1040 Dandanakan Savaşı'nda Selçuklular hangi devlete karşı kazandı?
- A) Gazneliler
- B) Bizans
- C) Osmanlılar
- D) Memlükler
- E) Safeviler
Doğru cevap: A
Çözüm: Dandanakan Selçuklu-Gazneli mücadelesidir.
Konuma bağlı verileri katmanlar hâlinde çözümleyen sistemin kısaltması hangisidir?
- A) GSM
- B) GSYH
- C) KDV
- D) KOBİ
- E) CBS
Doğru cevap: E
Çözüm: Coğrafi Bilgi Sistemleri konuma bağlı verileri birleştirip analiz eder.
Bir belgenin sahte olup olmadığını araştırmak hangi eleştiriye örnektir?
- A) Dış kaynak eleştirisi
- B) İç kaynak eleştirisi
- C) İklim analizi
- D) Nüfus sayımı
- E) Edebî tür tespiti
Doğru cevap: A
Çözüm: Belgenin özgünlüğü dış tenkit konusudur.
Bir topluluğun yaşamını uzun süreli alan gözlemleriyle inceleyen yöntem hangisidir?
- A) Etnografi
- B) Harf inkılabı
- C) Stratigrafik tarihleme
- D) Nominal büyüme hesabı
- E) Seçim barajı
Doğru cevap: A
Çözüm: Etnografi antropolojide alan çalışması, görüşme ve gözlemle ilişkilidir.
İzohips çizgilerinin birbirine çok yakın olduğu yamaçta hangi özellik öne çıkar?
- A) Eğimin fazla olması
- B) Yükseltinin kesinlikle sıfır olması
- C) Yıllık yağışın sıfır olması
- D) Toprağın her yerde tuzlu olması
- E) Nüfus yoğunluğunun her zaman yüksek olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Sık izohipsler yatay mesafede yükseltinin hızla değiştiğini gösterir.
Yerleşik kültür, Maniheizm etkisi ve yazılı eserlerle öne çıkan Türk topluluğu hangisidir?
- A) Asya Hunları
- B) Avrupa Hunları
- C) Avarlar
- D) Peçenekler
- E) Uygurlar
Doğru cevap: E
Çözüm: Uygurlarda şehir yaşamı, dinî ve yazılı kültür dikkat çeker.
Anayasa Mahkemesi ile ilk derece ceza mahkemelerinin görevlerini ayıran doğru ifade hangisidir?
- A) Anayasa Mahkemesi bütün belediye ihalelerini tek başına yönetir
- B) Ceza mahkemeleri kanun yapar
- C) Anayasa Mahkemesi anayasal denetim işlevine sahiptir; her ceza davasına ilk derece mahkemesi olarak bakmaz
- D) Anayasa Mahkemesi yürütme yetkisini kullanır
- E) Bütün mahkemeler aynı tür davaya aynı aşamada bakar
Doğru cevap: C
Çözüm: Mahkemelerin görev alanları ve yargılama usulleri birbirinden ayrıdır.
Lozan görüşmelerinde kesin çözümlenemeyen ve daha sonra ele alınan konu hangisidir?
- A) Kapitülasyonların kaldırılması
- B) Musul sınırı sorunu
- C) Doğu Trakya'nın savaşla ele geçirilmesi
- D) Cumhuriyetin ilan yöntemi
- E) Yeni Türk alfabesinin harf sayısı
Doğru cevap: B
Çözüm: Musul meselesi Lozan'da kesin karara bağlanmadı; sonraki diplomasiyle çözüldü.
Urartu uygarlığı için hangisi daha tipik bir eşleştirmedir?
- A) Gordion ve fibula
- B) Nil Deltası ve piramitler
- C) Orhun Yazıtları ve kağan
- D) Atina polisleri ve tiyatro
- E) Van Gölü çevresi ve sulama kanalları
Doğru cevap: E
Çözüm: Urartular Doğu Anadolu merkezli kale ve sulama yapılarıyla tanınır.
1839 Tanzimat Fermanı ile 1856 Islahat Fermanı arasındaki farkı en iyi veren ifade hangisidir?
- A) Islahat Osmanlı'nın ilk anayasasıdır
- B) Tanzimat 1908'de ilan edilmiştir
- C) Tanzimat genel güvenlik ve idare vaatleri; Islahat özellikle gayrimüslimlere ilişkin eşitlik düzenlemelerini genişletti
- D) İkisi de yalnız XIII. yüzyıl Selçuklu belgeleridir
- E) Tanzimat gayrimüslimlere ilişkin hiçbir ilke taşımıyordu
Doğru cevap: C
Çözüm: Metinlerin hedef ve bağlamları farklıdır.
Aşağıdakilerden hangisi birinci el kaynağın otomatik olarak doğru kabul edilemeyeceğini en iyi açıklar?
- A) Birinci el kaynakların yalnız modern dönemden olması
- B) Kaynağı üreten kişinin amaç ve bakış açısının anlatımı etkileyebilmesi
- C) Tüm yazılı kayıtların sahte çıkması
- D) Birinci el belgelerin olayla ilgisiz olması
- E) Arşiv kayıtlarının tarih taşımaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Birinci el kaynak da taraflı, seçici veya eksik olabilir.
Türkiye'nin yaklaşık 26°D–45°D boylam sınırları arasında yerel güneş saati farkı kaç dakikadır?
