Türkiye'de yargı yetkisi kimler tarafından kullanılır?
- A) Bağımsız ve tarafsız mahkemeler tarafından
- B) Sadece belediye başkanları tarafından
- C) Yalnız medya kuruluşları tarafından
- D) Sadece siyasi parti genel başkanları tarafından
- E) Yalnız mahalle muhtarları tarafından
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa yargı yetkisinin bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılmasını öngörür.
Kanun önünde eşitlik ilkesi Anayasa'nın hangi maddesinde düzenlenir?
- A) 2. madde
- B) 7. madde
- C) 42. madde
- D) 90. madde
- E) 10. madde
Doğru cevap: E
Çözüm: 1982 Anayasası'nın 10. maddesi eşitlik ilkesini düzenler.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi hangi şehirde bulunmaktadır?
- A) Lüksemburg
- B) Strazburg
- C) Brüksel
- D) Cenevre
- E) Roma
Doğru cevap: B
Çözüm: AİHM Avrupa Konseyi sistemindedir ve Strazburg'da bulunur.
Toplumsal olgu kavramıyla ilişkilendirilen klasik sosyolog kimdir?
- A) Adam Smith
- B) Jean Piaget
- C) Émile Durkheim
- D) Charles Darwin
- E) İbn Heysem
Doğru cevap: C
Çözüm: Durkheim, toplumsal olguların bireyi aşan özellikleriyle ilgilenir.
Toplumsal eylemin öznel anlamını anlamaya önem veren sosyolog kimdir?
- A) Karl Popper
- B) Sigmund Freud
- C) İbn Sina
- D) Max Weber
- E) Evliya Çelebi
Doğru cevap: D
Çözüm: Weber'in yorumlayıcı yaklaşımı eylemin aktör açısından anlamına odaklanır.
Üretim ilişkileri ve sınıf çatışması analizleriyle öne çıkan düşünür kimdir?
- A) Montesquieu
- B) Kaşgarlı Mahmud
- C) Karl Marx
- D) Herodotos
- E) Ferdinand de Saussure
Doğru cevap: C
Çözüm: Marx toplumun ekonomik ilişkilerini ve sınıf yapısını inceler.
Sosyolojide bir bireyin toplumdaki konumunu belirten kavram hangisidir?
- A) Rol çatışması
- B) Dışsallık
- C) Kamu malı
- D) Statü
- E) Enflasyon
Doğru cevap: D
Çözüm: Statü toplumsal konumu, rol ise bu konumdan beklenen davranışı ifade eder.
Bir mahallede yurttaşların ortak sorunu için dilekçe vermesi, toplantı yapması ve belediyeye öneri sunması hangi süreci örnekler?
- A) Yalnız karizmatik otoriteyi
- B) Sivil katılım ve kamusal sorunlara yönelik örgütlenme
- C) Yalnız nüfus yoğunluğu hesabını
- D) Kültürel kalıntı tarihlemesini
- E) Enflasyonun teknik tanımını
Doğru cevap: B
Çözüm: Dilekçe ve yerel istişare kanalları yurttaşlık katılımı örnekleridir.
Bir raporda 'İnsanların adil davranması gerekir' ve 'Katılımcıların %60'ı bu davranışı onaylıyor' ifadeleri yer alıyor. Hangisi doğru ayrımdır?
- A) İkisi de yalnız coğrafi koordinattır
- B) İlki normatif değer yargısı, ikincisi betimleyici gözlem iddiasıdır
- C) İlki arkeolojik tarihleme, ikincisi iklim verisidir
- D) İkisi de zorunlu olarak hukuken aynı kanundur
- E) İkinci ifade herhangi bir veriye dayanamaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Normatif olan yapılması gerekeni, betimleyici olan gözlemleneni ifade eder.
Çoğunluk kararıyla bir azınlığın temel haklarının bütünüyle ortadan kaldırılması öneriliyor. Demokratik hukuk devleti açısından hangisi daha uygun eleştiridir?
- A) Çoğunluk iradesi temel hak güvenceleri ve hukuk devleti ilkeleriyle sınırlıdır
- B) Her çoğunluk kararı hukuken sınırsızdır
- C) Azınlıkların temel hakkı hiçbir anayasal sistemde yoktur
- D) Seçim hakkı yalnız ticaret kanununa aittir
- E) Demokrasi yalnız tek kişinin iradesidir
Doğru cevap: A
Çözüm: Demokraside çoğunluk kararı, temel hakların sınırsızca kaldırılması anlamına gelmez.
Bir kişinin 'doktor' olması ile hastalarını tedavi etmesinin sosyolojik ayrımı hangisidir?
- A) Doktorluk dışsallık, tedavi enflasyondur
- B) İkisi de fiziksel iklim kategorisidir
- C) Doktorluk statü, tedavi etme beklentisi roldür
- D) Doktorluk yalnız toplumsal norm, tedavi yalnız kanun hükmüdür
- E) İkisi de fırsat maliyeti kavramıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: Statü konumu, rol konumla ilişkili davranış beklentisini anlatır.
Bir çalışanın bir şirketten aynı düzeyde başka bir şirkette benzer göreve geçmesi, statü düzeyi değişmiyorsa hangi hareketlilik türüdür?
- A) Yatay toplumsal hareketlilik
- B) Dikey toplumsal yükseliş
- C) Dikey toplumsal düşüş
- D) Zorunlu kültürel bütünleşme
- E) Siyasal iktidarın meşruiyeti
Doğru cevap: A
Çözüm: Benzer statü düzeyleri arasındaki geçiş yatay hareketliliktir.
