Bir topluluğun yaşamını uzun süreli alan gözlemleriyle inceleyen yöntem hangisidir?
- A) Etnografi
- B) Harf inkılabı
- C) Stratigrafik tarihleme
- D) Nominal büyüme hesabı
- E) Seçim barajı
Doğru cevap: A
Çözüm: Etnografi antropolojide alan çalışması, görüşme ve gözlemle ilişkilidir.
Geçmiş toplumların maddi kalıntılarını inceleyen bilim dalı hangisidir?
- A) Meteoroloji
- B) Klimatoloji
- C) İktisat
- D) Demografi
- E) Arkeoloji
Doğru cevap: E
Çözüm: Arkeoloji maddi kültür kalıntılarını, bağlamlarını ve tarihlenmelerini inceler.
Bir gruba ilişkin genelleştirilmiş inanışın sosyal psikolojideki adı nedir?
- A) Aritmetik ortalama
- B) Hukuki vesayet
- C) Nominal ücret
- D) Kamu yatırımı
- E) Kalıpyargı
Doğru cevap: E
Çözüm: Kalıpyargı gruplarla ilgili genellenmiş bilişsel inanıştır.
Ekonomide vazgeçilen en iyi alternatifin değerine ne denir?
- A) Enflasyon oranı
- B) Toplam nüfus
- C) Yerel saat
- D) Fırsat maliyeti
- E) Yasal otorite
Doğru cevap: D
Çözüm: Fırsat maliyeti tercih nedeniyle bırakılan en iyi seçenektir.
Genel fiyat düzeyindeki sürekli artış hangi kavramla açıklanır?
- A) Deflasyon
- B) Nüfus artış hızı
- C) Enflasyon
- D) Göç yoğunluğu
- E) Kültürel görelilik
Doğru cevap: C
Çözüm: Enflasyon fiyat düzeyinin devamlı yükselmesidir.
Bir ekonomik faaliyetin üçüncü kişilere piyasa fiyatına tam yansımayan etkisi ne olarak adlandırılır?
- A) Meridyen farkı
- B) Etnografik saha
- C) Rol çatışması
- D) Hukukî statü
- E) Dışsallık
Doğru cevap: E
Çözüm: Dışsallık bir faaliyetin üçüncü kişiler üzerinde fiyat dışı olumlu veya olumsuz etkisidir.
Arkeolog organik bir kömür kalıntısının yaş aralığını araştırırken aşağıdaki tekniklerden hangisini uygun koşullarda kullanabilir?
- A) Yalnız nüfus piramidi
- B) Tüketici fiyat endeksi
- C) Doğrudan halkoylaması
- D) İletişimde dönüt analizi
- E) Radyokarbon (Karbon-14) tarihlemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Karbon-14 uygun organik örnekler için yaş tahmininde kullanılabilir.
Bir grubun üyeleri hakkında genelleştirilmiş inanış, olumsuz tutum ve eşitsiz muamele sırasıyla hangi kavramlara karşılık gelir?
- A) Rol – statü – norm
- B) Enflasyon – arz – talep
- C) Kalıpyargı – önyargı – ayrımcılık
- D) Otorite – egemenlik – ülke
- E) Kültür – arkeoloji – iklim
Doğru cevap: C
Çözüm: Bilişsel genelleme, değerlendirme ve davranış birbirinden ayrıdır.
Bir öğrenci arkadaşının sözünü kesmeden dinleyip 'Seni doğru anladıysam...' diyerek özetliyor. Bu tutum hangisine örnektir?
- A) Zorunlu sansür
- B) Aktif dinleme ve anlamı doğrulama
- C) Yalnız tek yönlü propaganda
- D) İletişimin tümüyle kesilmesi
- E) Önyargının ölçülmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Yeniden ifade etmek ve soru sormak etkin dinleme tekniklerindendir.
Diğer koşullar değişmezken bir ürünün kendi fiyatı artınca satın alınmak istenen miktar azalıyorsa hangi süreç yaşanır?
- A) Talep eğrisinin sağa kayması
- B) Arz eğrisinin zorunlu olarak yok olması
- C) Talep eğrisi üzerinde hareket
- D) Tüketici gelirinin kesin ikiye katlanması
- E) Üretimin her koşulda durması
Doğru cevap: C
Çözüm: Kendi fiyatı değiştiğinde talep edilen miktar aynı eğri üzerinde değişir.
Bir malın fiyatı değişmezken tüketicilerin geliri artıyor ve normal mala talep yükseliyor. Hangisi daha uygun gösterimdir?
- A) Talep eğrisi üzerinde yalnız fiyat kaynaklı hareket
- B) Malın kıtlığının tamamen ortadan kalkması
- C) Arzın her durumda sıfırlanması
- D) Talep eğrisinin sağa kayması
- E) Fiyatın aynı anda hem sıfır hem negatif olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Gelirdeki değişim normal mala yönelik talebin tüm eğrisini kaydırabilir.
Enflasyon oranının %20'den %10'a düşmesi hakkında hangisi doğrudur?
- A) Genel fiyatlar mutlaka %10 düşmüştür
- B) Bütün ürünlerin fiyatı aynı anda eşit kalmıştır
- C) Ekonomik üretim otomatik iki katına çıkmıştır
- D) Enflasyon sıfırın altına kesin inmiştir
- E) Genel fiyat düzeyi hâlâ artıyor, ancak artış hızı yavaşlıyor olabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Pozitif enflasyon oranı fiyat düzeyinin artmaya devam ettiğini gösterebilir.
İktisatta sokak aydınlatması ile aşırı avlanan ortak balık stoğu karşılaştırıldığında hangi ayrım doğrudur?
