Güneş merkezli evren modelini 1543’te yayımlanan eseriyle sistemli biçimde savunan bilim insanı kimdir?
- A) Nicolaus Copernicus
- B) Isaac Newton
- C) John Locke
- D) Denis Diderot
- E) Antoine Lavoisier
Doğru cevap: A
Çözüm: Copernicus’un 1543 tarihli De revolutionibus eseri Güneş merkezli gezegen düzenini açıklamaya çalışır. Bu modelin kabulü, daha sonraki astronomi çalışmalarının katkısıyla gelişti.
Gezegenlerin Güneş çevresindeki yörüngelerinin elips biçiminde olduğunu ortaya koyan astronom kimdir?
- A) Francis Bacon
- B) Johannes Kepler
- C) Voltaire
- D) Thomas Jefferson
- E) Jean-Jacques Rousseau
Doğru cevap: B
Çözüm: Kepler’in ilk iki gezegen hareket yasası 1609’da yayımlandı. Eliptik yörüngeler, Copernicus’un modelindeki düzgün dairesel yörünge varsayımından önemli bir ayrılıktır.
Teleskop gözlemleriyle Jüpiter’in uydularını inceleyen ve astronomi tartışmalarına katkı veren kişi kimdir?
- A) Montesquieu
- B) Maximilien Robespierre
- C) Galileo Galilei
- D) Adam Smith
- E) Denis Diderot
Doğru cevap: C
Çözüm: Galileo 1610’da Jüpiter’in dört büyük uydusunu gözlemledi. Bu bulgu, gökteki bütün cisimlerin yalnız Dünya çevresinde dönmesi gerektiği görüşünü sorgulattı.
Evrensel çekim yasasıyla gök ve yeryüzü hareketlerini matematiksel çerçevede açıklayan bilim insanı kimdir?
- A) Johannes Gutenberg
- B) John Calvin
- C) Jean Bodin
- D) Isaac Newton
- E) Thomas Hobbes
Doğru cevap: D
Çözüm: Newton’un evrensel çekim kuramı, gezegen hareketleriyle Dünya üzerindeki fiziksel olaylar arasında ortak bir açıklama geliştirdi. Kuramın temel eseri 1687’de basıldı.
Isaac Newton’un 1687’de yayımladığı ünlü fizik ve matematik eseri hangisidir?
- A) Toplum Sözleşmesi
- B) Kanunların Ruhu
- C) Ansiklopedi
- D) İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi
- E) Philosophiae Naturalis Principia Mathematica
Doğru cevap: E
Çözüm: Principia Mathematica 1687 yılında yayımlandı; hareket yasaları ve evrensel çekim teorisiyle ilişkilidir. Toplum Sözleşmesi ve Kanunların Ruhu siyaset düşüncesi eserleridir.
Deney, gözlem ve tümevarıma dayanan bilgi edinme yaklaşımıyla tanınan düşünür kimdir?
- A) Francis Bacon
- B) XIV. Louis
- C) Napolyon Bonapart
- D) Maximilien Robespierre
- E) George Washington
Doğru cevap: A
Çözüm: Francis Bacon bilimsel araştırmada gözlem, deney ve olgulardan genelleme yapmayı öne çıkardı. Yöntem bakımından Descartes’ın akılcı vurgusuyla karşılaştırılır.
“Düşünüyorum, öyleyse varım” ifadesi ve yöntemli kuşku yaklaşımıyla tanınan düşünür kimdir?
- A) John Adams
- B) René Descartes
- C) Denis Diderot
- D) Edmund Burke
- E) James Watt
Doğru cevap: B
Çözüm: Descartes, yöntemli kuşku ve aklın kesin bilgi arayışındaki rolünü savundu. Ünlü ifadesi, XVII. yüzyıl rasyonalist felsefeyle özdeşleşmiştir.
XVIII. yüzyılda akıl, eleştiri ve bilgi yoluyla toplumun geliştirilmesini savunan Avrupa düşünce hareketi hangisidir?
- A) Feodalite
- B) Karşı-Reform
- C) Aydınlanma
- D) Manoryalizm
- E) Restorasyon
Doğru cevap: C
Çözüm: Aydınlanma, aklın ve eleştirel düşünmenin birey ve toplumun gelişmesindeki önemini vurguladı. Bütün Aydınlanma düşünürleri aynı siyasi veya dinî görüşü taşımıyordu.
Yasama, yürütme ve yargı güçlerinin ayrılması düşüncesiyle özdeşleşen düşünür kimdir?
- A) Nicolaus Copernicus
- B) Jean Calvin
- C) James Cook
- D) Montesquieu
- E) Napolyon Bonapart
Doğru cevap: D
Çözüm: Montesquieu’nün 1748 tarihli Kanunların Ruhu adlı eseri, siyasi gücün farklı organlar arasında dengelenmesini ele aldı. Güçler ayrılığı mutlak iktidarı sınırlamaya yöneliktir.
1762’de yayımlanan Toplum Sözleşmesi adlı eserin yazarı kimdir?
- A) Voltaire
- B) John Locke
- C) Francis Bacon
- D) Thomas Jefferson
- E) Jean-Jacques Rousseau
Doğru cevap: E
Çözüm: Rousseau 1762’de Toplum Sözleşmesi’ni yayımladı; siyasal meşruiyet ve genel irade kavramlarını tartıştı. Genel irade kavramı tek bir yöneticinin keyfî isteği değildir.
Yaşam, özgürlük ve mülkiyet gibi doğal haklarla yönetimin rızaya dayanması fikrini savunan düşünür kimdir?
