Devlet yönetimi ve hukuk düzeninin dinî otoriteye dayanmaması hangi Atatürk ilkesidir?
- A) İnkılapçılık
- B) Milliyetçilik
- C) Devletçilik
- D) Halkçılık
- E) Laiklik
Doğru cevap: E
Çözüm: Laiklik devlet ve hukuk işlerinin dinî makamların yönetiminden ayrılmasını ve din-vicdan özgürlüğünün güvence altına alınmasını amaçlar.
Toplum kurumlarını çağın ihtiyaçlarına göre yenileyerek ilerlemeyi sürdürme anlayışı hangi ilkedir?
- A) İnkılapçılık
- B) Cumhuriyetçilik
- C) Devletçilik
- D) Milliyetçilik
- E) Halkçılık
Doğru cevap: A
Çözüm: İnkılapçılık değişimi ve çağdaşlaşmayı sürdüren yenilikçi anlayıştır; yalnız bir kez yapılan düzenlemeye bağlı kalma anlamı taşımaz.
Türk Medeni Kanunu hangi tarihte kabul edilmiştir?
- A) 3 Mart 1924
- B) 17 Şubat 1926
- C) 20 Nisan 1924
- D) 1 Kasım 1922
- E) 5 Aralık 1934
Doğru cevap: B
Çözüm: Türk Medeni Kanunu 17 Şubat 1926’da kabul edildi; aile, miras ve kişiler hukuku alanlarında laik ve çağdaş esasların benimsenmesini sağladı.
1926 Türk Medeni Kanunu hazırlanırken esas alınan ülkenin medeni kanunu hangisidir?
- A) İtalya
- B) Fransa
- C) İsviçre
- D) Rusya
- E) İngiltere
Doğru cevap: C
Çözüm: 1926 Türk Medeni Kanunu için İsviçre Medeni Kanunu esas alındı; aynı dönemde kabul edilen Ceza Kanunu’nun İtalyan etkisiyle karıştırılmamalıdır.
Kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı hangi yılda tanınmıştır?
- A) 1923
- B) 1926
- C) 1933
- D) 1930
- E) 1937
Doğru cevap: D
Çözüm: Kadınların belediye seçimlerine katılma hakkı 1930 düzenlemesiyle tanındı; köy yönetimindeki haklar 1933’te, milletvekilliği hakları 1934’te geldi.
Kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakkı hangi tarihte kabul edilmiştir?
- A) 3 Nisan 1930
- B) 26 Ekim 1933
- C) 20 Nisan 1924
- D) 5 Şubat 1937
- E) 5 Aralık 1934
Doğru cevap: E
Çözüm: Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı 5 Aralık 1934’te tanındı; ilk kadın milletvekilleri 1935 seçimleriyle Meclis’e girdi.
Kadınların köy yönetiminde muhtar seçme ve seçilme haklarını kazandığı yıl hangisidir?
- A) 1924
- B) 1926
- C) 1930
- D) 1933
- E) 1937
Doğru cevap: D
Çözüm: 1933’te kadınlara köy muhtarlığı ve ihtiyar heyetlerine ilişkin seçme-seçilme hakları tanındı; belediye 1930, milletvekilliği 1934 aşamalarıdır.
Kadınların siyasi haklarının doğru kronolojik sıralaması hangisidir?
- A) Milletvekilliği 1930 → belediye 1933 → muhtarlık 1934
- B) Muhtarlık 1923 → milletvekilliği 1924 → belediye 1937
- C) Belediye 1934 → muhtarlık 1937 → milletvekilliği 1945
- D) Üç hak da aynı gün 1926 Medeni Kanunu’yla tanındı
- E) Belediye 1930 → muhtarlık 1933 → milletvekilliği 1934
Doğru cevap: E
Çözüm: Kadınların siyasi hakları kademeli gelişti: belediye seçimleri 1930, köy yönetimi 1933, genel seçimlerde milletvekilliği hakları 5 Aralık 1934’tür.