Bir araştırmacı başka bir topluluğun törenini kendi toplumunun gelenekleriyle 'ilkel' olarak nitelendiriyor. Hangi kavram öne çıkar?
- A) Kültürel görelilik
- B) Etnosentrizm
- C) Stratigrafi
- D) Reel milli gelir
- E) Kamu malı
Doğru cevap: B
Çözüm: Etnosentrizm başka kültürleri kendi kültür ölçütleriyle yargılamadır.
Bir kamu kurumu ifade özgürlüğünü sınırlamak için yalnız 'bu düşünceden hoşlanmıyoruz' gerekçesini öne sürüyor; kanuni dayanak veya ölçülülük tartışılmıyor. Hangi itiraz önceliklidir?
- A) Her kamu görevlisi kişisel beğeniyle bütün hakları sınırsız ortadan kaldırabilir
- B) İfade özgürlüğü iklim ölçüm aracı olduğu için hukuk dışıdır
- C) Temel haklar her durumda ancak sözlü emirle sınırlandırılır
- D) Anayasal hak sınırlamalarında kanunîlik, ilgili anayasal gerekçe ve ölçülülük denetimi gerekir
- E) Ölçülülük yalnız demografik piramit için kullanılır
Doğru cevap: D
Çözüm: Temel hak sınırlamaları keyfî beğeniden değil anayasal güvencelere uygun kurallardan doğmalıdır.
Bir okulun öğrenci meclisinde temsilci seçimi yapılıyor, ardından öğrencilerin çoğunluğundan farklı düşünenlerin toplantıya katılması yasaklanıyor. Hangi demokratik eksiklik doğrudan görülür?
- A) Seçim yapılmasına karşın çoğulculuk ve katılım hakkının korunmaması
- B) Seçim yapıldığı için bütün katılım haklarının otomatik güvence altına alınması
- C) Okulun bütün öğrencilerinin aynı fikirde bulunması
- D) Meclisin yalnız iktisadi bir piyasa olması
- E) Seçmen sayısının matematiksel olarak bulunamaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Temsilî seçim tek başına farklı görüşlerin katılım hakkını garanti etmez.
Bir sosyal medya anketini yalnız bir partinin takipçilerine yönelten araştırmacı sonuçları bütün ülkenin siyasi tercihi ilan ediyor. En temel yöntem sorunu nedir?
- A) Araştırma sorusunun siyasetle ilgili olması
- B) Anketin herhangi bir cevap içermesi
- C) Verilerin rakamla ifade edilmesi
- D) Katılımcıların görüş bildirebilmesi
- E) Örneklemin seçim yanlılığı ve temsil gücünün sınırlı olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Tek yönlü takipçi grubundan elde edilen oran toplumun geneli için genellenemez.
Bir belediye trafik yoğunluğu verisini konum geçmişiyle eşleştiriyor ve kişileri tanınabilir biçimde yayımlamak istiyor. Hangi değerlendirme güçlüdür?
- A) Toplumsal yarar bulunan her durumda bütün kişisel veriler süresiz açıklanabilir
- B) Konum verisi hiçbir koşulda kişisel veri niteliği taşıyamaz
- C) Veri setinin büyük olması etik değerlendirmenin gereksizliğini gösterir
- D) Kamusal yarar yanında kişisel veri mahremiyeti, ölçülülük ve kimlik koruması dikkate alınmalıdır
- E) Sosyal medya onayı bütün hak ihlallerini kendiliğinden ortadan kaldırır
Doğru cevap: D
Çözüm: Konuma bağlı kişisel verilerin açıklanması mahremiyet ve orantılılık açısından ele alınmalıdır.
Bir öğrenci okulda kulüp başkanı, evde bakım sorumlusu olarak aynı akşam iki zorunlu etkinliğe katılmak durumunda kalıyor. Sosyolojik açıdan ne söz konusudur?
- A) Meslek gelirinin enflasyonuyla doğrudan ilgili durum
- B) İki farklı sosyal rolün talepleri arasında rol çatışması
- C) Yalnız yatay yer değiştirme
- D) Toplumsal statünün bütünüyle kaybolması
- E) Gündelik faaliyetin hukuken ceza davasına dönüşmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Farklı statülere bağlı rol beklentileri çakıştığında rol çatışması yaşanabilir.
Bir araştırma toplumsal normların bireyin davranışını etkilemesini, diğer araştırma ise katılımcının eylemine yüklediği anlamı inceliyor. Bu iki odak hangi klasik sosyologlarla daha iyi eşleşir?
- A) Marx – Adam Smith
- B) Weber – Darwin
- C) Durkheim – Weber
- D) Durkheim – Piaget
- E) Aristoteles – Kopernik
Doğru cevap: C
Çözüm: Durkheim toplumsal olgulara, Weber eylemin öznel anlamına odaklanır.
Bir antropolog başka kültürün ritüelini kendi bağlamında anlayıp katılımcıların açıklamalarını kaydediyor; fakat kişiye zarar veren uygulamaya etik onay vermiyor. Hangisi doğrudur?
- A) Kültürel görelilik her zararı ahlaken zorunlu kılar
- B) Etnografi yalnız uydu görüntüsünden oluşur
- C) Kültürel görelilik bağlamı anlamayı gerektirir; her davranışı etik açıdan onaylamayı zorunlu kılmaz
- D) Yabancı bir kültürü anlamanın tek yolu onu kendininkiyle küçümsemektir
- E) Etik araştırmada katılımcıların güvenliği değerlendirilmez
Doğru cevap: C
Çözüm: Bağlamsal anlama ve normatif değerlendirme ayrı düzlemler olabilir.