1931 yılında kabul edilen uluslararası ölçü birimleri sisteminin temel ilkesi nedir?
- A) Arşın ve okkanın yaygınlaştırılması
- B) Para biriminin kaldırılması
- C) Takvimin Hicri yapılması
- D) Yazı dilinin Arapçaya çevrilmesi
- E) Metrik ölçü sistemine geçiş
Doğru cevap: E
Çözüm: 1931 ölçüler düzenlemesi metre ve kilogram gibi uluslararası ölçü birimlerinin esas alınmasını hedefledi; arşın ve okka yerine ortak standartlar getirildi.
Birinci Türk Dili Kurultayı’nın açıldığı ve Dil Bayramı olarak anılan gün hangisidir?
- A) 26 Eylül
- B) 23 Nisan
- C) 19 Mayıs
- D) 29 Ekim
- E) 10 Kasım
Doğru cevap: A
Çözüm: Birinci Türk Dili Kurultayı 26 Eylül 1932’de açıldı; bu gün sonradan Dil Bayramı olarak kabul edildi ve dil araştırmalarının simgelerinden oldu.
Türk Tarih Kurumunun çalışmalarında öncelikle hangi alan öne çıkar?
- A) Günlük döviz kuru belirleme
- B) Tarih araştırmaları ve tarih yayınları
- C) Mahkeme kararlarını temyiz etme
- D) Hükûmet bütçesini onaylama
- E) Yalnız beden eğitimi düzenleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Türk Tarih Kurumu Türk ve Türkiye tarihine ilişkin araştırma, kaynak ve yayın çalışmalarına yönelir; ekonomik yönetim veya yargı görevi bulunmaz.
Türk Dil Kurumunun kuruluş amaçlarından biri hangisidir?
- A) Gümrük vergisi tahsil etmek
- B) Ordunun sevk ve idaresini sağlamak
- C) Türkçe üzerine araştırma ve terim çalışmaları yürütmek
- D) Yasaları tek başına çıkarmak
- E) Sınır antlaşmaları imzalamak
Doğru cevap: C
Çözüm: Türk Dil Kurumu Türkçenin yapısını inceleme, söz varlığını araştırma ve terim geliştirme alanlarında çalışır; karar alma yetkisi bir yasama organına ait değildir.
1933 reformuyla yeniden yapılandırılan eğitim basamağı hangisidir?
- A) Yalnız okul öncesi eğitim
- B) Yalnız halk oyunları eğitimi
- C) Sadece askerlik eğitimi
- D) Yükseköğretim
- E) Sadece köy ilkokulları
Doğru cevap: D
Çözüm: 1933 Üniversite Reformu Darülfünun’un yerine İstanbul Üniversitesinin kurulmasıyla yükseköğretimde kurumsal düzenlemeye yönelmiştir.
Cumhuriyet döneminde toplumsal ve kültürel alanın yenilenmesini anlatan kavram hangisidir?
- A) Kapitülasyonlar
- B) Manda yönetimi
- C) Saltanatın yeniden kurulması
- D) Yabancı işgali
- E) Toplumsal inkılaplar
Doğru cevap: E
Çözüm: Giyim, soyadı, ölçüler, takvim ve sosyal kurumlarla ilgili düzenlemeler toplumsal inkılaplar başlığında değerlendirilir; siyasi egemenlikten farklı alanı kapsar.
1934’teki kıyafet düzenlemelerinden birinin kapsamı hangisidir?
- A) Herkesin aynı askerî üniformayı giymesinin zorunlu olması
- B) Yeni Türk harflerinin ilk kez kabul edilmesi
- C) İstanbul Üniversitesinin kurulması
- D) Bazı dinî kisvelerin ibadethane ve ayin dışındaki kullanımına sınır getirilmesi
- E) Halkevlerinin tamamen kapatılması
Doğru cevap: D
Çözüm: 3 Aralık 1934 tarihli Bazı Kisvelerin Giyilemeyeceğine Dair Kanun belirli dinî kıyafetlerin kullanımını düzenlemiştir; Şapka Kanunu 1925 tarihlidir.
Cumhuriyetin eğitim anlayışında öğretim birliği ile millî eğitim arasında nasıl bir ilişki vardır?
- A) Öğretim birliği bütün okulları yabancı devletlere devretti
- B) Millî eğitim yalnız medreselerde okutulacak derslere indirildi
- C) Birlik ilkesi sadece vergilerin hesaplanmasını düzenledi
- D) Öğretim birliği yükseköğretimde bilimsel çalışmayı yasakladı
- E) Yönetimde birliğin sağlanması ortak program ve eğitim politikasına zemin hazırladı
Doğru cevap: E
Çözüm: Tevhid-i Tedrisat öğretimin idari birliğini kurmaya yöneldi; millî ve ortak eğitim yaklaşımı bu örgütsel çerçeve üzerinde gelişti.
Atatürk’ün başöğretmenliği ile 24 Kasım Öğretmenler Günü arasında hangi tarihsel bağ vardır?
- A) 24 Kasım 1928 başöğretmenlik unvanının resmileşmesi, 1981’den itibaren Öğretmenler Günüyle anılır
- B) 24 Kasım 1928 Darülfünun’un açıldığı ilk tarihtir
- C) 24 Kasım 1928’de Türk Dil Kurumu kurulmuştur
- D) Öğretmenler Günü 1923’te ilk kez resmîleşmiştir
- E) 24 Kasım tarihi yalnız 1931’de ölçü reformunun günüdür
Doğru cevap: A
Çözüm: 24 Kasım 1928 Millet Mektepleri Başöğretmenliğinin resmileştiği tarih olarak anılır; 1981’den itibaren Öğretmenler Günü olarak kutlanır.