21 Haziran 1934 tarihli Soyadı Kanunu’nun temel amacı hangisidir?
- A) Vatandaşların resmî kimliklerinde aile adını standartlaştırmak
- B) Saltanatın tekrar kurulmasını sağlamak
- C) Halifeliği yeniden canlandırmak
- D) Bütün yabancı okulları birleştirmek
- E) 1924 Anayasası’nı yürürlükten kaldırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Soyadı Kanunu kişiler için aile adı kullanımını düzenledi; toplumsal ve idarî modernleşmenin hukukî boyutudur, siyasi egemenliği hanedana devretmez.
Cumhuriyet döneminde Halk Fırkası’nın kuruluş yılı hangisidir?
- A) 1920
- B) 1923
- C) 1921
- D) 1924
- E) 1930
Doğru cevap: B
Çözüm: Halk Fırkası 9 Eylül 1923’te kuruldu ve sonradan Cumhuriyet Halk Fırkası adını aldı; Terakkiperver muhalefet partisi 1924’tedir.
17 Kasım 1924’te kurulan muhalefet partisinin adı hangisidir?
- A) Serbest Cumhuriyet Fırkası
- B) Halk Fırkası
- C) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- D) Demokrat Parti
- E) Millî Kalkınma Partisi
Doğru cevap: C
Çözüm: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 1924’te kurulan ilk Cumhuriyet dönemi muhalefet partisidir; Serbest Cumhuriyet Fırkası 1930’da ortaya çıktı.
1930’da Fethi Okyar’ın kurduğu kısa ömürlü muhalefet partisi hangisidir?
- A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- B) İttihat ve Terakki Fırkası
- C) Ahrar Fırkası
- D) Serbest Cumhuriyet Fırkası
- E) Hürriyet ve İtilaf Fırkası
Doğru cevap: D
Çözüm: Serbest Cumhuriyet Fırkası Ağustos 1930’da Fethi Okyar’ın liderliğinde kuruldu ve Kasım 1930’da kendisini feshetti; 1924 partisiyle karıştırılmaz.
Halk Fırkası, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kuruluş sırası hangisidir?
- A) Serbest Cumhuriyet Fırkası → Halk Fırkası → Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- B) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası → Serbest Cumhuriyet Fırkası → Halk Fırkası
- C) Üçü de 1937’de aynı gün kuruldu
- D) Halk Fırkası → Serbest Cumhuriyet Fırkası → Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- E) Halk Fırkası → Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası → Serbest Cumhuriyet Fırkası
Doğru cevap: E
Çözüm: Halk Fırkası 1923, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 1924, Serbest Cumhuriyet Fırkası ise 1930 tarihlidir; kuruluş sırası budur.
Kâzım Karabekir ile Fethi Okyar’ı Cumhuriyet dönemindeki çok partili hayat girişimleri bakımından doğru eşleyen seçenek hangisidir?
- A) Kâzım Karabekir–Serbest Cumhuriyet Fırkası; Fethi Okyar–Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- B) İkisi de 1923’te Demokrat Parti’yi kurdu
- C) İkisi de 1937’de Halk Fırkası’nı kapattı
- D) Kâzım Karabekir–Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası; Fethi Okyar–Serbest Cumhuriyet Fırkası
- E) Kâzım Karabekir Halk Fırkası’nın, Fethi Okyar Osmanlı saltanatının ilk başkanıydı
Doğru cevap: D
Çözüm: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 1924’te Kâzım Karabekir başkanlığında, Serbest Cumhuriyet Fırkası 1930’da Fethi Okyar tarafından kurulmuştur.
1924 Terakkiperver ile 1930 Serbest Cumhuriyet fırkalarının sona erme biçimlerini doğru karşılaştıran ifade hangisidir?
- A) İki parti 1924’te aynı gün halkoylamasıyla birleşti
- B) Terakkiperver 1937 Anayasa değişikliğiyle kuruldu
- C) Serbest Fırka 1923 Lozan konferansında kapatıldı
- D) Terakkiperver 1930’da Fethi Okyar tarafından kuruldu
- E) Terakkiperver 1925’te hükûmet kararıyla kapatıldı; Serbest Fırka 1930’da kendisini feshetti
Doğru cevap: E
Çözüm: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 1925’te kapatıldı; Serbest Cumhuriyet Fırkası ise 17 Kasım 1930’da kendisini feshetti.
1928’de devlet dini hükmünün kaldırılmasıyla 1937’de laikliğin anayasal ilke olması neden aynı olay değildir?
