Tamamı Türkiye sınırları içinde doğup denize ulaşan en uzun akarsu hangisidir?
- A) Kızılırmak
- B) Fırat
- C) Dicle
- D) Aras
- E) Meriç
Doğru cevap: A
Çözüm: Kızılırmak Türkiye sınırları içinde doğup denize ulaşan en uzun akarsudur.
Suları yüzeysel akışla denize ulaşmayan havza türü hangisidir?
- A) Açık havza
- B) Delta ovası
- C) Falez kıyısı
- D) Kıta sahanlığı
- E) Kapalı havza
Doğru cevap: E
Çözüm: Kapalı havzalarda yüzey suları denize bağlantı kurmaz.
Türkiye'de çay tarımının yoğunlaştığı alan hangisidir?
- A) İç Anadolu'nun en kurak bozkırları
- B) Tuz Gölü'nün tuz yüzeyi
- C) Yüksek dağların sürekli buzulları
- D) Batı Anadolu'nun iç volkan konileri
- E) Doğu Karadeniz kıyıları
Doğru cevap: E
Çözüm: Çay tarımı nemli Doğu Karadeniz kıyı koşullarında gelişmiştir.
Zeytin üretimiyle yaygın olarak ilişkilendirilen Türkiye kıyı kuşağı hangisidir?
- A) Yüksek Doğu Anadolu platolarının tamamı
- B) Kuzey kutup kıyıları
- C) Bütün kapalı havzaların tuz düzlükleri
- D) Ege ve Akdeniz
- E) Sürekli kar altındaki dağ zirveleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Zeytin ılıman Akdeniz etkili bölgelerde yaygındır.
Aritmetik nüfus yoğunluğu nasıl hesaplanır?
- A) Yüzölçümünün enleme bölünmesiyle
- B) Sıcaklığın yağışla çarpılmasıyla
- C) Toplam nüfusun yüzölçümüne bölünmesiyle
- D) Dağ yüksekliğinin deniz derinliğine bölünmesiyle
- E) Bir kentin yalnız bina sayısına bakılarak
Doğru cevap: C
Çözüm: Aritmetik nüfus yoğunluğu kişi/km² olarak nüfusun yüzölçümüne oranıdır.
Afet riski değerlendirmesinde deprem tehlikesine ek olarak hangisi dikkate alınmalıdır?
- A) Sadece ilin adındaki harf sayısı
- B) Yalnız haritanın renk tercihi
- C) Bütün binaların aynı sağlamlıkta olduğu varsayımı
- D) Sadece yerel saat farkı
- E) Yapı kırılganlığı ve maruziyet
Doğru cevap: E
Çözüm: Risk, fiziksel tehlikenin maruz kalan insanlar ve yapılar üzerindeki etkileriyle ilişkilidir.
1.200.000 nüfuslu ve 6.000 km² yüzölçümlü bir ilin aritmetik nüfus yoğunluğu kaç kişidir/km²?
- A) 20
- B) 120
- C) 600
- D) 200
- E) 2.000
Doğru cevap: D
Çözüm: 1.200.000/6.000=200 kişi/km².
Bir nüfus piramidinin tabanı üst yaş gruplarına göre genişse hangi bulgu doğrudan desteklenir?
- A) Genç yaş gruplarının nüfus içindeki payının görece yüksek olması
- B) Göçlerin tek nedeninin iklim olması
- C) Bütün nüfusun aynı meslekte çalışması
- D) Toplam nüfusun dünya birincisi olması
- E) Herkesin aynı yıl doğmuş olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Piramidin tabanı genç yaş gruplarının görece büyüklüğünü gösterir; nedenini tek başına açıklamaz.
Bir yerleşmeden kente göçü açıklarken hangisinin birlikte ele alınması uygundur?
