyi farklı maruziyet ve kırılganlık nedeniyle farklı kayıp riskleri doğurabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Fiziksel tehlike aynı olsa bile maruziyet ve kırılganlık farklı risk oluşturur.
Bir araştırmacı AFAD deprem tehlike haritasındaki yüksek değeri 'bu mahallede kesin şu kadar bina yıkılacak' biçiminde sunuyor. Hangi ek bilgi eksiktir?
- A) Yalnız harita başlığının yazı tipi
- B) Kentin adının kaç heceli olduğu
- C) Yapı stoku, zemin, maruziyet ve kırılganlığa ilişkin veriler
- D) Bir meridyen derecesinin kaç dakika olduğu
- E) Tek başına iklimdeki mevsim uzunluğu
Doğru cevap: C
Çözüm: Deprem tehlike haritası doğrudan hasar veya risk haritası değildir; kayıp için başka değişkenler gerekir.
Bir gölün dışa yüzeysel akışı yok ve kurak dönemde buharlaşma güçlü. Hangi ifade bilimsel olarak en savunulabilir?
- A) Bütün kapalı göller zorunlu olarak tatlı ve içilebilirdir
- B) Dışa akışı olmayan her gölün derinliği aynıdır
- C) Göldeki bütün tuzlar her yıl hiç değişmeden yok olur
- D) Havzada çözünmüş maddeler birikebilir; göl suyunun niteliği ek hidrojeolojik verilere bağlıdır
- E) Bu veri gölde balık türlerinin sayısını kesin verir
Doğru cevap: D
Çözüm: Kapalı havza ve buharlaşma tuzluluğu etkileyebilir; kimyasal nitelik yalnız bu iki gözlemden kesin belirlenmez.
Aşağıdaki akarsulardan biri Türkiye'de doğup Karadeniz'e ulaşır; diğeri Türkiye dışına akarak başka ülke topraklarından geçer. Doğru eşleştirme hangisidir?
- A) Fırat – Kızılırmak
- B) Dicle – Yeşilırmak
- C) Aras – Sakarya
- D) Meriç – Büyük Menderes
- E) Kızılırmak – Fırat
Doğru cevap: E
Çözüm: Kızılırmak Türkiye'de doğup Karadeniz'e dökülür; Fırat sınır aşan bir akarsudur.
Bir ilin nüfusu 800.000, yüzölçümü 4.000 km²; diğerinin nüfusu 1.000.000, yüzölçümü 10.000 km²'dir. Aritmetik yoğunluk için hangisi doğrudur?
- A) İlk ilin yoğunluğu 200, ikincinin 100 kişi/km²'dir
- B) İlk ilin yoğunluğu 100, ikincinin 200 kişi/km²'dir
- C) İkisi de 800 kişi/km²'dir
- D) İlk ilde nüfus daha az olduğu için yoğunluk zorunlu olarak düşüktür
- E) Yüzölçümü bilinmediğinden oran hesaplanamaz
Doğru cevap: A
Çözüm: 800.000/4.000=200 ve 1.000.000/10.000=100; nüfus büyük olan ilin yoğunluğu daha azdır.