Atatürk döneminde Türkiye ile Yunanistan arasındaki 1930 yakınlaşmasının önde gelen Yunan siyasetçisi kimdir?
- A) Benito Mussolini
- B) Neville Chamberlain
- C) Eleftherios Venizelos
- D) Franklin Roosevelt
- E) Winston Churchill
Doğru cevap: C
Çözüm: Venizelos, 1930’larda Atatürk ve Türk yöneticileriyle ilişkilere yeni bir yön verilmesinde önemli rol oynayan Yunan devlet adamıdır.
9 Şubat 1934 tarihinde imzalanan bölgesel iş birliği antlaşması hangisidir?
- A) Sadabat Paktı
- B) Montrö Sözleşmesi
- C) Ankara Antlaşması
- D) Balkan Antantı
- E) Lozan Barış Antlaşması
Doğru cevap: D
Çözüm: Balkan Antantı 9 Şubat 1934 tarihinde Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında bölgesel güvenlik ve iş birliği için imzalandı.
Balkan Antantı’nın kurucu devletlerinden biri hangisidir?
- A) Bulgaristan
- B) İtalya
- C) İran
- D) Irak
- E) Romanya
Doğru cevap: E
Çözüm: Romanya, Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya ile 1934 Balkan Antantı’nın dört kurucu devletinden biridir; Bulgaristan kurucu değildir.
20 Temmuz 1936 tarihinde imzalanan Boğazlar rejimi sözleşmesi hangisidir?
- A) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
- B) Lozan Barış Antlaşması
- C) Balkan Antantı
- D) Sadabat Paktı
- E) Ankara Sözleşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Montrö Boğazlar Sözleşmesi 20 Temmuz 1936’da imzalanarak Türk Boğazları’nın geçiş rejimini Türkiye’nin güvenliği gözetilerek yeniden düzenledi.
Montrö Sözleşmesi öncelikle hangi coğrafi alanla ilgilidir?
- A) Musul vilayeti
- B) Türk Boğazları
- C) Batı Trakya
- D) Hatay Sancağı
- E) Doğu Anadolu sınırı
Doğru cevap: B
Çözüm: Montrö, İstanbul ve Çanakkale Boğazları üzerinden Karadeniz ile Akdeniz arasındaki geçiş rejimine odaklanır; Musul ve Hatay sorunlarını düzenlemez.
8 Temmuz 1937 tarihinde imzalanan bölgesel güvenlik paktı hangisidir?
- A) Balkan Antantı
- B) Montrö Sözleşmesi
- C) Sadabat Paktı
- D) Lozan Barış Antlaşması
- E) Türk-Yunan Dostluk Antlaşması
Doğru cevap: C
Çözüm: Sadabat Paktı 8 Temmuz 1937’de Türkiye, İran, Irak ve Afganistan tarafından imzalanmış bir bölgesel dostluk ve saldırmazlık girişimidir.
Sadabat Paktı’nın kurucularından biri hangisidir?
- A) Yunanistan
- B) Yugoslavya
- C) Romanya
- D) Afganistan
- E) Bulgaristan
Doğru cevap: D
Çözüm: Afganistan, Türkiye, İran ve Irak ile birlikte Sadabat Paktı’nda yer aldı; Balkan Antantı devletleriyle karıştırılmamalıdır.
Balkan Antantı’na katılan devletlerin doğru listesi hangisidir?
- A) Türkiye, İran, Irak, Afganistan
- B) Türkiye, Bulgaristan, İtalya, Almanya
- C) Türkiye, Yunanistan, Romanya, Yugoslavya
- D) Türkiye, Fransa, İngiltere, İtalya
- E) Yunanistan, Bulgaristan, Arnavutluk, Macaristan
Doğru cevap: C
Çözüm: 9 Şubat 1934 tarihli Balkan Antantı dört devlet arasında imzalandı: Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya; Bulgaristan kurucu değildi.
Sadabat Paktı’nın imzacılarını doğru gösteren seçenek hangisidir?
