39°D meridyeninde yerel güneş saati 13.20 ise 30°D meridyeninde saat kaçtır?
- A) 13.56
- B) 13.11
- C) 12.44
- D) 12.20
- E) 14.00
Doğru cevap: C
Çözüm: Batıdaki 30°D, 39°D'den 9° geridedir; 9×4=36 dakika çıkarılır: 12.44.
Bir tabloda 'bölgesel toplanış, ulusal nitelikli kararlar, Heyet-i Temsiliye'nin oluşturulması' yazıyor. Aynı tabloda bu gelişmeler için 'Sivas Kongresi, Eylül 1919' kaydı yapılmış. Hangi düzeltme gereklidir?
- A) Özellikler 1926 Ankara Antlaşmasına taşınmalıdır
- B) Bu özellikler Erzurum Kongresi'nin Temmuz-Ağustos 1919 karar ve örgütlenmesiyle eşleştirilmelidir
- C) Kayda 1936 Montrö yazılmalıdır
- D) Sivas Kongresi 1924 yılına alınmalıdır
- E) Bu nitelikler yalnız İzmir İktisat Kongresi için geçerlidir
Doğru cevap: B
Çözüm: Bölgesel toplanış ve ilk Heyet-i Temsiliye'nin oluşturulması Erzurum Kongresi'yle ilişkilidir.
Osmanlı matbaacılığında Müteferrika'yı değerlendirirken hangi açıklama anakronik veya yanlış genellemeyi önler?
- A) Türkçe basım girişimlerinin önemi, Osmanlı coğrafyasında daha önce hiç matbaa olmadığı anlamına gelmez
- B) Bütün imparatorluk halkları matbaayı ilk kez 1908'de gördü
- C) Matbaa yalnız karayolu ticareti için kullanılan vergidir
- D) XVIII. yüzyılda hiçbir baskı faaliyeti yoktu
- E) Lale Devri Roma İmparatorluğu döneminde yaşandı
Doğru cevap: A
Çözüm: Osmanlı'da farklı toplulukların baskı tarihi Türkçe matbaa girişiminden daha eskidir.
Orta Asyada bulunan at koşum takımları, taşınabilir eşyalar ve yaylak-kışlak izleri birlikte hangi yorumu destekler?
- A) Hareketli hayvancılık ve mevsimlik göçün önemini
- B) İnsanların hiç ticaret yapmadığını
- C) Her bireyin aynı gün göçtüğünü
- D) Kentlerin dünyanın hiçbir yerinde bulunmadığını
- E) Toprakta hiç tarım yapılmadığını
Doğru cevap: A
Çözüm: Kanıtlar konargöçer düzeni destekler ama diğer yaşam biçimlerini dışlamaz.
Bir sosyal medya anketini yalnız bir partinin takipçilerine yönelten araştırmacı sonuçları bütün ülkenin siyasi tercihi ilan ediyor. En temel yöntem sorunu nedir?
- A) Araştırma sorusunun siyasetle ilgili olması
- B) Anketin herhangi bir cevap içermesi
- C) Verilerin rakamla ifade edilmesi
- D) Katılımcıların görüş bildirebilmesi
- E) Örneklemin seçim yanlılığı ve temsil gücünün sınırlı olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Tek yönlü takipçi grubundan elde edilen oran toplumun geneli için genellenemez.
Bir Osmanlı kaydı mültezime belli süreyle vergi toplama hakkı tanıyor, köylünün toprağını satma yetkisi vermiyor. Hangi hüküm doğrudur?
- A) Vergi tahsil yetkisinin devri taşınmazın sınırsız mülkiyetinin devri anlamına gelmez
- B) Mültezim otomatik padişah olmuştur
- C) İltizam yalnız öğrenim programıdır
- D) Belge tımar sisteminin hiç bulunmadığını kanıtlar
- E) Bütün vergi gelirleri ortadan kalkmıştır
Doğru cevap: A
Çözüm: İltizam gelir toplama hakkına dair mali uygulamadır.
1919'daki kongrelerin kararları ulusal sınırlar ve bağımsızlık üzerinde dururken, 1920'de yeni bir meclis Ankara'da açılmıştır. Bu iki aşama arasındaki ilişki için en isabetli yargı hangisidir?
- A) Kongreler açılır açılmaz Lozan imzalanmıştır
- B) Ankara'daki meclis yalnız 1930 belediye seçimlerine cevap olarak kurulmuştur
- C) 1919 kararları ile 1920 meclisi arasında hiçbir siyasi süreklilik yoktur
- D) 1920 meclisi 1876 Kanun-i Esasi'yi ilk defa ilan etmiştir
- E) Örgütlenme ve temsil arayışı, millî egemenliği kurumsallaştıran meclis aşamasına ilerlemiştir
Doğru cevap: E
Çözüm: 1919'un örgütsel ve siyasi kararları, 1920'de millî temsilin TBMM çatısı altında toplanmasıyla bağlantılıdır.
