Bir yönetici kurala uygun atanmış olsa da halkın büyük bölümü yönetimini haklı bulmuyor. Hangi ayrım bu durumu açıklar?
- A) Hukukî geçerlilik her durumda toplumsal oybirliği demektir
- B) Bir yöneticinin toplumdaki kabulü hiçbir zaman incelenemez
- C) Meşruiyet yalnız coğrafi yükseltidir
- D) Hukukî geçerlilik ile toplumsal meşruiyet birbirinden farklı olabilir
- E) Her atama doğrudan halkoylamasıyla yapılmış sayılır
Doğru cevap: D
Çözüm: Yetkinin yasal dayanağı ile toplumun o yetkiyi haklı bulması ayrı düzlemlerdir.
Vali ile belediye başkanının idari konumlarını hangi seçenek doğru ayırır?
- A) Vali merkezî idarenin taşra temsilcisidir; belediye başkanı yerel yönetimde görev yapar
- B) İkisi de yalnız yargı makamıdır
- C) Vali doğrudan TBMM'nin yasama yetkisini kullanır
- D) Belediye başkanı Anayasa Mahkemesinin başkanıdır
- E) İkisi de uluslararası mahkeme hâkimidir
Doğru cevap: A
Çözüm: Valilik merkezî teşkilatın taşrası, belediye yerinden yönetimdir.
Seçmenlerin bir yasa tasarısına ilişkin tercihlerini doğrudan oyla belirtmesi hangi katılım biçimine örnek olabilir?
- A) Yalnız temsili bütçe görüşmesi
- B) Kalıtsal iktidar devri
- C) Örneklem dışlama yöntemi
- D) Halkoylaması yoluyla doğrudan katılım
- E) Yazılı olmayan kültürel norm
Doğru cevap: D
Çözüm: Referandum seçmenlerin belirli bir konuda doğrudan tercihini ilettiği mekanizmadır.
Anayasal temel hakların sınırlanması hakkında hangisi genel ilkeye en uygundur?
- A) Her kamu görevlisi hiçbir gerekçe göstermeden bütün hakları sınırsız kaldırabilir
- B) Temel hakların tamamı hukuken hiç düzenlenemez
- C) Haklar yalnız bir ilin sosyal medya hesabından belirlenir
- D) Kanunî dayanak olmadan tüm kısıtlamalar zorunlu ve yeterlidir
- E) Sınırlama kanunî dayanak ve ölçülülük gibi anayasal güvencelere uygun olmalıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa'nın 13. maddesi sınırlamalarda kanunîlik ve ölçülülük dâhil güvenceler öngörür.
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini ayıran doğru seçenek hangisidir?
- A) İlki 1948 tarihli BM bildirgesi; ikincisi Avrupa Konseyi çerçevesindeki sözleşmedir
- B) İkisi de aynı yıl aynı mahkemede verilen karardır
- C) İlki Türk Medeni Kanunu, ikincisi bir tarım programıdır
- D) İlki AB Adalet Divanının iç tüzüğü, ikincisi coğrafya atlasıdır
- E) Her ikisi yalnız parasal raporlama standardıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Bildirge ile uluslararası sözleşmenin hukukî türü ve kurumsal bağlamı farklıdır.
Demokrasinin yalnız seçimlerin yapılmasına indirgenmesine en güçlü itiraz hangisidir?
- A) Seçimin hiçbir demokratik işlevi yoktur
- B) Temsil kurumu yalnız monarşide görülür
- C) Temel haklar sadece yer şekilleriyle ilgilidir
- D) Çoğulculuk her durumda tek partiye zorunlu dönüş demektir
- E) Hak güvenceleri, çoğulculuk, yargısal denetim ve hesap verebilirlik de önemlidir
Doğru cevap: E
Çözüm: Demokratik sistem seçim yanında özgürlük ve denge-denetleme bileşenlerini gerektirir.
Anayasa Mahkemesi ile ilk derece ceza mahkemelerinin görevlerini ayıran doğru ifade hangisidir?
