Bir araştırmacı olaydan yıllar sonra yazılmış kronikle olay gününde tutulan mektubu karşılaştırırken en uygun yöntem hangisidir?
- A) Mektuptaki her ifadeyi kesin doğru saymak
- B) Kroniği yalnız geç yazıldığı için incelememek
- C) Her iki kaynağın üretim amacı ve iddialarını eleştirel karşılaştırmak
- D) İki belgenin farklılıklarını gizlemek
- E) Tek kaynaktan tüm tarihsel sonucu çıkarmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarihsel araştırma kaynak türü ve üretim koşullarına göre karşılaştırma yapar.
Bir kil tablette kralın zaferi anlatılıyor ancak karşı devletin kaydında sonuç farklı aktarılıyor. En bilimsel tutum hangisidir?
- A) İlk bulunan belgeyi tek doğru saymak
- B) Savaşın hiç yaşanmadığını varsaymak
- C) Belgeyi değerlendirmeden tamamen yok saymak
- D) Her iki kaydı otomatik olarak eşit derecede doğru ilan etmek
- E) İki anlatının amaç ve kanıtlarını sorgulayıp başka verilerle karşılaştırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Çelişen tarihsel kaynaklar iç/dış tenkit ve karşılaştırmayla incelenir.
Araştırmacı bir tabletin kil ve yazı özelliklerini dönemiyle uyumlu bulmuş ancak metindeki sayılar çelişkili. Hangi sonuç doğru olur?
- A) İç tenkit olumlu, dış tenkit olumsuzdur
- B) Belgenin tüm iddiaları kesin doğrudur
- C) Yazı özellikleri hiçbir bilgi vermez
- D) Dış tenkit uygun olabilir, iç tenkitte tutarlılık sorunu vardır
- E) Metnin çelişkisi fiziksel özgünlüğü zorunlu kaldırır
Doğru cevap: D
Çözüm: Fiziksel tarihleme ile anlatı tutarlılığı farklı denetimlerdir.
MÖ 500 ile MS 500 arasındaki dönem kaç yıl sürer? (Tarih hesaplarında sıfır yılı yoktur.)
- A) 1.000 yıl
- B) 1.001 yıl
- C) 999 yıl
- D) 998 yıl
- E) 500 yıl
Doğru cevap: C
Çözüm: MÖ 500den MS 500e 500+500−1=999 yıl vardır.
MÖ 350, MÖ 250, MÖ 150 ve MÖ 50 tarihlerinin en eski olandan en yeni olana sırası hangisidir?
- A) 50→150→250→350
- B) 150→350→50→250
- C) 350→250→150→50
- D) 350→150→250→50
- E) 250→350→150→50
Doğru cevap: C
Çözüm: MÖ daha büyük yıl sayısı daha eski tarihi ifade eder.
Bir kazı katmanında demir araçlar daha üstte, tunç araçlar daha altta bulunduysa başka bozucu etken yokken hangi çıkarım en uygundur?
- A) Alt katman kesin daha yenidir
- B) İki araç aynı tarihte yapılmış olmalıdır
- C) Metal araçlar tarihleme için hiçbir ipucu vermez
- D) Üst katmandaki kullanımın görece daha geç olması beklenir
- E) Demir araçlar yalnız Mısırda üretilmiştir
Doğru cevap: D
Çözüm: Bozulmamış stratigrafide üst katmanlar genellikle daha yenidir.
Bir Neolitik yerleşimde tahıl depoları ve öğütme taşları bulunması aşağıdakilerden hangisini en güçlü destekler?
- A) Bitkisel üretim ve besin işleme etkinliklerinin bulunmasını
- B) Yalnız deniz ticareti yapıldığını
- C) Bütün nüfusun okuryazar olduğunu
- D) Madeni para ekonomisinin kurulduğunu
- E) Hiç hayvancılık yapılmadığını
Doğru cevap: A
Çözüm: Tahıl depoları ve öğütme araçları üretim/tüketim pratiklerine kanıt olabilir.