- A) Yalnız kıtanın adındaki hece sayısı
- B) Sadece gündönümü tarihi
- C) İş olanakları, eğitim ve hizmetlere erişim
- D) Yalnız dağın coğrafi adı
- E) Sadece aynı ülkede resmî saatin ortak olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Göç kararları çoklu ekonomik, toplumsal ve çevresel etkenlerle ilişkili olabilir.
Yetişme döneminde yüksek sıcaklık ve su gereksinimi olan pamuğun kuru iç bölgede yetiştirilmesinde hangi uygulama belirleyici olabilir?
- A) Toprak kullanımını tamamen bırakmak
- B) Tüm akarsuları tuzlu göle çevirmek
- C) Sıcaklığın aylık ölçümünü durdurmak
- D) Uygun sulama sistemlerinin kurulması
- E) Tarla eğimini her yerde sıfıra indirmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Sulama su kısıtını azaltabilir; sıcaklık, toprak ve su verimliliği de önemlidir.
Türkiye'de jeotermal kaynaklardan yararlanmanın önemli olduğu alan hangisidir?
- A) Sadece Kuzey Kutup Dairesi
- B) Deniz altında sınırı olmayan tüm alanlar
- C) Batı Anadolu ve Ege çevresi
- D) Yalnız kalıcı buzulların merkezi
- E) Bütün ülke içinde tamamen eşit dağılım
Doğru cevap: C
Çözüm: Batı Anadolu'nun tektonik-jeolojik özellikleri jeotermal kaynaklar açısından önemlidir.
Marmara Bölgesi'nde sanayi yoğunluğunu açıklarken en güçlü birleşik gerekçe hangisidir?
- A) Yalnız her yerin aynı yükseltide olması
- B) Ulaşım, pazar, iş gücü ve tarihsel sanayi birikimi
- C) Bölgedeki bütün akarsuların aynı uzunlukta olması
- D) Bütün ülkede tarımın yasak olması
- E) Sanayi için enerji ve iş gücünün gerekmemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Sanayi yer seçimi çoklu ekonomik ve mekânsal etkenlerle açıklanır.
Bir şehirde bugün sağanak olmasıyla o şehrin iklimini sınıflandırmak arasındaki fark nedir?
- A) İklim bir tek günlük gözlemle kesin belirlenir
- B) Hava durumu yalnız yüz yıl sonunda ölçülür
- C) İkisi de yalnız nüfus yoğunluğu terimidir
- D) İlki kısa süreli hava olayıdır; ikincisi uzun dönemli değişkenlik ve ortalamalara dayanır
- E) Hava olayları atmosferle ilişkili değildir
Doğru cevap: D
Çözüm: Hava durumu ve iklim farklı zaman ölçeklerinde incelenir.
Genç nüfus oranı yüksek ve son dönemde kente göç almış bir yerleşmeye ait nüfus piramidinde genç yetişkinler artıyor. Hangisi yalnız bu grafikle kesin kanıtlanamaz?
- A) Genç yaş gruplarının görece büyüklüğü
- B) Yaş gruplarının birbirinden farklı payları
- C) Kadın-erkek dağılımının yaşa göre değişmesi
- D) Göçün tek nedeninin iş olanakları olduğu
- E) Belirli yaş aralığında nüfus yığılması
Doğru cevap: D
Çözüm: Piramidin demografik biçimi görülür; göçün tek nedeni için sosyoekonomik kanıt gerekir.
Bir belediye yeni hastane yeri seçerken nüfus yoğunluğu, yol erişimi, sel alanı ve arazi eğimini aynı haritada karşılaştırıyor. Bu işlem hangisine iyi bir örnektir?
- A) Yalnız meridyen sayılarının ezberlenmesi
- B) CBS'de çok katmanlı mekânsal uygunluk analizi
- C) İklim kuşaklarının Dünya dışına taşınması
- D) Sadece deprem anında saat ölçülmesi
- E) Bir alanın koordinatlarını hiç kullanmadan rastgele seçilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: CBS farklı konumsal katmanları birlikte değerlendirip yer seçimini destekler.
