1/250.000 ölçekli haritada 8 cm ölçülen iki merkez arasındaki gerçek uzaklık kaç kilometredir?
- A) 2 km
- B) 8 km
- C) 20 km
- D) 200 km
- E) 80 km
Doğru cevap: C
Çözüm: 8 × 250.000 cm = 2.000.000 cm = 20 km.
Aynı alan 1/50.000 ve 1/500.000 ölçekli iki haritada gösteriliyor. Hangisi doğrudur?
- A) 1/50.000 ölçekli harita daha fazla yerel ayrıntı gösterebilir
- B) 1/500.000 ölçekli harita her zaman daha ayrıntılıdır
- C) İki ölçeğin paydası farklı olsa da ölçekleri aynıdır
- D) 1/50.000 haritasında tüm kıta daha az genellemeyle gösterilir
- E) Ölçek değişimi mesafe dönüşümünü etkilemez
Doğru cevap: A
Çözüm: Kesir ölçek paydası küçükse ölçek büyük, ayrıntı potansiyeli fazladır.
Türkiye'nin yaklaşık 26°D–45°D boylam sınırları arasında yerel güneş saati farkı kaç dakikadır?
- A) 19 dakika
- B) 76 dakika
- C) 45 dakika
- D) 26 dakika
- E) 180 dakika
Doğru cevap: B
Çözüm: 45−26=19°; 19×4=76 dakikadır.
40°K, 30°D koordinatlı nokta hakkında hangi ifade kesindir?
- A) Ekvator'un güneyinde ve başlangıç meridyeninin batısındadır
- B) Kuzey kutup noktasındadır
- C) Ekvator'un kuzeyinde ve başlangıç meridyeninin doğusundadır
- D) Boylamı verilmediği için doğu-batı konumu bilinemez
- E) Mutlaka deniz seviyesindedir
Doğru cevap: C
Çözüm: K kuzey enlemi, D doğu boylamıdır; yükseklik koordinatlardan bilinmez.
Bir topografya haritasında 100 ve 500 metre izohipsleri arasında 200, 300 ve 400 metre çizgileri bulunuyor. İzohips aralığı kaç metredir?
- A) 50 metre
- B) 200 metre
- C) 400 metre
- D) 500 metre
- E) 100 metre
Doğru cevap: E
Çözüm: Komşu izohipsler 100 metrelik yükselti basamaklarıdır.
Akarsu vadisini kesen izohipslerin V biçimi oluşturduğu haritada V'nin sivri ucu çoğunlukla hangi yönü gösterir?
- A) Akarsuyun kaynak yönünü
- B) Akarsuyun denize ulaştığı noktayı
- C) Deltanın denize açıldığı yönü
- D) Rüzgârın esme yönünü
- E) Yaz sıcaklığının en yüksek olduğu yönü
Doğru cevap: A
Çözüm: Vadiyi geçen izohipslerin sivri ucu çoğu durumda yüksek kesime, yani yukarı çığıra yönelir.
Denizden gelen nemli havanın dağ yamacı boyunca yükselmesi hangi yağış oluşumunu açıklar?
- A) Konveksiyonel yağışın yalnız düz alanlarda oluşması
- B) Orografik (yamaç) yağışı
- C) Yer çekiminin tamamen durması
- D) İzostatik yükselme olmadan volkan püskürmesi
- E) Gelgitten kaynaklanan deniz çekilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Hava yamaç boyunca yükselerek soğur, su buharı yoğunlaşabilir.
Kıyıya yakın iki merkezden biri ılıman, içteki diğerinin yıllık sıcaklık farkı büyükse ilk olarak hangi etken araştırılmalıdır?
- A) Yerel saatin ülkede tek olması
- B) İki merkezde yazının aynı alfabe ile yazılması
- C) Akarsuların hepsinin tuzlu olması
- D) Her iki merkezin aynı çarşıya sahip olması
- E) Denizelliğin azalıp karasallığın artması
Doğru cevap: E
Çözüm: Deniz etkisi sıcaklık farkını çoğu zaman azaltır; iç kesimde karasallık artabilir.
Ege kıyılarında deniz etkisinin bazı vadiler boyunca iç kesimlere sokulabilmesi hangi topoğrafik özellikle ilişkilidir?
- A) Kuzey Anadolu Dağlarının bütün Ege kıyısına paralel olmasıyla
- B) Dağların kıyıya genel olarak dik uzanmasıyla
- C) Tüm Ege'nin sürekli buzulla örtülü olmasıyla
- D) Kıyıda yükselti farkının bulunmamasıyla
- E) Yerel saat farkının yalnız Ege'de sıfırlanmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: Ege'deki doğu-batı uzanışlı dağ ve grabenler geçiş koridorları oluşturur.
Türkiye'nin tektonik yapısı için hangi ifade doğrudur?
