1924 Anayasası’ndaki devletin dininin İslam olduğuna ilişkin hüküm hangi yılda çıkarılmıştır?
- A) 1921
- B) 1923
- C) 1928
- D) 1934
- E) 1937
Doğru cevap: C
Çözüm: Devletin dininin İslam olduğuna ilişkin anayasa hükmü 1928’de kaldırıldı; laiklik ilkesinin anayasa metnine açıkça girişi ise 1937’dir.
Atatürk’ün altı temel ilkesinin Anayasa’ya girdiği tarih hangisidir?
- A) 29 Ekim 1923
- B) 3 Mart 1924
- C) 17 Şubat 1926
- D) 5 Şubat 1937
- E) 5 Aralık 1934
Doğru cevap: D
Çözüm: Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık 5 Şubat 1937’de Anayasa’nın ikinci maddesine girdi.
Atatürkçü düşünce sisteminin anayasal nitelik kazanan temel ilkeleri kaç tanedir?
- A) Üç
- B) Dört
- C) Beş
- D) Yedi
- E) Altı
Doğru cevap: E
Çözüm: 1937 Anayasa değişikliğinde altı ilke açıkça sıralanmıştır: cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık.
Devlet başkanlığının hanedan yoluyla geçmemesi ve millî iradeye dayalı yönetim hangi ilkeyle ilişkilidir?
- A) Cumhuriyetçilik
- B) Devletçilik
- C) Laiklik
- D) İnkılapçılık
- E) Milliyetçilik
Doğru cevap: A
Çözüm: Cumhuriyetçilik millî egemenliği ve cumhuriyet yönetim biçimini esas alır; ekonomik teşebbüslerin devletçe yürütülmesini ifade eden devletçilikten ayrılır.
Millî birlik, bağımsızlık ve ortak vatandaşlık bilincini öne çıkaran Atatürk ilkesi hangisidir?
- A) Laiklik
- B) Milliyetçilik
- C) Devletçilik
- D) Cumhuriyetçilik
- E) İnkılapçılık
Doğru cevap: B
Çözüm: Atatürk milliyetçiliği ulusal birliği, bağımsızlığı ve ortak yurttaşlık kimliğini vurgular; yalnız biyolojik köken üzerinden açıklanmaz.
Kanun önünde eşitlik ve hiçbir sınıfa ayrıcalık tanımama anlayışı hangi ilkedir?
- A) Devletçilik
- B) Laiklik
- C) Halkçılık
- D) Milliyetçilik
- E) İnkılapçılık
Doğru cevap: C
Çözüm: Halkçılık tüm vatandaşların yasa önünde eşitliği ve sınıf ayrıcalıklarının reddiyle ilişkilidir; bu yönüyle millî egemenlikle bütünleşir.
Ekonomik kalkınmada gerekli alanlarda devletin etkin rol üstlenmesi hangi temel ilkeye karşılık gelir?
- A) Halkçılık
- B) Cumhuriyetçilik
- C) Laiklik
- D) Devletçilik
- E) Milliyetçilik
Doğru cevap: D
Çözüm: Atatürk dönemi devletçiliği özel girişimi bütünüyle yasaklamak değil; gerekli ekonomik alanlarda devletin yönlendirici ve üretici rol almasıdır.
Bir hukuk düzeninde tüm yurttaşlara sınıf ve zümre ayrıcalığı tanınmaması hangi ilkeyle en doğrudan açıklanır?
- A) Devletçilik
- B) İnkılapçılık
- C) Halkçılık
- D) Laiklik
- E) Milliyetçilik
Doğru cevap: C
Çözüm: Eşit yurttaşlık ve sınıfsal imtiyazların reddi halkçılığın ayırt edici boyutudur; devletçilik ekonomik kalkınmada kamu rolüne yönelir.
Cumhuriyetçilik ile milliyetçilik ilkelerinin farklı vurguları hangi seçenekte doğru ayrılır?
- A) Cumhuriyetçilik yalnız üretim planlarını; milliyetçilik mahkeme yapısını açıklar
- B) İkisi de saltanatın soyla aktarılmasını savunur
- C) Cumhuriyetçilik devletin dinini belirler; milliyetçilik vergi tarifesidir
- D) Cumhuriyetçilik egemenliğin millete ait yönetim biçimini; milliyetçilik ortak ulusal kimliği vurgular
- E) İki ilke tamamen aynı şeyi ifade eder ve ayrıştırılamaz
Doğru cevap: D
Çözüm: Cumhuriyetçilik yönetim biçimi ve millî irade, milliyetçilik ise ortak vatan, kültür, bağımsızlık ve ulusal birlik bilinci açısından tanımlanır.
