Geçmişteki insan faaliyetlerini kanıtlara dayanarak inceleyen bilim alanı hangisidir?
- A) Tarih
- B) Astronomi
- C) Botanik
- D) Fizik
- E) Kimya
Doğru cevap: A
Çözüm: Tarih insan faaliyetlerini zamansal ve mekânsal bağlamda inceler.
Eski yazı türlerini çözümleyen yardımcı tarih disiplini hangisidir?
- A) Nümizmatik
- B) Jeodezi
- C) Meteoroloji
- D) Paleografya
- E) Sismoloji
Doğru cevap: D
Çözüm: Paleografya eski yazıların okunması ve incelenmesiyle ilgilidir.
Tarihî sikkeleri inceleyen yardımcı bilim dalı hangisidir?
- A) Epigrafi
- B) Nümizmatik
- C) Botanik
- D) Jeoloji
- E) Paleontoloji
Doğru cevap: B
Çözüm: Nümizmatik sikke ve para tarihini inceler.
Kitabeleri inceleyen tarih yardımcı bilimi hangisidir?
- A) Klimatoloji
- B) Anatomi
- C) Epigrafi
- D) Hidroloji
- E) Mineraloji
Doğru cevap: C
Çözüm: Epigrafi yazıt ve kitabelerin incelenmesidir.
Bir belgenin sahte olup olmadığını araştırmak hangi eleştiriye örnektir?
- A) Dış kaynak eleştirisi
- B) İç kaynak eleştirisi
- C) İklim analizi
- D) Nüfus sayımı
- E) Edebî tür tespiti
Doğru cevap: A
Çözüm: Belgenin özgünlüğü dış tenkit konusudur.
Bir belgenin iddialarının tutarlı olup olmadığını araştırmak hangi eleştiridir?
- A) Dış kaynak eleştirisi
- B) İç kaynak eleştirisi
- C) Karbon emisyon ölçümü
- D) Arkeolojik kazı tekniği
- E) Coğrafi koordinat tespiti
Doğru cevap: B
Çözüm: Metnin içerik ve tutarlılığı iç tenkitte sorgulanır.
Avcılık-toplayıcılıkla ilişkilendirilen erken taş çağı hangisidir?
- A) Neolitik
- B) Paleolitik
- C) Demir Çağı
- D) Tunç Çağı
- E) Kalkolitik
Doğru cevap: B
Çözüm: Paleolitik dönemde avcı-toplayıcı yaşam önemliydi.
Aşağıdakilerden hangisi birinci el kaynağın otomatik olarak doğru kabul edilemeyeceğini en iyi açıklar?
- A) Birinci el kaynakların yalnız modern dönemden olması
- B) Kaynağı üreten kişinin amaç ve bakış açısının anlatımı etkileyebilmesi
- C) Tüm yazılı kayıtların sahte çıkması
- D) Birinci el belgelerin olayla ilgisiz olması
- E) Arşiv kayıtlarının tarih taşımaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Birinci el kaynak da taraflı, seçici veya eksik olabilir.
MÖ 480, MÖ 320 ve MÖ 120 olaylarının eskiden yeniye doğru sırası hangisidir?
- A) MÖ 120 → MÖ 320 → MÖ 480
- B) MÖ 480 → MÖ 320 → MÖ 120
- C) MÖ 320 → MÖ 120 → MÖ 480
- D) MÖ 480 → MÖ 120 → MÖ 320
- E) MÖ 120 → MÖ 480 → MÖ 320
Doğru cevap: B
Çözüm: MÖ tarihlerde daha büyük sayı daha eski tarihtir.
MÖ 200'deki bir olayla MÖ 100'deki olay arasında yaklaşık kaç yıl vardır?
- A) 50 yıl
- B) 200 yıl
- C) 100 yıl
- D) 300 yıl
- E) 400 yıl
Doğru cevap: C
Çözüm: Aynı MÖ döneminde yıllar arasındaki fark 200−100=100dür.
Miladi takvimle Hicri takvim arasındaki temel yıl hesabı farkı hangisidir?
- A) Miladinin güneş, Hicrinin ay yılına dayanması
- B) İkisinin de yalnız ay yılına dayanması
- C) Miladinin yalnız 10 ay sürmesi
- D) Hicrinin yüzyıl esaslı olması
- E) İkisinin aynı başlangıç olayını kullanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Miladi güneş yılı, Hicri ay yılı esaslıdır.
Neolitik dönüşümün olası sonuçları arasında hangisi gösterilebilir?
