Genel fiyat düzeyindeki sürekli artış hangi kavramla açıklanır?
- A) Deflasyon
- B) Nüfus artış hızı
- C) Enflasyon
- D) Göç yoğunluğu
- E) Kültürel görelilik
Doğru cevap: C
Çözüm: Enflasyon fiyat düzeyinin devamlı yükselmesidir.
Türkiye'de Cumhuriyet hangi tarihte ilan edilmiştir?
- A) 23 Nisan 1920
- B) 1 Kasım 1922
- C) 29 Ekim 1923
- D) 3 Mart 1924
- E) 5 Aralık 1934
Doğru cevap: C
Çözüm: Cumhuriyet 29 Ekim 1923'te ilan edildi.
Osmanlı Divan-ı Hümayununda mali işlerden sorumlu görevli kimdir?
- A) Kazasker
- B) Nişancı
- C) Kaptanıderya
- D) Defterdar
- E) Reisülküttap
Doğru cevap: D
Çözüm: Defterdar merkezî mali işlerle ilgilenirdi.
Kanun önünde eşitlik ilkesi Anayasa'nın hangi maddesinde düzenlenir?
- A) 2. madde
- B) 7. madde
- C) 42. madde
- D) 90. madde
- E) 10. madde
Doğru cevap: E
Çözüm: 1982 Anayasası'nın 10. maddesi eşitlik ilkesini düzenler.
Osmanlı'da vakıfların toplumsal işlevine hangi örnek uygundur?
- A) Bir gelir kaynağıyla hastane veya su tesisinin sürdürülmesi
- B) Yalnız sınır savaşlarının ilanı
- C) Padişah adına yeni hanedan seçimi
- D) Gümrük vergisini tamamen kaldırma
- E) Tüm özel mülkiyeti yasaklama
Doğru cevap: A
Çözüm: Vakıf gelirleri sosyal hizmetlerin devamını sağlayabilirdi.
Bir mahallede yurttaşların ortak sorunu için dilekçe vermesi, toplantı yapması ve belediyeye öneri sunması hangi süreci örnekler?
- A) Yalnız karizmatik otoriteyi
- B) Sivil katılım ve kamusal sorunlara yönelik örgütlenme
- C) Yalnız nüfus yoğunluğu hesabını
- D) Kültürel kalıntı tarihlemesini
- E) Enflasyonun teknik tanımını
Doğru cevap: B
Çözüm: Dilekçe ve yerel istişare kanalları yurttaşlık katılımı örnekleridir.
Sivas Kongresi sonrasında millî cemiyetlerin tek ad altında birleşmesi hangi ihtiyaca doğrudan yanıt verir?
- A) Bölgesel direnişlerin ortak bir siyasi örgütlenmeyle koordine edilmesine
- B) Bütün uluslararası antlaşmaların yürürlükten kalkmasına
- C) TBMM'nin aynı gün açılmasına
- D) Saltanatın hemen sona ermesine
- E) 1924 Anayasasının kabulüne
Doğru cevap: A
Çözüm: Cemiyetlerin birleştirilmesi örgüt ve temsil birliği oluşturmaya yöneliktir.
Kapıkulu askerleri ile tımarlı sipahiler hangi bakımdan ayrılır?
- A) İkisi de yalnız XVII. yüzyıl tüccarıdır
- B) Birincisi Selçuklu medresesi, ikincisi Roma filosudur
- C) Tımarlı sipahiler yalnız saray şairidir
- D) Birincisi merkezî askerî yapı, ikincisi dirlik gelirine bağlı taşra atlı gücüyle ilişkilidir
- E) Kapıkulu askerleri vergi memurluğundan başka iş yapmaz
Doğru cevap: D
Çözüm: Merkez ve taşra askerî örgütlenmesinin kaynakları farklıdır.
Perslerin geniş ülkelerini yönetmek için kullandığı eyalet idaresi hangisidir?
- A) Satraplık
- B) Kurultay
- C) Karum
- D) Polis
- E) Feodal lonca
Doğru cevap: A
Çözüm: Ahameniş Persleri satraplık sistemini kullanmıştır.
Bir nüfus piramidinin tabanı üst yaş gruplarına göre genişse hangi bulgu doğrudan desteklenir?
- A) Genç yaş gruplarının nüfus içindeki payının görece yüksek olması
- B) Göçlerin tek nedeninin iklim olması
- C) Bütün nüfusun aynı meslekte çalışması
- D) Toplam nüfusun dünya birincisi olması
- E) Herkesin aynı yıl doğmuş olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Piramidin tabanı genç yaş gruplarının görece büyüklüğünü gösterir; nedenini tek başına açıklamaz.
Uygur Kağanlığının Orhun bölgesindeki siyasi egemenliğinin 840'ta sona ermesinde etkili topluluk hangisidir?
- A) Fenikeliler
- B) Kırgızlar
- C) Romalılar
- D) Hititler
- E) Mısırlılar
Doğru cevap: B
Çözüm: 840ta Kırgız saldırıları Uygur Kağanlığının siyasi merkezini etkiledi.
1924 İş Bankası'nın kurulması ile devletçilik ilkesi ilişkisi bakımından hangisi en uygundur?
- A) Devletçilik bütün özel bankaları doğrudan yasaklamıştır
- B) Erken Cumhuriyet ekonomisinde özel girişim ve kurumsal finansman da teşvik edilmiştir
- C) İş Bankası yalnız 1939'da Hatay'da kurulmuştur
- D) İş Bankası Mondros'un bir maddesidir
- E) Devletçilik 1924'te kabul edilen dış barış antlaşmasıdır
Doğru cevap: B
Çözüm: İş Bankası örneği, ekonomik kalkınma modelini özel girişimin bütünüyle dışlanması olarak yorumlamamayı sağlar.