Atatürk dönemi devletçilik ilkesi özel girişim hakkında hangi yaklaşımı benimser?
- A) Bütün özel mülkiyeti ortadan kaldırmayı zorunlu tutar
- B) Devletin hiçbir ekonomik faaliyette bulunmamasını şart koşar
- C) Yalnız yabancı şirketlerin üretim yapmasını ister
- D) Bütün tarım ürünlerinin seçimle dağıtılmasını öngörür
- E) Özel girişimi dışlamadan gerektiğinde devletin ekonomik etkinliğini kabul eder
Doğru cevap: E
Çözüm: Atatürk devletçiliği karma nitelikte ekonomik faaliyete dayanır; devletin gerektiğinde öncü olması özel teşebbüsün tamamen yasaklanması değildir.
Laiklik ilkesinin din ve vicdan özgürlüğüyle ilişkisine dair doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Hukuku ve kamusal yönetimi dinî otoriteden ayırırken inanç özgürlüğünü gözetmek
- B) Toplumdaki her bireyin aynı inancı seçmesini zorunlu kılmak
- C) Yasama görevini tek bir dinî kuruma devretmek
- D) Yargı kararlarını yalnız tarikat liderlerine bırakmak
- E) Devlet işlerini kişisel dinî tercihle belirlemek
Doğru cevap: A
Çözüm: Atatürk laikliği dinî makamların devlet otoritesi yerine geçmemesini ve kişilerin din-vicdan özgürlüğünün eşit koşullarda korunmasını temel alır.
1926 Türk Medeni Kanunu’ndaki aile hukuku reformlarından biri hangisidir?
- A) Çok eşliliğin bütün yurttaşlar için zorunlu tutulması
- B) Resmî nikâh ve tek eşlilik esasının benimsenmesi
- C) Evlenme ve boşanmanın tamamen patrikhaneye devri
- D) Miras hukukunun sadece dış devletlere bırakılması
- E) Aile hukukunda bağımsız yargı kurumlarının kaldırılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Medeni Kanun resmî evlenme, tek eşlilik ve kadın-erkek hukukî ilişkilerini laik esaslarla yeniden düzenledi; bu alan dinî yargı ayrıcalığından ayrıldı.
Türk Medeni Kanunu’nun kadınların hukukî konumu bakımından başlıca etkisi hangisidir?
- A) Milletvekili seçim hakkını aynı kanunla 1926’da tanıması
- B) Kadınlara yalnız yabancı mahkemelerde dava açma hakkı vermesi
- C) Evlenme, boşanma ve miras gibi medeni haklar bakımından yeni hukukî güvenceler getirmesi
- D) Bütün sosyal hakları ortadan kaldırması
- E) Kadınların soyadı kullanmasını kesin olarak yasaklaması
Doğru cevap: C
Çözüm: 1926 Medeni Kanunu kadınların aile ve miras hukukundaki konumunu dönüştürdü; milletvekili seçme ve seçilme hakkı ayrı bir 1934 siyasi düzenlemesidir.
Atatürk milliyetçiliğinin ulusal birlik anlayışını yanlış yansıtan yorum hangisidir?
- A) Bağımsızlığı ve ortak vatan bilincini önemsemesi
- B) Ortak yurttaşlık yerine ırksal üstünlüğü ve başka milletlere düşmanlığı zorunlu sayması
- C) Yurttaşlık bağını ulusal bütünleşmenin unsuru görmesi
- D) Dil ve kültürü ulusal birlik açısından değerlendirmesi
- E) Başka milletlerin haklarına saygıyla ulusal çıkarları koruması
Doğru cevap: B
Çözüm: Atatürk milliyetçiliği birleştirici, bağımsızlıkçı ve yurttaşlık merkezli yorumlanır; ırksal üstünlük veya başka milletlere zorunlu düşmanlık onun temel tanımı değildir.
Devletçilik ilkesini özel mülkiyetin zorunlu olarak tümüyle kaldırılması şeklinde okumak neden hatalıdır?
- A) Devletçilik bütün üretim araçlarının yasaklanması demektir
- B) Devletçilik yalnız seçim tarihlerinin düzenlenmesidir
- C) Devletçilik, kamu yatırımıyla özel girişimin birlikte bulunabildiği ekonomik kalkınma yaklaşımıdır
- D) Devletçilik dinî makamların mahkeme yönetmesidir
- E) Devletçilik her alanda yabancı manda kabulüdür
Doğru cevap: C
Çözüm: Atatürk’ün devletçilik anlayışı gerekli sektörlerde devlet öncülüğünü kabul ederken özel girişime alan tanıyan karma bir yaklaşımdır.