- A) İlki anayasadaki din ibaresini çıkarır; ikincisi laikliği altı temel ilke arasında açıkça tanımlar
- B) Her ikisi de 1923 Cumhuriyet ilanının aynı gün yapılmış işlemleridir
- C) 1928 değişikliği altı ilkeyi anayasanın ikinci maddesine aynen eklemiştir
- D) 1937 düzenlemesi ilk kez halifeliği kaldırmıştır
- E) İkisi de yalnız dış borç antlaşmalarının onayıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: 1928’de devlet dini ibaresi çıkarılmıştır; altı ilkenin 5 Şubat 1937’de Anayasa’ya girmesi ayrı ve sonraki bir hukukî gelişmedir.
1924 Anayasası’nın kabulü ile 1937’de altı ilkenin eklenmesi hangi tarihsel sürekliliği gösterir?
- A) 1924 metninin 1937’de padişah tarafından ilk kez ilan edilmesini
- B) Cumhuriyetin anayasal çerçevesinin zaman içinde yeni siyasi ilkelerle geliştirilmesini
- C) 1937’de Türkiye’nin tekrar Osmanlı Devleti’ne dönmesini
- D) 1924’te kadınların milletvekili seçme hakkının 1937’de kaldırılmasını
- E) 1924 Anayasası’nın baştan yalnız altı maddeden oluşmasını
Doğru cevap: B
Çözüm: 1924 Anayasası 20 Nisan’da kabul edildi ve sonradan değişikliklere uğradı; 1937 altı ilke düzenlemesi bu metin üzerinde yapılan anayasa değişikliğidir.
1926 Türk Medeni Kanunu ile aynı dönemde kabul edilen Türk Ceza Kanunu’nun başlıca dış hukuk esinlerini doğru veren seçenek hangisidir?
- A) Medeni Kanun–İtalya; Ceza Kanunu–İsviçre
- B) Medeni Kanun–Yunanistan; Ceza Kanunu–Ermenistan
- C) Medeni Kanun–İsviçre; Ceza Kanunu–İtalya
- D) Medeni Kanun–Rusya; Ceza Kanunu–Japonya
- E) Medeni Kanun–İngiltere; Ceza Kanunu–Osmanlı kapitülasyonları
Doğru cevap: C
Çözüm: 1926 hukuki iktibaslarında İsviçre Medeni Kanunu ve İtalyan Ceza Kanunu önemli kaynaklardır; soru kökünde hukuk dalını belirlemek gerekir.
3 Mart 1924 düzenlemelerinin kurumlar üzerindeki farklı etkisini doğru eşleyen seçenek hangisidir?
- A) Din işleri için Meclis-i Âyan; eğitim için hanedan; ordu için patrikhane
- B) Din işleri için yabancı konsolosluk; eğitim için Milletler Cemiyeti; ordu için İstanbul sarayı
- C) Din işleri için yalnız mahkemeler; eğitim için Boğazlar Komisyonu; ordu için Darülfünun
- D) Din hizmetleri için Diyanet; öğretim için Millî Eğitim; askerî komuta için Genelkurmay
- E) Üç alanın tamamı tek bir Şer’iye Vekâletinde birleştirildi
Doğru cevap: D
Çözüm: 3 Mart 1924 reformları farklı idari alanlara dönüktür: din hizmetleri Diyanet yapısına, öğretim Maarif’e, askerî komuta Genelkurmay düzenine yönelmiştir.
1937’de altı ilkenin anayasal nitelik kazanmasının Cumhuriyet devrimleri içindeki konumu hangisidir?
- A) 1937’de Cumhuriyet ilk kez ilan edilmiştir
- B) 1937’den önce hiçbir siyasi veya hukukî inkılap yapılmamıştır
- C) 1937’de saltanat yeniden kurulmuştur
- D) 1937 reformları yalnız nüfus mübadelesi kararıdır
- E) Önceki siyasal ve hukuki dönüşümlerin dayandığı ilkelerin anayasal ifade kazanmasıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: Altı ilke, daha önce başlamış Cumhuriyet reformlarının genel çerçevesini Anayasa’da açıkça ifade etti; 1922-1926 dönemi gelişmeleri önceldir.