Talas Savaşı ile Türklerin İslamiyet'i kabulü arasındaki ilişki için en doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Savaşın ertesi günü bütün Türk toplulukları Müslüman oldu
- B) Talas'tan önce Türklerle Müslümanlar hiç karşılaşmadı
- C) Savaş Türkçenin tümüyle terk edilmesine yol açtı
- D) Savaş ilişkileri etkiledi ancak İslamlaşma uzun bir süreçte gerçekleşti
- E) Talas'ta Osmanlı Devleti kuruldu
Doğru cevap: D
Çözüm: Dinî ve toplumsal dönüşüm tek bir askerî olaya indirgenmez.
Kutadgu Bilig ile Dîvânu Lugâti't-Türk'ü ayıran temel özellik hangisidir?
- A) İlki Osmanlı vergi kaydı, ikincisi savaş antlaşmasıdır
- B) İkisi de Nizamülmülk tarafından yazılmıştır
- C) İlki yönetim ahlakı, ikincisi Türk dili ve söz varlığı üzerinde durur
- D) İlki deniz haritası, ikincisi tıp ansiklopedisidir
- E) İkisi de XVII. yüzyıl eseridir
Doğru cevap: C
Çözüm: Yusuf Has Hacip yönetim ve adaleti, Kaşgarlı Mahmud dili işler.
1040 Dandanakan'ın Selçuklu tarihi bakımından temel siyasi sonucu hangisidir?
- A) Büyük Selçukluların bağımsız devlet varlığının pekişmesi
- B) Bizans İmparatorluğunun sona ermesi
- C) Osmanlı tahtının kurulması
- D) Anadolu Selçuklularının Moğollara bağlanması
- E) İstanbul'un fethedilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Dandanakan bağımsız Büyük Selçuklu iktidarının kuruluşuyla ilgilidir.
Selçuklu ikta düzeni hakkında hangi ifade doğrudur?
- A) Belirli gelirlerden yararlanma yetkisi hizmet karşılığında tahsis edilebilirdi
- B) Toprak kayıtsız şartsız kişisel mülk hâline gelirdi
- C) Yalnız deniz ticaretinde kullanılabilirdi
- D) Sadece diplomatik unvan dağıtımıydı
- E) Maliye ile hiçbir ilişkisi bulunmazdı
Doğru cevap: A
Çözüm: İkta devlet gelirleri ve hizmet yükümlülüğü arasındaki bağlantıdır.
Nizamiye medreselerinin işlevi için hangi ifade uygundur?
- A) Eğitim ve ilmiye çevreleriyle yönetim kadrolarının gelişimine katkı sağlamak
- B) Yalnız ticari gümrük vergisi toplamak
- C) Deniz filosuna savaş gemisi üretmek
- D) Taşra dirliklerini satın almak
- E) Yalnız evlilik kayıtları tutmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Nizamiye medreseleri eğitim kurumlarıdır.
1071 Malazgirt ile 1176 Miryokefalon nasıl ayırt edilir?
- A) İkisi de Osmanlı-Memlük savaşıdır
- B) Malazgirt Büyük Selçuklu, Miryokefalon Türkiye Selçuklu-Bizans savaşıdır
- C) Miryokefalon Malazgirt'ten önce yapılmıştır
- D) Malazgirt Moğol-Selçuklu savaşıdır
- E) İki savaşın da tarafı Gazneliler ve Karluklardır
Doğru cevap: B
Çözüm: İki muharebe farklı Selçuklu dönemlerinde Bizans ile yaşandı.
Anadolu'da Saltuklu, Mengücekli ve Artuklu örnekleri hangi süreci gösterir?
- A) Bütün Anadolu'nun tek başkentten aynı tarihte yönetildiğini
- B) İlk Osmanlı matbaasının kurulmasını
- C) XIX. yüzyıl anayasal dönüşümünü
- D) Malazgirt sonrasında farklı bölgelerde Türk siyasi ve kültürel oluşumlarının güçlenmesini
- E) Bütün yerel mimari faaliyetlerin sona ermesini
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk beylikler farklı merkezlerde siyasi ve kültürel varlık gösterdi.
Türkiye Selçuklularının kervansaray yatırımlarının temel amacıyla en uygun ilişki hangisidir?
- A) Bütün tarımı yasaklamak
- B) Yalnız askerî törenler düzenlemek
- C) İstanbul Boğazını kapatmak
- D) Sadece sarayda kitap basmak
- E) Ticaret güzergâhlarında güvenlik ve konaklamayı desteklemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Kervansaraylar yol ağı ve ticari hayatla ilişkilidir.
1243 Kösedağ'dan sonra Anadolu'da görülen siyasi değişim hangisidir?
- A) Bizans'ın kesin ve sürekli sona ermesi
- B) Osmanlı anayasal düzeninin başlaması
- C) Karahanlıların yeniden kurulması
- D) Anadolu'daki ticaretin bir günde bitmesi
- E) Selçuklu merkezî gücünün zayıflaması ve beyliklerin güçlenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Moğol üstünlüğü Anadolu siyasi güç dengelerini değiştirdi.
Osmanlı Beyliğinin kuruluşunu değerlendirirken neden tek bir faktör yeterli değildir?
- A) Beylik bir günde bütün Akdeniz'i yönetmiştir
- B) Erken döneme ait bütün kaynaklar olaylarla eş zamanlıdır
- C) XIX. yüzyıl kanunları XIII. yüzyılda geçerliydi
- D) Sınır siyaseti, göç, ticaret ve yerel ilişkiler birlikte etkili olmuştur
- E) Bütün komşu devletler aynı yönetime sahipti
Doğru cevap: D
Çözüm: Erken Osmanlı tarihinin nedenleri çok boyutludur.