Bir ilçede deprem tehlike değeri yüksek ama nüfus seyrek ve binalar güçlendirilmiş; başka ilçede aynı tehlikede yapı kırılganlığı yüksek. Hangi yorum uygundur?
- A) Deprem tehlikesi yüksek olan her yerde kayıplar kesin aynı olur
- B) Yapı kalitesi deprem riskine hiçbir biçimde etki etmez
- C) Nüfusun dağılışı yalnız atmosferik basıncı değiştirir
- D) Risk, yalnız haritadaki renk kodundan hesaplanır
- E) Aynı tehlike düzeyi farklı maruziyet ve kırılganlık nedeniyle farklı kayıp riskleri doğurabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Fiziksel tehlike aynı olsa bile maruziyet ve kırılganlık farklı risk oluşturur.
Bir araştırmada internet kullanımıyla sınav puanı arasında pozitif ilişki bulunuyor. İnternet kullanımının tek başına puanı artırdığı sonucuna gitmek neden sorunludur?
- A) Ön bilgi, sosyoekonomik durum ve çalışma süresi gibi karıştırıcı değişkenler araştırılmamıştır
- B) Pozitif korelasyon her zaman doğrudan nedensellik kanıtıdır
- C) İstatistiksel ilişkiler yalnız tarih dersinde kullanılır
- D) İnternet erişimi toplumsal bir değişken olamaz
- E) Bir örneklemden sayısal veri elde etmek bilimsel araştırmayı imkânsız kılar
Doğru cevap: A
Çözüm: Korelasyon tek başına neden-sonuç ilişkisini kurmaz; alternatif açıklamalar incelenmelidir.
Bir öğretmen 1924 Tevhid-i Tedrisat, 1926 Medeni Kanun ve 1928 Harf Devrimi'ni tek başlıkta inceliyor. Aşağıdaki çıkarımlardan hangisi fazla genellemedir?
- A) Üç düzenleme aynı gün ve yalnız bir ekonomik kriz nedeniyle kabul edilmiştir
- B) Düzenlemeler farklı kurumsal alanlarda değişim oluşturmuştur
- C) Eğitim birliği 1924 tarihli bir düzenlemedir
- D) Medeni Kanun aile ve kişiler hukukuna ilişkindir
- E) Harf Devrimi yazı sistemini etkilemiştir
Doğru cevap: A
Çözüm: Üç reform farklı tarihlerde ve alanlarda yapıldı; tek gün veya tek nedene indirgenemez.
Aşağıdaki akarsulardan biri Türkiye'de doğup Karadeniz'e ulaşır; diğeri Türkiye dışına akarak başka ülke topraklarından geçer. Doğru eşleştirme hangisidir?
- A) Fırat – Kızılırmak
- B) Dicle – Yeşilırmak
- C) Aras – Sakarya
- D) Meriç – Büyük Menderes
- E) Kızılırmak – Fırat
Doğru cevap: E
Çözüm: Kızılırmak Türkiye'de doğup Karadeniz'e dökülür; Fırat sınır aşan bir akarsudur.
Erken Osmanlı dönemine ilişkin XIV. yüzyıl olayını yüz yıl sonra anlatan kronik hangi nedenle eleştirel okunmalıdır?
- A) Geç tarihli her eser mutlaka sahtedir
- B) Yazılı kaynaklar tarih araştırmasında kullanılamaz
- C) Olayla anlatım arasındaki zaman ve yazarın amacı aktarılan bilgiyi etkileyebilir
- D) Yalnız maddi kalıntılar kesin tarih verir
- E) Kroniğin dilini incelemek yasaktır
Doğru cevap: C
Çözüm: Kaynağın yazılış bağlamı ve diğer belgelerle karşılaştırılması gerekir.
Bugünkü ulus-devlet sınırlarını VIII. yüzyıl bozkır siyasi haritasına aynen çizmek hangi hata türüne örnektir?
- A) Kronolojik sıralama
- B) Kaynak çeşitlendirme
- C) İç tenkit
- D) Anakronizm
- E) Tarihsel empati
Doğru cevap: D
Çözüm: Günümüz siyasi kavram ve sınırlarını geçmişe aynen yansıtmak anakronizmdir.
Bir öğrenci Osmanlı'daki bütün askerlerin devşirme ile seçildiğini iddia ediyor. Hangi karşı örnek bu genellemeyi doğrudan çürütür?
- A) Bazı kapıkulu birliklerinin merkezde bulunması
- B) Padişahın divana katılması
- C) Müderrislerin ders vermesi
- D) Loncaların esnafı örgütlemesi
- E) Tımar dirliği karşılığında hizmet sunan taşra sipahileri
Doğru cevap: E
Çözüm: Tımarlı sipahiler askerî insan kaynağının devşirmeden ibaret olmadığını gösterir.
'Devletin sanayi kurması özel işletmelerin kanunen yasaklandığı anlamına gelir' yargısını sınamak için hangi tarihsel örnek en doğrudan karşı delildir?
- A) 1924'te Türkiye İş Bankasının kurulması ve özel girişimin finansmanının desteklenmesi
- B) 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesinin imzalanması
- C) 1922 Mudanya Ateşkesinin yapılması
- D) 1919 Erzurum Kongresinin toplanması
- E) 1933 kadınlara muhtarlık seçim hakkı verilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Erken Cumhuriyet dönemi hem kamu yatırımı hem özel girişim mekanizmaları içerdi.