- A) Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya, Romanya
- B) Türkiye, İngiltere, Fransa, İtalya
- C) Türkiye, Almanya, Polonya, Bulgaristan
- D) Türkiye, İran, Irak, Afganistan
- E) İran, Yunanistan, Romanya, İtalya
Doğru cevap: D
Çözüm: 8 Temmuz 1937’de Türkiye, İran, Irak ve Afganistan Sadabat Paktı’nı imzaladı; Balkan Antantı üyeleri farklı coğrafyadadır.
Montrö Sözleşmesi’nin Lozan Boğazlar düzenine göre Türkiye açısından öne çıkan sonucu hangisidir?
- A) Türkiye’nin Boğazlardan tüm gemileri koşulsuz yasaklaması
- B) Boğazların Irak yönetimine devredilmesi
- C) Yunanistan ile nüfus mübadelesinin başlaması
- D) Türkiye’nin Milletler Cemiyetinden çıkması
- E) Boğazlardaki egemenlik ve güvenlik yetkilerinin güçlenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Montrö, 1923 Lozan Boğazlar düzenini değiştirerek Türkiye’nin Boğazların güvenliğine ilişkin yetkilerini güçlendirdi ve yeni geçiş kuralları getirdi.
Montrö Sözleşmesine göre ticaret gemileriyle savaş gemileri açısından hangi ayrım doğrudur?
- A) Ticaret gemilerinin geçiş serbestisi korunurken savaş gemilerine özel sınırlamalar getirilmiştir
- B) Bütün gemiler için geçiş tamamen yasaklanmıştır
- C) Yalnız savaş gemilerine sınırsız geçiş tanınmıştır
- D) Ticaret gemilerinin geçişi Irak’ın iznine bağlanmıştır
- E) Gemilerin geçişi Bulgaristan Parlamentosunca denetlenmiştir
Doğru cevap: A
Çözüm: Montrö ticaret gemileri için geçiş serbestisi ilkesini korur; savaş gemilerinin geçişini ise güvenlik ve gemi türüne ilişkin kurallarla düzenler.
1934 Balkan Antantı ile 1937 Sadabat Paktı’nın ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tüm üyeleri tek merkezli devlete dönüştürmek
- B) Komşu bölgelerde barışı ve karşılıklı güvenliği güçlendirmek
- C) Musul meselesini yeniden Lozan’a götürmek
- D) Boğaz geçişini bütün gemiler için kaldırmak
- E) Birleşmiş Milletlerin kuruluşunu ilan etmek
Doğru cevap: B
Çözüm: İki bölgesel anlaşma farklı üyelere sahip olsa da temelinde statükonun korunması, iyi komşuluk ve çevre bölgelerde güvenliğin artırılması vardır.
Balkan Antantı ve Sadabat Paktı’nda Türkiye dışındaki devletleri ayıran doğru eşleştirme hangisidir?
- A) Balkan: İran, Irak, Afganistan; Sadabat: Yunanistan, Romanya, Yugoslavya
- B) Balkan: İngiltere, Fransa, İtalya; Sadabat: Bulgaristan, Almanya, Polonya
- C) Balkan: Yunanistan, Romanya, Yugoslavya; Sadabat: İran, Irak, Afganistan
- D) Balkan: İran, Bulgaristan, Romanya; Sadabat: İtalya, Yunanistan, Irak
- E) Balkan: Fransa, Irak, Afganistan; Sadabat: Romanya, Bulgaristan, Yunanistan
Doğru cevap: C
Çözüm: Balkan Antantı 1934’te Türkiye’nin batı komşularıyla, Sadabat 1937’de doğu ve güneydoğu çevresindeki devletlerle kurduğu iş birliğidir.
I. Musul’un Irak’ta kalması, II. Türk Boğazlarında güvenliğin yeniden düzenlenmesi, III. Hatay’ın Türkiye’ye katılması gelişmelerinin yıl sırası hangisidir?
- A) 1923 → 1934 → 1938
- B) 1926 → 1936 → 1939
- C) 1932 → 1937 → 1936
- D) 1934 → 1926 → 1938
- E) 1936 → 1939 → 1926
Doğru cevap: B
Çözüm: Musul sınırına ilişkin Ankara Antlaşması 1926, Montrö 1936, Hatay’ın Türkiye’ye katılımı 1939 tarihindedir; Atatürk son gelişmeyi göremedi.