İnkılapçılık ilkesini tek bir reformun değiştirilmeden sonsuza kadar korunması olarak görmek neden eksiktir?
- A) İnkılapçılık kurumsal ilerlemeyi her zaman yasaklar
- B) İnkılapçılık yalnız 1922 askerî ateşkesidir
- C) İnkılapçılık her türlü hukuk sistemini yabancılara bırakmaktır
- D) İlke çağın ihtiyaçlarına göre sürekli yenilenme ve gelişme yaklaşımını içerir
- E) İnkılapçılık devlet başkanlığını saltanatla devretmektir
Doğru cevap: D
Çözüm: İnkılapçılık Atatürk devrimlerinin temel dönüşümlerini sahiplenirken çağdaş uygarlık ve ihtiyaçlar doğrultusunda gelişmeyi sürdürmeyi amaçlar.
Çağdaşlaşma ve laik hukuk ilkesi açısından Atatürk devriminin temel mantığı hangisidir?
- A) Yalnız eski kurumların isimlerini değiştirip ayrıcalıklarını korumak
- B) Yönetimi yeniden Osmanlı hanedanına devretmek
- C) Bütün kanunları kişisel inanç emirleriyle aynılaştırmak
- D) Türk hukukunu kapitülasyonlar yoluyla yabancı konsoloslara bırakmak
- E) Ulusal egemenlik korunarak kurumların akılcı ve güncel hukuk ilkeleriyle yenilenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Atatürk reformları egemenlik, hukuk birliği ve çağdaşlaşma amaçlarını bir arada izler; sadece başka ülkelerin kurumlarını taklit etmek olarak açıklanamaz.
Türk Medeni Kanunu’nun 17 Şubat 1926 kabul tarihi ile uygulama tarihi arasında doğru ilişki hangisidir?
- A) 17 Şubat’ta kabul edildi; 4 Ekim 1926’da yürürlüğe girdi
- B) 4 Ekim 1926’da kabul edildi; 17 Şubat 1926’da yürürlükten kalktı
- C) 1924 Mart’ta kabul edildi; 1937 Şubat’ta uygulandı
- D) 1922 Kasım’da kabul edildi; 1923 Ekim’de imzalandı
- E) 1934 Aralık’ta kabul edildi; 1935 seçimlerinde yürürlüğe girdi
Doğru cevap: A
Çözüm: 1926 Türk Medeni Kanunu 17 Şubat’ta kabul edilmiş, 4 Ekim 1926’da yürürlüğe girmiştir; hukukî kabul ve uygulama tarihlerini ayırmak gerekir.
Türk Medeni Kanunu ve kadınların milletvekili seçme-seçilme hakkı hangi bakımdan farklı reformlardır?
- A) İkisi aynı gün 1926’da yalnız belediye seçimi için çıkarıldı
- B) Medeni Kanun 1926’da özel hukuk ve aileyi, 1934 düzenlemesi siyasi temsil hakkını ilgilendirir
- C) Medeni Kanun 1934’te halifeliği yeniden kurdu
- D) Milletvekilliği hakkı yalnız 1926 miras hukukunda düzenlendi
- E) Her iki düzenleme sadece dış sınır çizme antlaşmasıdır
Doğru cevap: B
Çözüm: Medeni Kanun aile, miras ve kişiler hukukundaki hakları yeniden düzenledi; milletvekili seçme ve seçilme hakkı ise 5 Aralık 1934’te ayrı yasayla verildi.
1935 genel seçimlerinin kadınların siyasete katılımı açısından önemi nedir?
- A) Kadınlara ilk kez 1935’te belediye seçme hakkının verilmesi
- B) Halifeliğin kadın vekillerce yeniden kurulması
- C) 1934’te tanınan milletvekili seçme-seçilme haklarının genel seçimlerde uygulanması
- D) 1926 Medeni Kanunu’nun ilk kez 1935’te kabulü
- E) 1924 Anayasası’nın 1935’te tümden yürürlükten kaldırılması
Doğru cevap: C
Çözüm: 5 Aralık 1934 siyasi hak düzenlemesinden sonra 1935 seçimlerinde kadın milletvekilleri ilk kez TBMM’ye girdi; karar ve ilk uygulama farklı yıllardadır.