1699'da imzalanan ve Osmanlı'nın Avrupa'da önemli toprak kayıpları yaşadığı antlaşma hangisidir?
- A) Karlofça Antlaşması
- B) Kadeş Antlaşması
- C) Lozan Antlaşması
- D) Ankara Antlaşması
- E) Küçük Kaynarca Antlaşması
Doğru cevap: A
Çözüm: Karlofça 1699 tarihli önemli bir diplomatik dönüm noktasıdır.
1718-1730 arasında Osmanlı'da kültürel yeniliklerle anılan dönem hangisidir?
- A) Tanzimat Dönemi
- B) I. Meşrutiyet
- C) II. Meşrutiyet
- D) Nizam-ı Cedid
- E) Lale Devri
Doğru cevap: E
Çözüm: Lale Devri Pasarofça sonrasından 1730'a uzanır.
1826'da kaldırılan Osmanlı askerî kurumu hangisidir?
- A) Tımarlı sipahi düzeni
- B) Nizamiye medreseleri
- C) Ahilik
- D) Enderun
- E) Yeniçeri Ocağı
Doğru cevap: E
Çözüm: Vak'a-i Hayriye Yeniçeri Ocağının kaldırılmasıyla ilişkilidir.
1839 tarihli reform belgesi hangisidir?
- A) Islahat Fermanı
- B) Kanun-i Esasi
- C) Senedi İttifak
- D) Tanzimat Fermanı
- E) Hattı Hümayun adıyla 1908 belgesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Tanzimat Fermanı 1839'da ilan edildi.
1876 yılında ilan edilen Osmanlı'nın ilk anayasası hangisidir?
- A) Teşkilat-ı Esasiye
- B) Tanzimat Fermanı
- C) Kanun-i Esasi
- D) Islahat Fermanı
- E) Medeni Kanun
Doğru cevap: C
Çözüm: Kanun-i Esasi 1876'da anayasal yönetime geçişin temel metnidir.
II. Meşrutiyet hangi yılda ilan edilmiştir?
- A) 1839
- B) 1856
- C) 1876
- D) 1923
- E) 1908
Doğru cevap: E
Çözüm: II. Meşrutiyet 1908'de ilan edildi.
Osmanlı'da vakıfların toplumsal işlevine hangi örnek uygundur?
- A) Bir gelir kaynağıyla hastane veya su tesisinin sürdürülmesi
- B) Yalnız sınır savaşlarının ilanı
- C) Padişah adına yeni hanedan seçimi
- D) Gümrük vergisini tamamen kaldırma
- E) Tüm özel mülkiyeti yasaklama
Doğru cevap: A
Çözüm: Vakıf gelirleri sosyal hizmetlerin devamını sağlayabilirdi.
İltizam ile tımarı ayıran temel fark hangisidir?
- A) İkisi de yalnız saltanat verasetiyle ilgilidir
- B) İltizam vergi toplama hakkı, tımar gelir tahsisi karşılığı hizmet düzenidir
- C) Tımar yalnız kitap basma hakkıdır
- D) İltizam yalnız askerî okuldur
- E) Her ikisi de toprak üzerinde sınırsız özel mülkiyettir
Doğru cevap: B
Çözüm: İltizamın odak noktası vergi tahsil hakkının bırakılmasıdır.
1699 Karlofça ve 1718 Pasarofça için doğru kronolojik değerlendirme hangisidir?
- A) Pasarofça 1453'ten öncedir
- B) Karlofça önce, Pasarofça sonradır
- C) İki antlaşma 1908'de imzalanmıştır
- D) Karlofça Tanzimat Fermanından sonradır
- E) İkisi de Malazgirt'in hemen ardından yapılmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: 1699 daha önce, 1718 daha sonradır.
III. Selim dönemi Nizam-ı Cedid girişimi öncelikle hangi alanla ilişkilidir?
- A) İlk Selçuklu devletinin kuruluşu
- B) Orhun Yazıtlarının dikilmesi
- C) Askerî ve mali yenileşme
- D) Anadolu'da Moğol idaresinin başlaması
- E) İlk modern Türk alfabesinin kabulü
Doğru cevap: C
Çözüm: Nizam-ı Cedid ordu ve destekleyici mali reformlardır.
1839 Tanzimat Fermanı ile 1856 Islahat Fermanı arasındaki farkı en iyi veren ifade hangisidir?
- A) Islahat Osmanlı'nın ilk anayasasıdır
- B) Tanzimat 1908'de ilan edilmiştir
- C) Tanzimat genel güvenlik ve idare vaatleri; Islahat özellikle gayrimüslimlere ilişkin eşitlik düzenlemelerini genişletti
- D) İkisi de yalnız XIII. yüzyıl Selçuklu belgeleridir
- E) Tanzimat gayrimüslimlere ilişkin hiçbir ilke taşımıyordu
Doğru cevap: C
Çözüm: Metinlerin hedef ve bağlamları farklıdır.
1876 Kanun-i Esasi ile 1908 II. Meşrutiyet arasındaki ilişki nedir?
- A) İlki Osmanlı'nın kuruluşu, ikincisi fetih tarihidir
- B) İkisi de XVIII. yüzyıl deniz antlaşmasıdır
- C) 1908 yılında ilk kez Talas Savaşı gerçekleşti
- D) 1876'da Yeniçeri Ocağı kaldırıldı
- E) İlki anayasanın ilanı, ikincisi anayasal düzenin yeniden işlerlik kazanmasıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa 1876, ikinci meşrutiyet 1908 tarihidir.
