Atatürk dönemi Türk dış politikasının temel anlayışını yansıtan söz hangisidir?
- A) Yurtta barış, dünyada barış
- B) Ya istiklal ya ölüm
- C) Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir
- D) Hayatta en hakiki mürşit ilimdir
- E) Türk, öğün, çalış, güven
Doğru cevap: A
Çözüm: Atatürk dönemi dış politikasında bağımsızlıkla birlikte barışçı çözüm, karşılıklı saygı ve uluslararası iş birliği öne çıkar; bu yaklaşım barış ilkesinde özetlenir.
24 Temmuz 1923 tarihli Lozan Barış Antlaşması hangi temel dış politika sürecinin sonucudur?
- A) Balkan Antantı’nın kuruluşu
- B) Millî Mücadele sonrasındaki barış görüşmeleri
- C) Sadabat Paktı’nın hazırlanması
- D) Montrö Konferansı’nın toplanması
- E) Hatay Devleti’nin ilanı
Doğru cevap: B
Çözüm: Lozan Barış Antlaşması, Millî Mücadele sonrasında Türkiye’nin uluslararası statüsünü ve birçok sınır ile egemenlik konusunu düzenleyen temel barış belgesidir.
Musul sorunu Türkiye ile öncelikle hangi devlet arasında anlaşmazlık doğurmuştur?
- A) Yunanistan
- B) Fransa
- C) İngiltere
- D) İran
- E) Afganistan
Doğru cevap: C
Çözüm: Musul, İngiliz mandası altındaki Irak’ın geleceğiyle bağlantılıydı; Lozan sonrasında Türkiye ve İngiltere arasında diplomatik görüşmelerin konusu oldu.
Musul sorununda Türkiye-Irak sınırını belirleyen antlaşma hangisidir?
- A) 1923 Lozan Boğazlar Sözleşmesi
- B) 1934 Balkan Antantı
- C) 1936 Montrö Sözleşmesi
- D) 5 Haziran 1926 Ankara Antlaşması
- E) 1937 Sadabat Paktı
Doğru cevap: D
Çözüm: 5 Haziran 1926 Ankara Antlaşması Türkiye, İngiltere ve Irak arasında imzalanarak Musul meselesi bağlamında Türkiye-Irak sınırını belirledi.
Musul anlaşmazlığının uluslararası görüşme aşamasında başvurulan kuruluş hangisidir?
- A) Birleşmiş Milletler
- B) Avrupa Birliği
- C) NATO
- D) Avrupa Konseyi
- E) Milletler Cemiyeti
Doğru cevap: E
Çözüm: Musul meselesi Lozan sonrasında ikili görüşmelerle çözülemedi ve Milletler Cemiyeti Konseyine taşındı; Birleşmiş Milletler henüz kurulmamıştı.
Türkiye Milletler Cemiyetine hangi yılda üye olmuştur?
- A) 1932
- B) 1923
- C) 1926
- D) 1936
- E) 1945
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye, uluslararası barış ve iş birliğine verdiği önem doğrultusunda 1932 yılında Milletler Cemiyetine davet edilerek üye oldu.
Türk-Yunan ilişkilerinde nüfus mübadelesi kaynaklı sorunları çözüme yaklaştıran 1930 tarihli düzenleme hangisidir?
- A) 5 Haziran 1926 Ankara Antlaşması
- B) 10 Haziran 1930 Ankara Sözleşmesi
- C) 1936 Montrö Sözleşmesi
- D) 1937 Sadabat Paktı
- E) 1934 Balkan Antantı
Doğru cevap: B
Çözüm: 10 Haziran 1930 Ankara Sözleşmesi, Türk-Yunan nüfus mübadelesinden doğan mal ve yerleşiklik uyuşmazlıklarının tasfiyesi konusunda önemli aşamadır.
Lozan’dan sonra Musul meselesinin iki taraflı görüşmelere bırakılması hangi sonucu doğurmuştur?