- A) John Locke
- B) Galileo Galilei
- C) Maximilien Robespierre
- D) Denis Diderot
- E) Napolyon Bonapart
Doğru cevap: A
Çözüm: Locke doğal haklar ve yönetilenlerin rızasına dayalı siyasi otorite üzerinde durdu. Bu görüşler daha sonra Atlantik dünyasındaki anayasal tartışmaları etkiledi.
Dinî hoşgörü ve ifade özgürlüğü savunusuyla Aydınlanma’da öne çıkan Fransız düşünür kimdir?
- A) Johannes Kepler
- B) Voltaire
- C) Isaac Newton
- D) Francis Drake
- E) Thomas Cromwell
Doğru cevap: B
Çözüm: Voltaire düşünce, ifade ve dinî hoşgörü tartışmalarında etkili bir Aydınlanma yazarıdır. Kendisine atfedilen her ünlü sözün tarihsel olarak doğrulanmış olduğu varsayılmamalıdır.
XVIII. yüzyıl Fransası’nda büyük Ansiklopedi çalışmasının başlıca editörleri kimlerdir?
- A) Copernicus ve Kepler
- B) Locke ve Newton
- C) Denis Diderot ve Jean le Rond d’Alembert
- D) Washington ve Jefferson
- E) Robespierre ve Danton
Doğru cevap: C
Çözüm: Diderot ve d’Alembert’in yönettiği Encyclopédie’nin ilk cildi 1751’de yayımlandı. Eser bilim, sanat ve zanaat bilgilerini geniş okur çevrelerine aktarmayı amaçladı.
1765’te İngiliz Kuzey Amerika kolonilerinde protestolara yol açan damga vergisi yasasının adı nedir?
- A) Tordesillas Antlaşması
- B) Napolyon Kanunu
- C) İnsan Hakları Bildirisi
- D) Stamp Act (Damga Yasası)
- E) Kıta Ablukası
Doğru cevap: D
Çözüm: 1765 Stamp Act, Kuzey Amerika kolonilerindeki basılı belgeler üzerine getirilen vergiyle ilişkilidir. Koloniler temsil edilmeden vergilendirilme sorununu tartışmaya açtı.
1773’te İngiliz çay vergisi ve ticaret düzenlemelerine karşı gerçekleştirilen Boston eylemi hangisidir?
- A) Bastille Baskını
- B) Yorktown Kuşatması
- C) Tennis Court Yemini
- D) Thermidor Darbesi
- E) Boston Çay Partisi
Doğru cevap: E
Çözüm: 1773 Boston Çay Partisi, İngiliz çay politikasına karşı sömürge direnişinin simgesidir. Olay, 1776 Bağımsızlık Bildirisi ile tarih ve nitelik bakımından farklıdır.
Amerika Birleşik Devletleri Bağımsızlık Bildirisi hangi tarihte kabul edilmiştir?
- A) 4 Temmuz 1776
- B) 14 Temmuz 1789
- C) 17 Eylül 1787
- D) 3 Eylül 1783
- E) 20 Haziran 1789
Doğru cevap: A
Çözüm: Kıta Kongresi 4 Temmuz 1776’da Bağımsızlık Bildirisi metnini kabul etti. Britanya’nın bağımsızlığı antlaşmayla tanıması ise 1783 Paris Antlaşması’yla gerçekleşti.
Amerikan Bağımsızlık Bildirisi’nin başlıca taslağını kaleme alan devlet adamı kimdir?
- A) George III
- B) Thomas Jefferson
- C) Maximilien Robespierre
- D) Napolyon Bonapart
- E) Jean-Jacques Rousseau
Doğru cevap: B
Çözüm: Thomas Jefferson, 1776 Bağımsızlık Bildirisi’nin ana taslağını hazırlayan isimdir. Bildiri komite ve Kongre sürecinde değerlendirilerek kabul edilmiştir.
Britanya’nın ABD bağımsızlığını tanıdığı 1783 tarihli antlaşma hangisidir?
- A) Augsburg Barışı
- B) Westphalia Barışı
- C) Paris Antlaşması
- D) Tilsit Antlaşması
- E) Viyana Kongresi
Doğru cevap: C
Çözüm: 3 Eylül 1783 Paris Antlaşması ile Britanya, ABD’nin bağımsızlığını tanıdı. 1776 bildirisi siyasi ilan, 1783 antlaşması ise uluslararası tanıma aşamasıdır.
1789 Fransız Devrimi öncesi toplum düzeninde soylular ve ruhbanlar dışında kalan geniş toplumsal kesim hangi zümreydi?
- A) Birinci Zümre
- B) İkinci Zümre
- C) Direktuvar
- D) Üçüncü Zümre (Tiers État)
- E) Beşli Konsüllük
Doğru cevap: D
Çözüm: Eski Rejim’de birinci zümre ruhban, ikinci zümre soylular, üçüncü zümre ise bunların dışındaki geniş nüfustu. Vergi ve temsil eşitsizliği devrimin temel sorunları arasındaydı.
14 Temmuz 1789’da Paris’te gerçekleşen ve Fransız Devrimi’nin simgesi sayılan olay hangisidir?
- A) Boston Çay Partisi
- B) Saratoga Muharebesi
- C) Yorktown Teslimiyeti
- D) Waterloo Muharebesi
- E) Bastille Baskını
Doğru cevap: E
Çözüm: 14 Temmuz 1789 Bastille Baskını devrimci halk hareketinin sembolüdür. Ancak Üçüncü Zümre’nin Ulusal Meclis ilanı Bastille Baskını’ndan daha önce, haziranda gerçekleşti.