- A) 19 dakika
- B) 76 dakika
- C) 45 dakika
- D) 26 dakika
- E) 180 dakika
Doğru cevap: B
Çözüm: 45−26=19°; 19×4=76 dakikadır.
Demokrasinin yalnız seçimlerin yapılmasına indirgenmesine en güçlü itiraz hangisidir?
- A) Seçimin hiçbir demokratik işlevi yoktur
- B) Temsil kurumu yalnız monarşide görülür
- C) Temel haklar sadece yer şekilleriyle ilgilidir
- D) Çoğulculuk her durumda tek partiye zorunlu dönüş demektir
- E) Hak güvenceleri, çoğulculuk, yargısal denetim ve hesap verebilirlik de önemlidir
Doğru cevap: E
Çözüm: Demokratik sistem seçim yanında özgürlük ve denge-denetleme bileşenlerini gerektirir.
Gümrü, Moskova ve Kars antlaşmalarının doğru tarih sırası hangisidir?
- A) Kars 1919 – Gümrü 1923 – Moskova 1936
- B) Moskova 1918 – Kars 1920 – Gümrü 1934
- C) Gümrü 1939 – Moskova 1924 – Kars 1923
- D) Üçü de 1926'da aynı devletle yapıldı
- E) Gümrü 1920 – Moskova 1921 – Kars 1921
Doğru cevap: E
Çözüm: Gümrü 3 Aralık 1920, Moskova 16 Mart 1921, Kars 13 Ekim 1921 tarihlidir.
Bir araştırmacı olaydan yıllar sonra yazılmış kronikle olay gününde tutulan mektubu karşılaştırırken en uygun yöntem hangisidir?
- A) Mektuptaki her ifadeyi kesin doğru saymak
- B) Kroniği yalnız geç yazıldığı için incelememek
- C) Her iki kaynağın üretim amacı ve iddialarını eleştirel karşılaştırmak
- D) İki belgenin farklılıklarını gizlemek
- E) Tek kaynaktan tüm tarihsel sonucu çıkarmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarihsel araştırma kaynak türü ve üretim koşullarına göre karşılaştırma yapar.
1040-1071-1176-1243 olay sırası için hangi tarihsel süreç çizgisi daha tutarlıdır?
- A) Büyük Selçuklu kuruluşu → Malazgirt → Türkiye Selçuklu-Bizans zaferi → Moğol üstünlüğü
- B) Osmanlı kuruluşu → Tanzimat → Islahat → II. Meşrutiyet
- C) Kösedağ → Dandanakan → Miryokefalon → Malazgirt
- D) Miryokefalon → Talas → Karlofça → Kösedağ
- E) İstanbul'un fethi → Miryokefalon → Talas → Dandanakan
Doğru cevap: A
Çözüm: Dört tarih farklı devlet ve siyasi dönüşümlerle ilişkilidir.
Atatürk ilkeleriyle ilgili bir metinde 'eşit yurttaşlık', 'yasanın dinî otoriteden bağımsızlığı' ve 'sanayi yatırımlarında kamu öncülüğü' ifadeleri geçiyor. Sırasıyla hangi ilkeler öne çıkar?
- A) Cumhuriyetçilik – Milliyetçilik – Halkçılık
- B) Devletçilik – Halkçılık – Laiklik
- C) Halkçılık – Laiklik – Devletçilik
- D) Milliyetçilik – Cumhuriyetçilik – İnkılapçılık
- E) Laiklik – Devletçilik – Cumhuriyetçilik
Doğru cevap: C
Çözüm: Eşit yurttaşlık halkçılığı, dinî otoriteden bağımsız hukuk laikliği, kamu sanayi yatırımı devletçiliği gösterir.
Bir tarihçi Kavimler Göçünü Batı Roma'nın çöküşünün tek ve yeterli sebebi olarak sunuyorsa hangi tarihsel düşünme hatası vardır?
- A) Birincil kaynağı bağlamına yerleştirmek
- B) Ekonomik etkenleri karşılaştırmak
- C) Farklı kronikleri birlikte okumak
- D) Süreklilik ve değişimi ayrı izlemek
- E) Çok etkenli süreci tek nedene indirgemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Geç Antik Çağ dönüşümleri siyaset, ekonomi, ordu ve topluluk hareketleriyle ilişkilidir.
Defterdar, kazasker ve nişancı görevlerini karşılaştıran hangi ifade isabetlidir?
- A) Üçü de yalnız donanma kaptanıdır
- B) Defterdar yalnız kadı atar; nişancı hazinenin tek sahibidir
- C) Kazasker toprakları özel mülke dönüştürür
- D) Nişancı kervansaraylarda esnaf denetimi dışında görev yapmaz
- E) Defterdar maliye; kazasker yargı/ilmiye; nişancı resmî belge ve tuğrayla ilgilidir
Doğru cevap: E
Çözüm: Makamlar farklı işlevlere sahiptir ve görevler tarihsel dönemle incelenmelidir.
Bir araştırma toplumsal normların bireyin davranışını etkilemesini, diğer araştırma ise katılımcının eylemine yüklediği anlamı inceliyor. Bu iki odak hangi klasik sosyologlarla daha iyi eşleşir?
- A) Marx – Adam Smith
- B) Weber – Darwin
- C) Durkheim – Weber
- D) Durkheim – Piaget
- E) Aristoteles – Kopernik
Doğru cevap: C
Çözüm: Durkheim toplumsal olgulara, Weber eylemin öznel anlamına odaklanır.