Kültepe'de borç ve alışveriş hesapları içeren tabletlerden hangi sonuç doğrudan desteklenir?
- A) Tüm Anadolu tek dil kullanıyordu
- B) Tüccarlar arasında yazılı ekonomik ilişkiler vardı
- C) Bütün kentler aynı kağana bağlıydı
- D) MÖ döneminde hiç takas yapılmadı
- E) Bölgedeki tüm insanlar şehirde yaşardı
Doğru cevap: B
Çözüm: Ticari belgeler ekonomiye ilişkin doğrudan kanıttır; tüm toplumu temsil etmez.
Bir öğretmen Hitit-Mısır Kadeş Antlaşmasını örnek göstererek öğrencilerde hangi tarihsel kavramı en doğrudan geliştirebilir?
- A) Yalnız denizcilik teknolojisi
- B) Modern seçim sistemi
- C) Devletler arası diplomasi ve yazılı uzlaşma
- D) Sanayi devrimi ve fabrika düzeni
- E) Uygur alfabesiyle ilk roman
Doğru cevap: C
Çözüm: Kadeş yazılı diplomatik antlaşma örneğidir.
Anadolu uygarlıkları haritasında Lidya'nın Batı Anadolu'da bulunması ve sikke kullanması hangi değerlendirmeye daha çok imkân verir?
- A) Lidyanın bütün Asyayı yönetmiş olduğunu kanıtlamaya
- B) Yalnız tarımın yapıldığını göstermeye
- C) Hititlerin Orta Asyadan geldiğini ispatlamaya
- D) Bütün İlk Çağ devletlerinin aynı parayı kullandığını göstermeye
- E) Ticaret ve coğrafi ilişkilerin ekonomik yeniliklerle bağlantısını sorgulamaya
Doğru cevap: E
Çözüm: Coğrafi konum ve ticaret ağı ekonomik uygulamaları etkileyebilir.
Bir metin Antik Atina demokrasisinin tüm insanlara evrensel eşit oy hakkı verdiğini savunuyor. En güçlü eleştiri hangisidir?
- A) Siyasal katılımın yurttaşlık statüsü gibi koşullarla sınırlı olması
- B) Atinanın hiç siyasi kurumunun olmaması
- C) Atinada hiçbir insan yaşamaması
- D) Yunanların hiç kent devleti kurmaması
- E) Modern demokrasinin yalnız Mısırda başlaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Antik Atina yurttaş katılımı evrensel modern oy hakkı değildi.
Orta Asyada bulunan at koşum takımları, taşınabilir eşyalar ve yaylak-kışlak izleri birlikte hangi yorumu destekler?
- A) Hareketli hayvancılık ve mevsimlik göçün önemini
- B) İnsanların hiç ticaret yapmadığını
- C) Her bireyin aynı gün göçtüğünü
- D) Kentlerin dünyanın hiçbir yerinde bulunmadığını
- E) Toprakta hiç tarım yapılmadığını
Doğru cevap: A
Çözüm: Kanıtlar konargöçer düzeni destekler ama diğer yaşam biçimlerini dışlamaz.
Mete Hanın ordusuyla Bumin Kağanın devlet kuruluşu karıştırılıyor. Hangi eşleştirme doğrudur?
- A) Mete Han–Uygur; Bumin–Avrupa Hun
- B) Mete Han–II. Kök Türk; Bumin–Asur
- C) Mete Han–Roma; Bumin–Hitit
- D) Mete Han–Lidya; Bumin–Mısır
- E) Mete Han–Asya Hun; Bumin Kağan–I. Kök Türk
Doğru cevap: E
Çözüm: Mete Han Asya Hunları, Bumin I. Kök Türk Devletiyle ilişkilidir.
552de kurulan devletin adında Türk sözü bulunurken VIII. yüzyıl yazıtları hangi devlete aittir?