- A) Uyuşmazlık çözülemeyince Milletler Cemiyeti gündemine taşınmıştır
- B) Sorun 1923’te referandumla kesin çözülmüştür
- C) Musul için Montrö’de özel konferans düzenlenmiştir
- D) Hatay yönetimi Musul’a aktarılmıştır
- E) Lozan’da Türkiye’ye koşulsuz bırakıldığı açıklanmıştır
Doğru cevap: A
Çözüm: Lozan’da Musul sınırı kesin çizilmedi; Türkiye ve İngiltere görüşmeleri sonuçsuz kalınca konu Milletler Cemiyeti Konseyine götürüldü.
1926 Ankara Antlaşmasının Musul bakımından sonucu nasıl özetlenebilir?
- A) Musul Türkiye’nin yeni vilayeti olmuştur
- B) Musul Irak’ta kalmış ve Türkiye-Irak sınırı belirlenmiştir
- C) Irak İran’a bağlanmıştır
- D) Türkiye ile Yunanistan sınırı çizilmiştir
- E) Hatay Türkiye’ye katılmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: 1926 Ankara Antlaşmasıyla Musul Irak sınırları içinde kaldı; Türkiye ile Irak arasındaki sınırın uluslararası çerçevesi netleştirildi.
1924 Brüksel Hattı ile 1926 Ankara Antlaşması arasındaki ilişki hangisidir?
- A) İki düzenleme de Hatay için yapılmış aynı sınır çizimiydi
- B) İlk belge Montrö’nün yürürlük tarihini belirledi
- C) Brüksel Hattı geçici sınır çizgisiydi; Ankara Antlaşması sınırı antlaşmayla düzenledi
- D) İkinci belge Balkan devletlerini birleştirdi
- E) Her iki belge de 1937 yılında yayımlandı
Doğru cevap: C
Çözüm: Milletler Cemiyeti 1924’te Brüksel Hattını fiilî sınır çizgisi olarak ele aldı; 1926 Ankara Antlaşması Musul sorunu sonrasında sınırı düzenledi.
1925 Türk-Sovyet Antlaşması ile 1926 Musul Antlaşmasının işlevleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) İlki mübadele; ikincisi Boğazların silahlandırılması
- B) İlki Hatay bağımsızlığı; ikincisi Balkan iş birliği
- C) İlki Birleşmiş Milletler üyeliği; ikincisi NATO üyeliği
- D) İlki dostluk ve tarafsızlık; ikincisi Türkiye-Irak sınırının belirlenmesi
- E) İkisi de yalnız gümrük tarifeleri hakkındadır
Doğru cevap: D
Çözüm: 1925’te Sovyetlerle dostluk ve tarafsızlık ilişkisi düzenlendi; 1926 Ankara Antlaşması ise Musul bağlantılı sınır sorununu çözüme bağladı.
1930 Türk-Yunan Ankara Sözleşmesi ile aynı yılki dostluk yakınlaşması arasındaki bağ hangisidir?
- A) Mübadele çözümü sınırı bütünüyle ortadan kaldırmıştır
- B) İki ülke tek devlet olarak birleşmiştir
- C) Montrö Sözleşmesi 1930’da yürürlükten kalkmıştır
- D) Yunanistan Sadabat Paktı’na aynı yıl katılmıştır
- E) Mübadele anlaşmazlıklarının çözümü siyasi yakınlaşmayı kolaylaştırmıştır
Doğru cevap: E
Çözüm: 1930’da nüfus mübadelesinin sonuçlarıyla ilgili uzlaşma sağlanması Türk-Yunan ilişkilerindeki gerilimin azalmasına ve dostluk antlaşmalarına zemin hazırladı.
Milletler Cemiyetine Türkiye’nin 1932’de katılması dış politika yaklaşımı bakımından neyi gösterir?
- A) Uluslararası örgütler ve ortak güvenlik çabalarına katılımı
- B) Türkiye’nin dış dünyayla ilişkilerini kesmesini
- C) Türkiye’nin NATO kurucusu olmasını
- D) Boğazların tamamen serbest silahsız bölge olmasını
- E) Musul’un Türkiye’ye iade edilmesini
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye’nin 1932 Milletler Cemiyeti üyeliği barışçı dış politikada çok taraflı iş birliğine ve uluslararası kurumlara katılıma önem verildiğini gösterir.