Bir üretim alanında pamuk verimi sulama sonrasında artıyor. Aynı dönemde tohum ve gübre uygulamaları da değişmişse hangi değerlendirme uygundur?
- A) Verim artışı yalnız sulamaya kesin bağlanamaz; diğer değişkenler de incelenmelidir
- B) Sulama hiçbir koşulda verimi etkileyemez
- C) Pamuk ancak sürekli donlu bölgelerde yetişir
- D) Tohum ve gübre bilgisi ölçüm açısından yasaktır
- E) Ürünün adı tek başına verim oranını hesaplatır
Doğru cevap: A
Çözüm: Birden çok değişken değiştiğinde tek nedene kesin atıf yapmak doğru değildir.
Karadeniz kıyısında yıl boyu yağışlı, iç kesimde ise daha yüksek yıllık sıcaklık farkı olan iki yerin karşılaştırılmasında hangisi doğrudur?
- A) İç kesimde yağış ölçümü yapmak gereksizdir
- B) İki yerin iklimi yalnız boylamla kesin açıklanır
- C) Denizelliğin, dağların uzanışının ve yükseltinin etkileri birlikte araştırılmalıdır
- D) Kıyıdaki bütün alanların yükseltisi zorunlu olarak aynı olur
- E) Yer şekilleri deniz etkisinin dağılışını değiştirmez
Doğru cevap: C
Çözüm: Kıyı-iç kesim iklim farkları topoğrafya ve denize uzaklığın ortak etkisiyle açıklanabilir.
Bir havzada orman alanı azalıyor, geçirimsiz kent yüzeyleri artıyor ve kuvvetli yağış görülüyor. Hangi risk değerlendirmesi daha uygundur?
- A) Yüzey akışı ve taşkın tehlikesi artabilir; drenaj ve yerleşme koşulları da incelenmelidir
- B) Ormansızlaşma bütün yağışı kesin sona erdirir
- C) Geçirimsiz yüzeyler her koşulda sızmayı artırır
- D) Sel tehlikesi yalnız yerel saat farkıyla belirlenir
- E) Taşkın alanındaki nüfus kayıpları hiçbir zaman etkilemez
Doğru cevap: A
Çözüm: Arazi örtüsü ve geçirimsizleşme yüzey akışını etkiler; risk maruziyete de bağlıdır.
Bölge sınıflamasında bir ilin kıyısında nemli iklim, yüksek iç kesiminde karasal özellikler görülüyor. Bu veri hangi genellemeyi geçersiz kılar?
- A) Bölgesel coğrafya incelemelerinin yapılabileceğini
- B) Bir coğrafi bölgedeki bütün yerleşmelerin aynı yükselti ve iklime sahip olduğu iddiasını
- C) İklimin topoğrafyadan etkilenebileceğini
- D) Aynı ilde farklı yükseltiler bulunabileceğini
- E) İklim özelliklerinin mekâna göre değişebileceğini
Doğru cevap: B
Çözüm: Bölge ve il sınırları kendi içindeki doğal çeşitliliği ortadan kaldırmaz.
Bir çalışmada bir yıldaki tek aşırı yağış olayı 'iklim kalıcı olarak tamamen değişti' kanıtı sayılıyor. En güçlü bilimsel eleştiri hangisidir?
- A) Aşırı yağışın hiçbir meteorolojik açıklaması olamaz
- B) İklim eğilimi için uzun dönemli, karşılaştırılabilir gözlem serileri ve değişkenlik analizi gerekir
- C) Yağış yalnız volkanlarda gerçekleşebilir
- D) Hava durumu ve iklim daima aynı zaman ölçeğini kapsar
- E) İklim değişikliğini incelemek için sıcaklık ve yağış verisi kullanılmaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Tek olay uzun dönem eğilimini tek başına kanıtlamaz; yeterli dönem ve yöntem gerekir.