- A) Bütün depremler yalnız rüzgâr aşındırmasıyla oluşur
- B) Türkiye hiçbir levha sınırının etkisinde değildir
- C) Batı Anadolu'daki grabenler yalnız buzulların eseridir
- D) Birden fazla levhanın etkileşimi faylanma ve depremleri etkiler
- E) Faylanma yalnız deniz tuzluluğunu değiştirir
Doğru cevap: D
Çözüm: Anadolu ve çevresindeki levha hareketleri tektonik etkinliği açıklar.
Akarsu ağzında birikerek denize doğru ilerleyen alüvyal ova hangi yer şeklidir?
- A) Delta
- B) Sirk
- C) Moren
- D) Horst
- E) Obruk
Doğru cevap: A
Çözüm: Delta, akarsuyun denize ya da göle ulaştığı alanda uygun koşullarda birikimiyle oluşur.
Bir akarsuyun debisinin yıl içindeki değişimine verilen ad nedir?
- A) Akarsu havzası
- B) Kıta sahanlığı
- C) İzoterm aralığı
- D) Drenaj yoğunluğunun birimi
- E) Akarsu rejimi
Doğru cevap: E
Çözüm: Rejim akış miktarının zamansal değişme düzenidir; debi anlık akış miktarıdır.
Van Gölü'nün denize yüzeysel çıkışı bulunmaması hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Açık okyanus akıntısı
- B) Delta kıyısı
- C) Falez gelişimi
- D) Karst polyesi
- E) Kapalı havza
Doğru cevap: E
Çözüm: Van Gölü kapalı havza sistemi içinde bulunur.
1.200.000 nüfuslu ve 6.000 km² yüzölçümlü bir ilin aritmetik nüfus yoğunluğu kaç kişidir/km²?
- A) 20
- B) 120
- C) 600
- D) 200
- E) 2.000
Doğru cevap: D
Çözüm: 1.200.000/6.000=200 kişi/km².
Bir nüfus piramidinin tabanı üst yaş gruplarına göre genişse hangi bulgu doğrudan desteklenir?
- A) Genç yaş gruplarının nüfus içindeki payının görece yüksek olması
- B) Göçlerin tek nedeninin iklim olması
- C) Bütün nüfusun aynı meslekte çalışması
- D) Toplam nüfusun dünya birincisi olması
- E) Herkesin aynı yıl doğmuş olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Piramidin tabanı genç yaş gruplarının görece büyüklüğünü gösterir; nedenini tek başına açıklamaz.
Bir yerleşmeden kente göçü açıklarken hangisinin birlikte ele alınması uygundur?
- A) Yalnız kıtanın adındaki hece sayısı
- B) Sadece gündönümü tarihi
- C) İş olanakları, eğitim ve hizmetlere erişim
- D) Yalnız dağın coğrafi adı
- E) Sadece aynı ülkede resmî saatin ortak olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Göç kararları çoklu ekonomik, toplumsal ve çevresel etkenlerle ilişkili olabilir.
Yetişme döneminde yüksek sıcaklık ve su gereksinimi olan pamuğun kuru iç bölgede yetiştirilmesinde hangi uygulama belirleyici olabilir?
- A) Toprak kullanımını tamamen bırakmak
- B) Tüm akarsuları tuzlu göle çevirmek
- C) Sıcaklığın aylık ölçümünü durdurmak
- D) Uygun sulama sistemlerinin kurulması
- E) Tarla eğimini her yerde sıfıra indirmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Sulama su kısıtını azaltabilir; sıcaklık, toprak ve su verimliliği de önemlidir.
Türkiye'de jeotermal kaynaklardan yararlanmanın önemli olduğu alan hangisidir?
- A) Sadece Kuzey Kutup Dairesi
- B) Deniz altında sınırı olmayan tüm alanlar
- C) Batı Anadolu ve Ege çevresi
- D) Yalnız kalıcı buzulların merkezi
- E) Bütün ülke içinde tamamen eşit dağılım
Doğru cevap: C
Çözüm: Batı Anadolu'nun tektonik-jeolojik özellikleri jeotermal kaynaklar açısından önemlidir.
Marmara Bölgesi'nde sanayi yoğunluğunu açıklarken en güçlü birleşik gerekçe hangisidir?
- A) Yalnız her yerin aynı yükseltide olması
- B) Ulaşım, pazar, iş gücü ve tarihsel sanayi birikimi
- C) Bölgedeki bütün akarsuların aynı uzunlukta olması
- D) Bütün ülkede tarımın yasak olması
- E) Sanayi için enerji ve iş gücünün gerekmemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Sanayi yer seçimi çoklu ekonomik ve mekânsal etkenlerle açıklanır.
Bir şehirde bugün sağanak olmasıyla o şehrin iklimini sınıflandırmak arasındaki fark nedir?
- A) İklim bir tek günlük gözlemle kesin belirlenir
- B) Hava durumu yalnız yüz yıl sonunda ölçülür
- C) İkisi de yalnız nüfus yoğunluğu terimidir
- D) İlki kısa süreli hava olayıdır; ikincisi uzun dönemli değişkenlik ve ortalamalara dayanır
- E) Hava olayları atmosferle ilişkili değildir
Doğru cevap: D
Çözüm: Hava durumu ve iklim farklı zaman ölçeklerinde incelenir.