Osmanlı'nın Rumeli'ye iskân politikaları için en uygun işlev hangisidir?
- A) Yalnız resmî devlet dilini değiştirmek
- B) Ticari yolları tümüyle kapatmak
- C) Devletin şehir kurmasını yasaklamak
- D) Tüm Balkan topluluklarını aynı gün aynı dine geçirmek
- E) Sınır güvenliği ve yerleşim düzenini desteklemek
Doğru cevap: E
Çözüm: İskân üretim, güvenlik ve idareyle bağlantılıydı.
Osmanlı merkezinde kazaskerin görev alanıyla en ilgili faaliyet hangisidir?
- A) Devletin bütün gümrük gelirlerini tek başına tahsil
- B) Yargı ve ilmiye görevlileriyle ilgili işlemler
- C) Sadece donanma kaptanlığı
- D) Padişah tuğrasını çizmek
- E) Sarayın günlük ekmek üretimi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kazasker askerî sınıf yargısı ve ilmiye atamalarında görev almıştır.
Kapıkulu askerleri ile tımarlı sipahiler hangi bakımdan ayrılır?
- A) İkisi de yalnız XVII. yüzyıl tüccarıdır
- B) Birincisi Selçuklu medresesi, ikincisi Roma filosudur
- C) Tımarlı sipahiler yalnız saray şairidir
- D) Birincisi merkezî askerî yapı, ikincisi dirlik gelirine bağlı taşra atlı gücüyle ilişkilidir
- E) Kapıkulu askerleri vergi memurluğundan başka iş yapmaz
Doğru cevap: D
Çözüm: Merkez ve taşra askerî örgütlenmesinin kaynakları farklıdır.
Osmanlı'da vakıfların toplumsal işlevine hangi örnek uygundur?
- A) Bir gelir kaynağıyla hastane veya su tesisinin sürdürülmesi
- B) Yalnız sınır savaşlarının ilanı
- C) Padişah adına yeni hanedan seçimi
- D) Gümrük vergisini tamamen kaldırma
- E) Tüm özel mülkiyeti yasaklama
Doğru cevap: A
Çözüm: Vakıf gelirleri sosyal hizmetlerin devamını sağlayabilirdi.
İltizam ile tımarı ayıran temel fark hangisidir?
- A) İkisi de yalnız saltanat verasetiyle ilgilidir
- B) İltizam vergi toplama hakkı, tımar gelir tahsisi karşılığı hizmet düzenidir
- C) Tımar yalnız kitap basma hakkıdır
- D) İltizam yalnız askerî okuldur
- E) Her ikisi de toprak üzerinde sınırsız özel mülkiyettir
Doğru cevap: B
Çözüm: İltizamın odak noktası vergi tahsil hakkının bırakılmasıdır.
1699 Karlofça ve 1718 Pasarofça için doğru kronolojik değerlendirme hangisidir?
- A) Pasarofça 1453'ten öncedir
- B) Karlofça önce, Pasarofça sonradır
- C) İki antlaşma 1908'de imzalanmıştır
- D) Karlofça Tanzimat Fermanından sonradır
- E) İkisi de Malazgirt'in hemen ardından yapılmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: 1699 daha önce, 1718 daha sonradır.
III. Selim dönemi Nizam-ı Cedid girişimi öncelikle hangi alanla ilişkilidir?
- A) İlk Selçuklu devletinin kuruluşu
- B) Orhun Yazıtlarının dikilmesi
- C) Askerî ve mali yenileşme
- D) Anadolu'da Moğol idaresinin başlaması
- E) İlk modern Türk alfabesinin kabulü
Doğru cevap: C
Çözüm: Nizam-ı Cedid ordu ve destekleyici mali reformlardır.
1839 Tanzimat Fermanı ile 1856 Islahat Fermanı arasındaki farkı en iyi veren ifade hangisidir?
- A) Islahat Osmanlı'nın ilk anayasasıdır
- B) Tanzimat 1908'de ilan edilmiştir
- C) Tanzimat genel güvenlik ve idare vaatleri; Islahat özellikle gayrimüslimlere ilişkin eşitlik düzenlemelerini genişletti
- D) İkisi de yalnız XIII. yüzyıl Selçuklu belgeleridir
- E) Tanzimat gayrimüslimlere ilişkin hiçbir ilke taşımıyordu
Doğru cevap: C
Çözüm: Metinlerin hedef ve bağlamları farklıdır.
1876 Kanun-i Esasi ile 1908 II. Meşrutiyet arasındaki ilişki nedir?
- A) İlki Osmanlı'nın kuruluşu, ikincisi fetih tarihidir
- B) İkisi de XVIII. yüzyıl deniz antlaşmasıdır
- C) 1908 yılında ilk kez Talas Savaşı gerçekleşti
- D) 1876'da Yeniçeri Ocağı kaldırıldı
- E) İlki anayasanın ilanı, ikincisi anayasal düzenin yeniden işlerlik kazanmasıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa 1876, ikinci meşrutiyet 1908 tarihidir.
Osmanlı'da telgraf ve demiryolu yaygınlaşması hangi genel dönüşümle doğrudan ilişkilidir?
- A) Orta Asya'da ilk atın evcilleştirilmesi
- B) Yalnız dini unvanların kaldırılması
- C) İletişim ve merkezî idari kapasitenin gelişmesi
- D) Çivi yazısının icadı
- E) Nizamiye medreselerinin kurulması
Doğru cevap: C
Çözüm: Ulaşım ve iletişim altyapısı yönetimi etkiledi.