Balkan Antantı’nın oluşumunda etkili olan temel güvenlik kaygısı hangisidir?
- A) Hatay’da Fransız mandasının sona ermesi
- B) Balkanlarda revizyonist ve yayılmacı tehditlere karşı sınır güvenliği
- C) Irak petrollerinin paylaşımı
- D) Avrupa Birliği üyelik görüşmeleri
- E) Boğazların yalnız ticari gemilere kapatılması
Doğru cevap: B
Çözüm: 1930’larda Avrupa’daki saldırgan siyasetler ve sınır değişikliği talepleri Balkan devletlerini iş birliğine yöneltti; 1934 Antantı bu iklimde kuruldu.
I. 1925 Türk-Sovyet Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması, II. 1926 Ankara Antlaşması, III. 1932 Milletler Cemiyeti üyeliği olaylarının kronolojik sırası hangisidir?
- A) I → II → III
- B) II → I → III
- C) III → I → II
- D) I → III → II
- E) III → II → I
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye 1925’te Sovyetlerle dostluk ve tarafsızlık antlaşması, 1926’da Musul bağlantılı Ankara Antlaşması yaptı; Milletler Cemiyetine 1932’de üye oldu.
Atatürk döneminin I. Musul, II. Boğazlar, III. Hatay sorunları için doğru anlaşma veya tarih eşleştirmesi hangisidir?
- A) I: 1936 Montrö; II: 1926 Ankara; III: 1934 Balkan Antantı
- B) I: 1926 Ankara; II: 1936 Montrö; III: 1938 Hatay Devleti
- C) I: 1937 Sadabat; II: 1930 Ankara; III: 1929 Kellogg–Briand
- D) I: 1932 Milletler Cemiyeti üyeliği; II: 1938 Hatay; III: 1923 Lozan
- E) I: 1934 Balkan; II: 1937 Sadabat; III: 1925 Sovyet Antlaşması
Doğru cevap: B
Çözüm: Musul sorununun sınır boyutu 1926 Ankara Antlaşmasıyla, Boğazlar rejimi 1936 Montrö ile düzenlendi; Hatay 1938’de ayrı devlet oldu.
I. 1934 Balkan Antantı, II. 1937 Sadabat Paktı, III. 1936 Montrö Sözleşmesi olayları zaman sırasına konulduğunda hangisi doğrudur?
- A) I → II → III
- B) II → III → I
- C) I → III → II
- D) III → II → I
- E) II → I → III
Doğru cevap: C
Çözüm: 9 Şubat 1934’te Balkan Antantı, 20 Temmuz 1936’da Montrö, 8 Temmuz 1937’de Sadabat Paktı imzalandı; sıralama buna göre yapılır.
Aşağıdakilerden hangisi Balkan Antantı kurucu devletleri içinde olmadığı hâlde Sadabat Paktı’na üyedir?
- A) Yunanistan
- B) Romanya
- C) Yugoslavya
- D) İran
- E) Bulgaristan
Doğru cevap: D
Çözüm: İran, Türkiye, Irak ve Afganistan ile Sadabat Paktı’nın kurucusudur; Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya Balkan Antantı’ndadır.
Aşağıdakilerden hangisi Sadabat Paktı’na üye olmayıp Balkan Antantı’nın kurucuları arasındadır?
- A) İran
- B) Irak
- C) Afganistan
- D) Sovyetler Birliği
- E) Yugoslavya
Doğru cevap: E
Çözüm: Yugoslavya 1934 Balkan Antantı’nda Türkiye, Yunanistan ve Romanya ile birlikteydi; Sadabat Paktı üyeleri Türkiye, İran, Irak, Afganistan’dır.
I. Türkiye 1932’de Milletler Cemiyetine katıldı. II. Balkan Antantı 1934’te imzalandı. III. Sadabat Paktı 1936’da imzalandı. Yargılarından hangileri doğrudur?
- A) I ve II
- B) Yalnız I
- C) Yalnız III
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye’nin Milletler Cemiyetine üyeliği 1932, Balkan Antantı 1934 ve Sadabat Paktı 1937 tarihlidir; üçüncü önermedeki yıl yanlıştır.