Osmanlı'da telgraf ve demiryolu yaygınlaşması hangi genel dönüşümle doğrudan ilişkilidir?
- A) Orta Asya'da ilk atın evcilleştirilmesi
- B) Yalnız dini unvanların kaldırılması
- C) İletişim ve merkezî idari kapasitenin gelişmesi
- D) Çivi yazısının icadı
- E) Nizamiye medreselerinin kurulması
Doğru cevap: C
Çözüm: Ulaşım ve iletişim altyapısı yönetimi etkiledi.
Bir Osmanlı kaydı mültezime belli süreyle vergi toplama hakkı tanıyor, köylünün toprağını satma yetkisi vermiyor. Hangi hüküm doğrudur?
- A) Vergi tahsil yetkisinin devri taşınmazın sınırsız mülkiyetinin devri anlamına gelmez
- B) Mültezim otomatik padişah olmuştur
- C) İltizam yalnız öğrenim programıdır
- D) Belge tımar sisteminin hiç bulunmadığını kanıtlar
- E) Bütün vergi gelirleri ortadan kalkmıştır
Doğru cevap: A
Çözüm: İltizam gelir toplama hakkına dair mali uygulamadır.
Bir tarihçi 1699 Karlofça'yı 'Osmanlı bütün Avrupa topraklarını bir günde kaybetti' diye anlatıyor. En güçlü eleştiri hangisidir?
- A) Karlofça XVII. yüzyıl sonunda imzalanmamıştır
- B) Bu antlaşma yalnız Karahanlıların iç hukukudur
- C) Antlaşmanın önemli kayıpları göstermesi bütün Avrupa varlığının aynı anda bitmesi demek değildir
- D) Antlaşmanın diplomatik sonucu yoktur
- E) 1699 yılı Miladi takvimde bulunmaz
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarihsel kayıp ifadesinde nicelik ve coğrafi kapsam abartılmamalıdır.
Osmanlı matbaacılığında Müteferrika'yı değerlendirirken hangi açıklama anakronik veya yanlış genellemeyi önler?
- A) Türkçe basım girişimlerinin önemi, Osmanlı coğrafyasında daha önce hiç matbaa olmadığı anlamına gelmez
- B) Bütün imparatorluk halkları matbaayı ilk kez 1908'de gördü
- C) Matbaa yalnız karayolu ticareti için kullanılan vergidir
- D) XVIII. yüzyılda hiçbir baskı faaliyeti yoktu
- E) Lale Devri Roma İmparatorluğu döneminde yaşandı
Doğru cevap: A
Çözüm: Osmanlı'da farklı toplulukların baskı tarihi Türkçe matbaa girişiminden daha eskidir.
III. Selim'in Nizam-ı Cedid girişimi ile II. Mahmud'un 1826 düzenlemesi arasındaki ilişki hangi kavramla iyi açıklanır?
- A) Farklı dönemlerde askerî kurumları dönüştürmeye yönelik yenileşme çabaları
- B) Selçuklu Devletinin ilk kuruluşuna aynı anda yol açmaları
- C) Talas Savaşı'nın tarafları olmaları
- D) Yalnız Osmanlı öncesi bozkır göçünü açıklamaları
- E) Her iki dönemin bütün kurumları değişmeden bırakması
Doğru cevap: A
Çözüm: İki süreç benzer sorun alanlarına farklı zamanlarda yanıt aradı.
1839 Tanzimat metninde güvenlik ve vergi ilkeleri yer alıyor. Bir araştırmacı sırf buna bakarak bütün bölgelerde hemen eşit uygulama olduğunu savunursa hangi hatayı yapar?
- A) Fermanın tarihini doğru söyler
- B) Birincil kaynakla çalışır
- C) Kamu yönetimini tarihsel bağlama yerleştirir
- D) İlan edilen norm ile uygulamanın kanıtını birbirine karıştırır
- E) Ayrı kaynaklar aramayı önerir
Doğru cevap: D
Çözüm: Normatif metin tek başına uygulama düzeyini kanıtlamaz.
1876, 1878, 1908, 1909 çizelgesine dayanarak hangi yargıya ulaşılır?
- A) 1909'da ilk kez Karahanlı devleti kurulmuştur
- B) 1878 Kanun-i Esasi'nin ilk ilan yılıdır
- C) 1908 II. Meşrutiyetin sona erdiği yıldır
- D) Anayasal düzen ilan, meclisin tatili, yeniden işlerlik ve anayasa değişikliği aşamalarından geçmiştir
- E) 1876 Tanzimat Fermanının ilan tarihidir
Doğru cevap: D
Çözüm: Meşrutiyetin seyri kesintili ve yeniden düzenlemelidir.
Farklı şehirlerde medrese, yeni usul mektep ve telgraf idaresinin XIX. yüzyıl sonunda aynı anda bulunduğu görülüyor. Hangi yorum uygundur?
- A) Bütün eski kurumların 1839'da bir günde kaldırıldığı
- B) Geleneksel ve yeni kurumların bir süre eş zamanlı var olabildiği
- C) İletişim araçlarının hiç kullanılmadığı
- D) Tüm şehirlerin aynı hızda dönüştüğü
- E) Osmanlı idaresinde eğitim kurumunun bulunmadığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Modernleşme döneminde eş zamanlı farklı kurumlar görülebilir.