Bir çalışmada bir yıldaki tek aşırı yağış olayı 'iklim kalıcı olarak tamamen değişti' kanıtı sayılıyor. En güçlü bilimsel eleştiri hangisidir?
- A) Aşırı yağışın hiçbir meteorolojik açıklaması olamaz
- B) İklim eğilimi için uzun dönemli, karşılaştırılabilir gözlem serileri ve değişkenlik analizi gerekir
- C) Yağış yalnız volkanlarda gerçekleşebilir
- D) Hava durumu ve iklim daima aynı zaman ölçeğini kapsar
- E) İklim değişikliğini incelemek için sıcaklık ve yağış verisi kullanılmaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Tek olay uzun dönem eğilimini tek başına kanıtlamaz; yeterli dönem ve yöntem gerekir.
Bir öğrenci Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne ilişkin bireysel başvuruları değerlendiren kurum ile AB hukukunun yorumunda görevli mahkemeyi aynı sanıyor. Doğru ayrım hangisidir?
- A) İki kurum da Türkiye'de aynı belediye birimidir
- B) AİHM yalnız para politikası uygular
- C) AİHM Avrupa Konseyi sistemi/Strazburg; AB Adalet Divanı Avrupa Birliği/Lüksemburg
- D) AB Adalet Divanı sadece arkeolojik kazı yürütür
- E) İki mahkeme de BM Güvenlik Konseyinin aynı komisyonudur
Doğru cevap: C
Çözüm: Avrupa Konseyi insan hakları koruma sistemi ile AB yargı sistemi farklıdır.
Bir kazı katmanında demir araçlar daha üstte, tunç araçlar daha altta bulunduysa başka bozucu etken yokken hangi çıkarım en uygundur?
- A) Alt katman kesin daha yenidir
- B) İki araç aynı tarihte yapılmış olmalıdır
- C) Metal araçlar tarihleme için hiçbir ipucu vermez
- D) Üst katmandaki kullanımın görece daha geç olması beklenir
- E) Demir araçlar yalnız Mısırda üretilmiştir
Doğru cevap: D
Çözüm: Bozulmamış stratigrafide üst katmanlar genellikle daha yenidir.
Aylık iklim verisinde A kentinin ocak yağışı 125 mm, temmuz yağışı 2 mm; B kentinin ocak yağışı 45 mm, temmuz yağışı 95 mm'dir. Diğer veriler eşit varsayılırsa hangi yorum en ihtiyatlıdır?
- A) A ve B'nin yükseltileri kesinlikle aynıdır
- B) A'nın tamamı çöldür; başka veri gerekmez
- C) B'de hiçbir kış yağışı görülmez
- D) İki kentin toplam nüfusu bu verilerden bulunur
- E) A'da belirgin yaz kuraklığı vardır; B'de yaz yağışı A'ya göre daha fazladır
Doğru cevap: E
Çözüm: Veriler mevsimsel yağışın karşılaştırılmasını sağlar; iklim türü için tüm yıl ve sıcaklıklar da incelenmelidir.
Bir haber 'Cumhurbaşkanı yürütmenin başı, TBMM yasama organı; başbakan ise her gün Mecliste güvenoyu istemek zorundadır' diyor. Güncel sistem açısından ne yanlıştır?
- A) TBMM'nin yasama organı olduğu bilgisi yanlıştır
- B) Başbakanlık makamı mevcut Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde bulunmaz
- C) Yürütmenin Cumhurbaşkanına ait olduğu bilgisi yanlıştır
- D) Yargı yetkisinin mahkemelerce kullanılması yasaktır
- E) Anayasa'da yürütme yetkisine yer verilmemiştir
Doğru cevap: B
Çözüm: 2018'den itibaren uygulanan sistemde başbakanlık kurumu bulunmaz.
Farklı şehirlerde medrese, yeni usul mektep ve telgraf idaresinin XIX. yüzyıl sonunda aynı anda bulunduğu görülüyor. Hangi yorum uygundur?
- A) Bütün eski kurumların 1839'da bir günde kaldırıldığı
- B) Geleneksel ve yeni kurumların bir süre eş zamanlı var olabildiği
- C) İletişim araçlarının hiç kullanılmadığı
- D) Tüm şehirlerin aynı hızda dönüştüğü
- E) Osmanlı idaresinde eğitim kurumunun bulunmadığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Modernleşme döneminde eş zamanlı farklı kurumlar görülebilir.
Anadolu uygarlıkları haritasında Lidya'nın Batı Anadolu'da bulunması ve sikke kullanması hangi değerlendirmeye daha çok imkân verir?