- A) Anayasa Mahkemesi bütün belediye ihalelerini tek başına yönetir
- B) Ceza mahkemeleri kanun yapar
- C) Anayasa Mahkemesi anayasal denetim işlevine sahiptir; her ceza davasına ilk derece mahkemesi olarak bakmaz
- D) Anayasa Mahkemesi yürütme yetkisini kullanır
- E) Bütün mahkemeler aynı tür davaya aynı aşamada bakar
Doğru cevap: C
Çözüm: Mahkemelerin görev alanları ve yargılama usulleri birbirinden ayrıdır.
Bir mahallede yurttaşların ortak sorunu için dilekçe vermesi, toplantı yapması ve belediyeye öneri sunması hangi süreci örnekler?
- A) Yalnız karizmatik otoriteyi
- B) Sivil katılım ve kamusal sorunlara yönelik örgütlenme
- C) Yalnız nüfus yoğunluğu hesabını
- D) Kültürel kalıntı tarihlemesini
- E) Enflasyonun teknik tanımını
Doğru cevap: B
Çözüm: Dilekçe ve yerel istişare kanalları yurttaşlık katılımı örnekleridir.
Bir raporda 'İnsanların adil davranması gerekir' ve 'Katılımcıların %60'ı bu davranışı onaylıyor' ifadeleri yer alıyor. Hangisi doğru ayrımdır?
- A) İkisi de yalnız coğrafi koordinattır
- B) İlki normatif değer yargısı, ikincisi betimleyici gözlem iddiasıdır
- C) İlki arkeolojik tarihleme, ikincisi iklim verisidir
- D) İkisi de zorunlu olarak hukuken aynı kanundur
- E) İkinci ifade herhangi bir veriye dayanamaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Normatif olan yapılması gerekeni, betimleyici olan gözlemleneni ifade eder.
Çoğunluk kararıyla bir azınlığın temel haklarının bütünüyle ortadan kaldırılması öneriliyor. Demokratik hukuk devleti açısından hangisi daha uygun eleştiridir?
- A) Çoğunluk iradesi temel hak güvenceleri ve hukuk devleti ilkeleriyle sınırlıdır
- B) Her çoğunluk kararı hukuken sınırsızdır
- C) Azınlıkların temel hakkı hiçbir anayasal sistemde yoktur
- D) Seçim hakkı yalnız ticaret kanununa aittir
- E) Demokrasi yalnız tek kişinin iradesidir
Doğru cevap: A
Çözüm: Demokraside çoğunluk kararı, temel hakların sınırsızca kaldırılması anlamına gelmez.
Bir kişinin 'doktor' olması ile hastalarını tedavi etmesinin sosyolojik ayrımı hangisidir?
- A) Doktorluk dışsallık, tedavi enflasyondur
- B) İkisi de fiziksel iklim kategorisidir
- C) Doktorluk statü, tedavi etme beklentisi roldür
- D) Doktorluk yalnız toplumsal norm, tedavi yalnız kanun hükmüdür
- E) İkisi de fırsat maliyeti kavramıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: Statü konumu, rol konumla ilişkili davranış beklentisini anlatır.
Bir çalışanın bir şirketten aynı düzeyde başka bir şirkette benzer göreve geçmesi, statü düzeyi değişmiyorsa hangi hareketlilik türüdür?
- A) Yatay toplumsal hareketlilik
- B) Dikey toplumsal yükseliş
- C) Dikey toplumsal düşüş
- D) Zorunlu kültürel bütünleşme
- E) Siyasal iktidarın meşruiyeti
Doğru cevap: A
Çözüm: Benzer statü düzeyleri arasındaki geçiş yatay hareketliliktir.
Bir araştırmacı başka bir topluluğun törenini kendi toplumunun gelenekleriyle 'ilkel' olarak nitelendiriyor. Hangi kavram öne çıkar?
- A) Kültürel görelilik
- B) Etnosentrizm
- C) Stratigrafi
- D) Reel milli gelir
- E) Kamu malı
Doğru cevap: B
Çözüm: Etnosentrizm başka kültürleri kendi kültür ölçütleriyle yargılamadır.