Bir tarihçi 1926 Ankara Antlaşması ile 1930 Ankara Sözleşmesini ayırmak için hangi eşleştirmeyi kullanmalıdır?
- A) 1926 Boğazlar; 1930 Hatay Devleti
- B) 1926 Balkan Antantı; 1930 Sadabat Paktı
- C) 1926 Musul ve Irak sınırı; 1930 Türk-Yunan mübadele uyuşmazlıkları
- D) 1926 Milletler Cemiyeti üyeliği; 1930 Montrö
- E) 1926 Türk-Yunan dostluk; 1930 Musul’un Türkiye’ye katılımı
Doğru cevap: C
Çözüm: Aynı şehir adıyla anılan 1926 Ankara Antlaşması Musul sınırını; 10 Haziran 1930 Ankara Sözleşmesi mübadele sorunlarının tasfiyesini konu alır.
1936 Montrö Sözleşmesi hakkında I. Savaş gemilerinin geçişine ilişkin kurallar koyar, II. Ticaret gemilerinin geçiş serbestisini korur, III. Türkiye’ye sınırsız ve koşulsuz her geçişi yasaklama hakkı tanır önermelerinden hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız III
- C) II ve III
- D) I ve II
- E) I, II ve III
Doğru cevap: D
Çözüm: Montrö ticaret gemileri için geçiş serbestisini sürdürür ve savaş gemilerinin geçişini belirli kısıtlamalara bağlar; koşulsuz genel yasak vermez.
1938 Hatay Devleti’nin ortaya çıkışı bakımından I. Fransa ile müzakere, II. Milletler Cemiyeti süreci, III. 1939 Türkiye’ye katılma kararının Atatürk tarafından görülmesi önermelerinden hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız III
- C) II ve III
- D) I, II ve III
- E) I ve II
Doğru cevap: E
Çözüm: Hatay statüsü Fransa ile görüşmeler ve Milletler Cemiyeti kararlarıyla şekillendi; Atatürk 1938’de öldüğünden 1939 katılımını göremedi.
Türkiye’nin 1930’lu yıllarda hem Balkan Antantı’na hem Sadabat Paktı’na katılması hangi stratejik tercihi gösterir?
- A) Batı ve doğu komşuluk çevrelerinde bölgesel güvenlik ağı oluşturmayı
- B) Batı sınırlarını tamamen kapatmayı
- C) Avrupa’daki tüm devletleri tek ittifakta birleştirmeyi
- D) Milletler Cemiyetini feshetmeyi
- E) Yalnız deniz geçiş ücretlerini artırmayı
Doğru cevap: A
Çözüm: 1934 Balkan Antantı ve 1937 Sadabat Paktı birbirinden ayrı iki coğrafyada barış, statüko ve güvenlik iş birliğini güçlendirmeye yöneldi.
1925 Türk-Sovyet Antlaşması, 1934 Balkan Antantı ve 1937 Sadabat Paktı’nın ortak dış politika çizgisi hangisidir?
- A) Tüm tarafların ortak para birimine geçmesi
- B) Komşu ve bölgesel ilişkilerde güvenlik ve barışçı iş birliği
- C) Her anlaşmayla Türkiye’nin yeni toprak ilhak etmesi
- D) Savaş gemileri için yalnız Boğaz geçiş saatlerinin belirlenmesi
- E) Anlaşmazlıkların her defasında savaşla çözülmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Üç düzenleme farklı taraflarla yapılmış olsa da Türkiye’nin barışçı diplomasi, karşılıklı güvenlik ve çevre ülkelerle iş birliği arayışını yansıtır.
Aşağıdakilerden hangisi 1923–1938 Atatürk dönemine ait değildir?
- A) Türkiye’nin Milletler Cemiyetine katılması
- B) Balkan Antantı’nın imzalanması
- C) Türkiye’nin NATO’ya üye olması
- D) Montrö Boğazlar Sözleşmesinin imzalanması
- E) Hatay Devleti’nin kurulması
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye’nin NATO üyeliği 1952 tarihlidir; Milletler Cemiyeti 1932, Balkan Antantı 1934, Montrö 1936 ve Hatay Devleti 1938’dir.