- A) Tüm insanların aynı gün göçü terk etmesi
- B) Yazının her bölgede anında başlaması
- C) Sanayi fabrikalarının kurulması
- D) Sikkenin zorunlu kullanılması
- E) Üretim ve depolama imkânlarıyla sürekli yerleşmelerin artması
Doğru cevap: E
Çözüm: Tarım üretimi yerleşme, depolama ve iş bölümünü desteklemiştir.
Kalkolitik Çağı Tunç Çağından ayırmada hangi malzeme kullanımı daha belirgin kabul edilir?
- A) Demirden modern lokomotifler yapılması
- B) Sadece elektronik devre kullanılması
- C) Sadece çeliğin kullanılması
- D) Taşla birlikte bakırın yaygınlaşması
- E) Matbaanın yaygınlaşması
Doğru cevap: D
Çözüm: Kalkolitik adlandırması bakır-taş birlikteliğine işaret eder.
Kadeş Antlaşması hangi iki devlet arasındaki ilişkilerle ilgilidir?
- A) Hititler ve Mısır
- B) Sümerler ve Uygurlar
- C) Frigler ve Persler
- D) Kök Türkler ve Roma
- E) Asya Hunları ve Fenikeliler
Doğru cevap: A
Çözüm: Kadeş Barış Antlaşması Hitit-Mısır diplomasisiyle ilgilidir.
Bir araştırmacı olaydan yıllar sonra yazılmış kronikle olay gününde tutulan mektubu karşılaştırırken en uygun yöntem hangisidir?
- A) Mektuptaki her ifadeyi kesin doğru saymak
- B) Kroniği yalnız geç yazıldığı için incelememek
- C) Her iki kaynağın üretim amacı ve iddialarını eleştirel karşılaştırmak
- D) İki belgenin farklılıklarını gizlemek
- E) Tek kaynaktan tüm tarihsel sonucu çıkarmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarihsel araştırma kaynak türü ve üretim koşullarına göre karşılaştırma yapar.
Bir kil tablette kralın zaferi anlatılıyor ancak karşı devletin kaydında sonuç farklı aktarılıyor. En bilimsel tutum hangisidir?
- A) İlk bulunan belgeyi tek doğru saymak
- B) Savaşın hiç yaşanmadığını varsaymak
- C) Belgeyi değerlendirmeden tamamen yok saymak
- D) Her iki kaydı otomatik olarak eşit derecede doğru ilan etmek
- E) İki anlatının amaç ve kanıtlarını sorgulayıp başka verilerle karşılaştırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Çelişen tarihsel kaynaklar iç/dış tenkit ve karşılaştırmayla incelenir.
Araştırmacı bir tabletin kil ve yazı özelliklerini dönemiyle uyumlu bulmuş ancak metindeki sayılar çelişkili. Hangi sonuç doğru olur?
- A) İç tenkit olumlu, dış tenkit olumsuzdur
- B) Belgenin tüm iddiaları kesin doğrudur
- C) Yazı özellikleri hiçbir bilgi vermez
- D) Dış tenkit uygun olabilir, iç tenkitte tutarlılık sorunu vardır
- E) Metnin çelişkisi fiziksel özgünlüğü zorunlu kaldırır
Doğru cevap: D
Çözüm: Fiziksel tarihleme ile anlatı tutarlılığı farklı denetimlerdir.
MÖ 500 ile MS 500 arasındaki dönem kaç yıl sürer? (Tarih hesaplarında sıfır yılı yoktur.)
- A) 1.000 yıl
- B) 1.001 yıl
- C) 999 yıl
- D) 998 yıl
- E) 500 yıl
Doğru cevap: C
Çözüm: MÖ 500den MS 500e 500+500−1=999 yıl vardır.
MÖ 350, MÖ 250, MÖ 150 ve MÖ 50 tarihlerinin en eski olandan en yeni olana sırası hangisidir?
- A) 50→150→250→350
- B) 150→350→50→250
- C) 350→250→150→50
- D) 350→150→250→50
- E) 250→350→150→50
Doğru cevap: C
Çözüm: MÖ daha büyük yıl sayısı daha eski tarihi ifade eder.
Bir kazı katmanında demir araçlar daha üstte, tunç araçlar daha altta bulunduysa başka bozucu etken yokken hangi çıkarım en uygundur?
- A) Alt katman kesin daha yenidir
- B) İki araç aynı tarihte yapılmış olmalıdır
- C) Metal araçlar tarihleme için hiçbir ipucu vermez
- D) Üst katmandaki kullanımın görece daha geç olması beklenir
- E) Demir araçlar yalnız Mısırda üretilmiştir
Doğru cevap: D
Çözüm: Bozulmamış stratigrafide üst katmanlar genellikle daha yenidir.