- A) İkisi de yalnız kişiye özel kıyafettir
- B) İkisi de zorunlu olarak tamamen dışlanabilir ve rakipsiz özel maldır
- C) Balık stokunda tüketim rakipsizdir
- D) İlki kamusal mala, ikincisi ortak havuz kaynağına tipik örnektir
- E) Sokak aydınlatması sadece statü rolüdür
Doğru cevap: D
Çözüm: Kamusal mal rakipsizlik-dışlanamama; ortak havuz kaynağı tüketimde rakiplik özelliği taşır.
Arkeolog bir organik kömür örneğiyle aynı tabakada bulunan taş aletin tarihini araştırıyor. Hangi yöntemsel tutum uygundur?
- A) Karbon-14 her metal ve taşı doğrudan aynı hassasiyetle tarihler
- B) Tabakaların birbirine göre sırası önemsizdir
- C) Buluntu yeri kaydedilmese de kesin tarih her zaman bulunur
- D) Karbon-14 sonucu organik örneği tarihler; taş aletin ilişkisi için sağlam buluntu bağlamı gerekir
- E) Tüm arkeolojik eserler yapıldıkları gün yazılı takvim taşır
Doğru cevap: D
Çözüm: Organik örneğin yaşı taş aletin doğrudan kimyasal yaşı değildir; bağlamsal ilişki dikkatle değerlendirilir.
Bir araştırmada internet kullanımıyla sınav puanı arasında pozitif ilişki bulunuyor. İnternet kullanımının tek başına puanı artırdığı sonucuna gitmek neden sorunludur?
- A) Ön bilgi, sosyoekonomik durum ve çalışma süresi gibi karıştırıcı değişkenler araştırılmamıştır
- B) Pozitif korelasyon her zaman doğrudan nedensellik kanıtıdır
- C) İstatistiksel ilişkiler yalnız tarih dersinde kullanılır
- D) İnternet erişimi toplumsal bir değişken olamaz
- E) Bir örneklemden sayısal veri elde etmek bilimsel araştırmayı imkânsız kılar
Doğru cevap: A
Çözüm: Korelasyon tek başına neden-sonuç ilişkisini kurmaz; alternatif açıklamalar incelenmelidir.
Bir kişi aynı anda ücretsiz eğitim (beklenen yarar 600 TL), ücretli iş (beklenen net yarar 450 TL) ve gönüllü çalışma (beklenen yarar 300 TL) seçeneklerinden gönüllü çalışmayı seçiyor. Verilen yarar değerleri karşılaştırılabilir kabul edilirse seçimin fırsat maliyeti nedir?
- A) 600 TL
- B) 450 TL
- C) 300 TL
- D) 1.350 TL
- E) 150 TL
Doğru cevap: A
Çözüm: Fırsat maliyeti seçilmeyen en iyi alternatifin değeridir: 600 TL.
Bir ürünün üretim teknolojisi geliştirilip birim maliyeti düşüyor; talep koşulları sabit tutuluyor. Standart rekabetçi arz-talep modelinde denge için hangi değişim beklenir?
- A) Talep sıfırlanır; bütün üreticiler piyasadan çıkar
- B) Arz sola kayar; denge fiyatı zorunlu yükselir
- C) Teknoloji maliyeti düşürünce tüm fiyatlar kanunen sabit kalır
- D) Denge miktarı kesin azalırken arz eğrisi değişmez
- E) Arz sağa kayar; denge fiyatı düşme ve denge miktarı artma eğilimi gösterir
Doğru cevap: E
Çözüm: Maliyet düşüşü arzı artırır; talep sabitse fiyat aşağı ve miktar yukarı yönlü eğilim gösterebilir.
Tüketici fiyat endeksi ilk yıl 120, sonraki yıl 132 ise bu iki yıl arasındaki enflasyon oranı kaçtır?
- A) %12
- B) %20
- C) %32
- D) %132
- E) %10
Doğru cevap: E
Çözüm: (132−120)/120 × 100 = %10 enflasyon oluşur.
Bir fabrika üretimde ucuz yakıt kullanıyor, fakat çevrede yaşayanların sağlık ve temizlik maliyetleri piyasa fiyatına yansımıyor. Hangi ekonomik kavram ve politika mantığı daha uygundur?
- A) Pozitif dışsallık; hiçbir maliyetin bulunmaması
- B) Tam kamusal mal; kirliliğin tüketimde rakipsiz olması
- C) Rol çatışması; üretimin yalnız sosyolojik statüye bağlı olması
- D) Yasal-ussal otorite; fabrika fiyatının otomatik düşmesi
- E) Negatif dışsallık; toplumsal maliyetin karar ve düzenlemelere yansıtılması
Doğru cevap: E
Çözüm: Kirliliğin üçüncü kişilere yüklediği maliyet negatif dışsallıktır; düzenleme buna yanıt arayabilir.
Bir kentte zorunlu göç tartışmasında tarihçi çatışmanın geçmişini, coğrafyacı göç güzergâhlarını, ekonomist iş gücü etkisini, hukukçu hak güvencelerini inceliyor. Hangi yaklaşım yansıtılıyor?
- A) Bütün bilim dallarının tek bir yöntemle çalışmak zorunda olması
- B) Aynı toplumsal olgunun farklı disiplinlerin soruları ve kanıtlarıyla birlikte incelenmesi
- C) Göçün yalnız sıcaklıkla açıklanması
- D) Sadece arkeolojik kazının yeterli kabul edilmesi
- E) Hak sorunlarının yalnız enlem-boylamla çözümlenmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Disiplinlerarası sosyal bilgiler bir olgunun tarih, coğrafya, ekonomi ve hukuk boyutlarını birlikte değerlendirebilir.