- A) İkisi de yalnız Uygur dönemidir
- B) I. Kök Türk kuruluşu ve II. Kök Türk yazıtları
- C) I. devlet Avrupa Hun, yazıtlar Hitittir
- D) İkisi de Asya Hunlarınındır
- E) Kuruluş Roma, yazıtlar Asurdur
Doğru cevap: B
Çözüm: Buminin devleti I. Kök Türk; Orhun Yazıtları II. Kök Türk dönemindedir.
Bir araştırmacı Uygurlardaki tapınak mimarisi, yerleşik tarım ve çeviri eserlerini inceliyorsa hangi sonuç daha isabetlidir?
- A) Bütün Türklerin tarımı ilk kez XVI. yüzyılda öğrendiği
- B) Uygurların yalnız sözlü kültüre sahip olduğu
- C) İslam öncesi Türklerin hiç ticaret yapmadığı
- D) Uygur kültüründe yerleşik yaşam ve yazılı üretimin geliştiği
- E) Tüm Uygurların her dönemde aynı inancı taşıdığı
Doğru cevap: D
Çözüm: Yapılar ve yazılı eserler bazı Uygur çevrelerinde yerleşik kültürü gösterir.
Orhun Yazıtlarının yalnız siyasi övgü içermediği, halk ve yöneticilere öğütler taşıdığı dikkate alındığında hangi ifade daha doğrudur?
- A) Yazıtlar yalnız mezar taşındaki rakamlardır
- B) Yazıtlar dönemin yönetim ve toplum anlayışına kaynaklık eder
- C) Yazıtlar modern anayasanın kopyasıdır
- D) Yazıtlar hiçbir siyasal düşünce barındırmaz
- E) Yazıtlar I. Kök Türk kuruluşundan önce yazılmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: Yazıtlar devlet-millet ilişkisi ve dönemin siyasi söylemini içerir.
Kut ve töreyi karşılaştıran bir öğrencinin hangi açıklaması doğrudur?
- A) Kut hükümdarlığın meşruiyeti, töre ortak hukuk ve geleneklerle ilgilidir
- B) Kut yalnız ticaret vergisi, töre yalnız askeri birimdir
- C) Kut yazı, töre para birimidir
- D) Kut yalnız halk oyunu, töre kent surudur
- E) Kut Roma hukuku, töre Pers satraplığıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Kut ve töre farklı siyasal-kültürel kavramlardır.
Bir tarihçi Kavimler Göçünü Batı Roma'nın çöküşünün tek ve yeterli sebebi olarak sunuyorsa hangi tarihsel düşünme hatası vardır?
- A) Birincil kaynağı bağlamına yerleştirmek
- B) Ekonomik etkenleri karşılaştırmak
- C) Farklı kronikleri birlikte okumak
- D) Süreklilik ve değişimi ayrı izlemek
- E) Çok etkenli süreci tek nedene indirgemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Geç Antik Çağ dönüşümleri siyaset, ekonomi, ordu ve topluluk hareketleriyle ilişkilidir.
Bugünkü ulus-devlet sınırlarını VIII. yüzyıl bozkır siyasi haritasına aynen çizmek hangi hata türüne örnektir?
- A) Kronolojik sıralama
- B) Kaynak çeşitlendirme
- C) İç tenkit
- D) Anakronizm
- E) Tarihsel empati
Doğru cevap: D
Çözüm: Günümüz siyasi kavram ve sınırlarını geçmişe aynen yansıtmak anakronizmdir.
Tarih dersinde bir hükümdarın kararını kendi döneminin siyasi ve ekonomik koşullarıyla anlamaya çalışan öğrenci hangi beceriyi kullanmaktadır?
- A) Sadece tarihsiz ezber
- B) Tarihsel empati
- C) Geleceği kesin tahmin
- D) Sayısal veri uydurma
- E) Kaynağı doğrudan kopyalama
Doğru cevap: B
Çözüm: Tarihsel empati dönemin koşullarında aktörün bakış açısını anlamaya çalışmaktır.