Arkeolog organik bir kömür kalıntısının yaş aralığını araştırırken aşağıdaki tekniklerden hangisini uygun koşullarda kullanabilir?
- A) Yalnız nüfus piramidi
- B) Tüketici fiyat endeksi
- C) Doğrudan halkoylaması
- D) İletişimde dönüt analizi
- E) Radyokarbon (Karbon-14) tarihlemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Karbon-14 uygun organik örnekler için yaş tahmininde kullanılabilir.
Bir grubun üyeleri hakkında genelleştirilmiş inanış, olumsuz tutum ve eşitsiz muamele sırasıyla hangi kavramlara karşılık gelir?
- A) Rol – statü – norm
- B) Enflasyon – arz – talep
- C) Kalıpyargı – önyargı – ayrımcılık
- D) Otorite – egemenlik – ülke
- E) Kültür – arkeoloji – iklim
Doğru cevap: C
Çözüm: Bilişsel genelleme, değerlendirme ve davranış birbirinden ayrıdır.
Bir öğrenci arkadaşının sözünü kesmeden dinleyip 'Seni doğru anladıysam...' diyerek özetliyor. Bu tutum hangisine örnektir?
- A) Zorunlu sansür
- B) Aktif dinleme ve anlamı doğrulama
- C) Yalnız tek yönlü propaganda
- D) İletişimin tümüyle kesilmesi
- E) Önyargının ölçülmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Yeniden ifade etmek ve soru sormak etkin dinleme tekniklerindendir.
Diğer koşullar değişmezken bir ürünün kendi fiyatı artınca satın alınmak istenen miktar azalıyorsa hangi süreç yaşanır?
- A) Talep eğrisinin sağa kayması
- B) Arz eğrisinin zorunlu olarak yok olması
- C) Talep eğrisi üzerinde hareket
- D) Tüketici gelirinin kesin ikiye katlanması
- E) Üretimin her koşulda durması
Doğru cevap: C
Çözüm: Kendi fiyatı değiştiğinde talep edilen miktar aynı eğri üzerinde değişir.
Bir malın fiyatı değişmezken tüketicilerin geliri artıyor ve normal mala talep yükseliyor. Hangisi daha uygun gösterimdir?
- A) Talep eğrisi üzerinde yalnız fiyat kaynaklı hareket
- B) Malın kıtlığının tamamen ortadan kalkması
- C) Arzın her durumda sıfırlanması
- D) Talep eğrisinin sağa kayması
- E) Fiyatın aynı anda hem sıfır hem negatif olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Gelirdeki değişim normal mala yönelik talebin tüm eğrisini kaydırabilir.
Enflasyon oranının %20'den %10'a düşmesi hakkında hangisi doğrudur?
- A) Genel fiyatlar mutlaka %10 düşmüştür
- B) Bütün ürünlerin fiyatı aynı anda eşit kalmıştır
- C) Ekonomik üretim otomatik iki katına çıkmıştır
- D) Enflasyon sıfırın altına kesin inmiştir
- E) Genel fiyat düzeyi hâlâ artıyor, ancak artış hızı yavaşlıyor olabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Pozitif enflasyon oranı fiyat düzeyinin artmaya devam ettiğini gösterebilir.
İktisatta sokak aydınlatması ile aşırı avlanan ortak balık stoğu karşılaştırıldığında hangi ayrım doğrudur?
- A) İkisi de yalnız kişiye özel kıyafettir
- B) İkisi de zorunlu olarak tamamen dışlanabilir ve rakipsiz özel maldır
- C) Balık stokunda tüketim rakipsizdir
- D) İlki kamusal mala, ikincisi ortak havuz kaynağına tipik örnektir
- E) Sokak aydınlatması sadece statü rolüdür
Doğru cevap: D
Çözüm: Kamusal mal rakipsizlik-dışlanamama; ortak havuz kaynağı tüketimde rakiplik özelliği taşır.