- A) Lidyanın bütün Asyayı yönetmiş olduğunu kanıtlamaya
- B) Yalnız tarımın yapıldığını göstermeye
- C) Hititlerin Orta Asyadan geldiğini ispatlamaya
- D) Bütün İlk Çağ devletlerinin aynı parayı kullandığını göstermeye
- E) Ticaret ve coğrafi ilişkilerin ekonomik yeniliklerle bağlantısını sorgulamaya
Doğru cevap: E
Çözüm: Coğrafi konum ve ticaret ağı ekonomik uygulamaları etkileyebilir.
Bir harita çalışmasında iki 'Ankara Antlaşması' görülüyor: 1921 ve 1926. Bunları ayıran en güçlü ölçüt hangisidir?
- A) 1921 Boğazlar rejimi; 1926 yeni Türk harfleri
- B) 1921 Fransa ve Güney sınırı; 1926 Musul meselesi ve Irak sınırı
- C) 1921 Milletler Cemiyeti; 1926 kadınların milletvekilliği hakkı
- D) 1921 Balkan Antantı; 1926 Hatay'ın katılması
- E) İkisi de yalnız Yunanistan'la yapılan aynı ateşkestir
Doğru cevap: B
Çözüm: Aynı adlı antlaşmaların taraf, yıl ve çözümlenen sorunları farklıdır.
Bir meclis çoğunluk oyuyla belirli bir inanç grubunun bütün yurttaşlık haklarının kaldırılmasını öneriyor. Demokratik hukuk devleti ölçütleri açısından en uygun değerlendirme hangisidir?
- A) Çoğunluk kararı bütün anayasal güvenceleri kendiliğinden hükümsüz bırakır
- B) Yurttaşlık hakları yalnız nüfus yoğunluğuyla belirlenir
- C) Seçilmiş çoğunluğun kararı temel haklar, eşitlik ve hukuk devleti sınırlarını aşamaz
- D) Azınlık hakları demokratik temsilin kapsamına hiçbir zaman girmez
- E) Mecliste oylama yapılması anayasal yargısal denetimi otomatik ortadan kaldırır
Doğru cevap: C
Çözüm: Demokrasi çoğunluk iradesiyle birlikte eşitlik, temel hak ve anayasal güvence gerektirir.
MÖ 350, MÖ 250, MÖ 150 ve MÖ 50 tarihlerinin en eski olandan en yeni olana sırası hangisidir?
- A) 50→150→250→350
- B) 150→350→50→250
- C) 350→250→150→50
- D) 350→150→250→50
- E) 250→350→150→50
Doğru cevap: C
Çözüm: MÖ daha büyük yıl sayısı daha eski tarihi ifade eder.
Kervansaray kalıntısı, liman gümrük kaydı ve ticaret antlaşması birlikte bulunuyorsa hangi yorum en güçlüdür?
- A) Ekonominin yalnız kapalı köylerden oluştuğu
- B) Tüm şehirlerin aynı miktarda vergi aldığı
- C) Tüccarların her zaman aynı rotayı kullandığı
- D) Türkiye Selçuklu ticaretinin kara ve deniz bağlantılarıyla yürüdüğü
- E) Bütün ticaretin askerî seferlerden ibaret olduğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Farklı kanıtlar ticaret ağlarının çeşitliliğini gösterir.
Bir öğrenci, 'İtilaf donanması Çanakkale'yi geçemediğine göre Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'nı kazandı' sonucunu çıkarıyor. Hangi değerlendirme bu akıl yürütmedeki hatayı gösterir?
- A) Çanakkale'de hiçbir savunma faaliyeti gerçekleşmemiştir
- B) Osmanlı'nın savaşın sonunda ateşkes imzalaması söz konusu değildir
- C) Tek cephedeki savunma başarısı genel savaşın nihai sonucunu tek başına belirlemez
- D) Bütün cephelerin komutası yalnız İngiliz kuvvetlerindeydi
- E) 1914-1918 arasındaki çatışmalar Balkan Savaşlarının parçasıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: Çanakkale'deki savunma başarısı gerçektir; Osmanlı Devleti 1918'de genel savaşta yenik tarafta yer aldı.
Bir gölün dışa yüzeysel akışı yok ve kurak dönemde buharlaşma güçlü. Hangi ifade bilimsel olarak en savunulabilir?
- A) Bütün kapalı göller zorunlu olarak tatlı ve içilebilirdir
- B) Dışa akışı olmayan her gölün derinliği aynıdır
- C) Göldeki bütün tuzlar her yıl hiç değişmeden yok olur
- D) Havzada çözünmüş maddeler birikebilir; göl suyunun niteliği ek hidrojeolojik verilere bağlıdır
- E) Bu veri gölde balık türlerinin sayısını kesin verir
Doğru cevap: D
Çözüm: Kapalı havza ve buharlaşma tuzluluğu etkileyebilir; kimyasal nitelik yalnız bu iki gözlemden kesin belirlenmez.