Harf Kanunu, Millet Mektepleri ve Dil Kurumu arasında en tutarlı işlev eşleştirmesi hangisidir?
- A) Tarımsal üretim – para basımı – askeri yargı
- B) Alfabe düzenlemesi – yetişkin okuryazarlığı – dil araştırmaları
- C) Üniversite kapatma – takvim kabulü – sınır tespiti
- D) Köy öğretmeni yetiştirme – banka kurma – gümrük denetimi
- E) Unvan kaldırma – dış politika – adli yargı
Doğru cevap: B
Çözüm: Harf Kanunu yazı sistemini düzenler; Millet Mektepleri yeni yazıyı öğretir; Türk Dil Kurumu Türkçeyi araştırır. Üç kurum tek bir faaliyet değildir.
1933 reformuyla İstanbul Üniversitesinin kurulmasında hangi eğitim düzeyinin niteliğini artırma hedefi öne çıkmıştır?
- A) Yalnız okul öncesi oyunlar
- B) Sadece din görevlilerinin kıyafeti
- C) Bilimsel araştırma ve çağdaş yükseköğretim
- D) Uluslararası saat hesaplamaları
- E) Resmî soyadlarının yazımı
Doğru cevap: C
Çözüm: 1933 reformu üniversite örgütlenmesini ve bilimsel öğretim-araştırma yapısını dönüştürmeye yöneldi; giyim, takvim ve soyadı reformlarından ayrı bir alandır.
Bir tarihçi 1931 Türk Tarih Kurumu ile 1932 Halkevlerini karşılaştırdığında hangi ifade doğrudur?
- A) İki kurum da 1937’de yüksek mahkeme olarak açıldı
- B) Her ikisi de yalnız para basımıyla ilgileniyordu
- C) Halkevleri tarih tezleri için tek akademik otoriteydi
- D) İlki tarih araştırma kurumu, ikincisi çok yönlü halk kültür ve eğitim merkezidir
- E) Türk Tarih Kurumu sadece spor yarışması düzenleyen merkezdi
Doğru cevap: D
Çözüm: Türk Tarih Kurumu uzmanlaşmış tarih araştırmalarını, Halkevleri ise halka açık kültür-sanat ve eğitim çalışmalarını yürüttü; işlevleri örtüşmez.
1930’lu yılların dil çalışmaları için aşağıdakilerden hangisi doğrudan bir kurum çalışmasıdır?
- A) Kapitülasyonların yeniden kabul edilmesi
- B) Saltanatın kaldırılması için 1922’de yasa çıkarılması
- C) Yabancı kuvvetlerin komuta edilmesi
- D) Bütün mahkeme kararlarının değiştirilmesi
- E) Türkçedeki söz varlığının derlenmesi ve terimlerin geliştirilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Türk Dil Kurumu döneminde söz derleme ve terim çalışmaları dil alanının somut faaliyetlerindendir; uluslararası hukuk ve askerî alanlardan ayrılır.
Millet Mekteplerinin kuruluş amacını Köy Enstitülerinden ayıran temel unsur hangisidir?
- A) Millet Mekteplerinin yalnız üniversite profesörü yetiştirmesi
- B) Köy Enstitülerinin 1928’de yeni alfabe kanununu hazırlaması
- C) Her iki kurumun sadece tarih araştırmasına odaklanması
- D) Millet Mekteplerinin yetişkinlere yeni harflerle okuma yazma öğretmeye yönelmesi
- E) Millet Mekteplerinin 1940’ta köy öğretmeni diploma programı açması
Doğru cevap: D
Çözüm: Millet Mektepleri öncelikle halkın yeni harfleri öğrenmesine yöneldi; Köy Enstitüleri 1940’tan itibaren köy öğretmeni yetiştirmeyi hedefleyen farklı bir eğitim modeliydi.
1928, 1931, 1932 ve 1933 gelişmelerinin doğru eşleştirmesi hangi seçenektedir?
- A) 1928 Türk Dil Kurumu; 1931 Üniversite Reformu; 1932 Harf İnkılabı; 1933 Tarih Kurumu
- B) 1928 Tarih Kurumu; 1931 Harf İnkılabı; 1932 Üniversite Reformu; 1933 Dil Kurumu
- C) 1928 Üniversite Reformu; 1931 Dil Kurumu; 1932 Tarih Kurumu; 1933 Harf İnkılabı
- D) Dört gelişmenin tamamı 1934 Soyadı Kanunu ile başlatılmıştır
- E) 1928 Harf İnkılabı; 1931 Türk Tarih Kurumu; 1932 Türk Dil Kurumu; 1933 Üniversite Reformu
Doğru cevap: E
Çözüm: Kritik kronoloji Harf İnkılabı 1928, Türk Tarih Kurumu 1931, Türk Dil Kurumu 1932 ve Üniversite Reformu 1933 biçimindedir.
I. Soyadı kullanma, II. Uluslararası ölçü birimlerini kullanma, III. Yeni Türk harfleriyle yazma alanlarını doğru tarih sırasına koyan seçenek hangisidir?
- A) III (1928) → II (1931) → I (1934)
- B) I (1925) → II (1928) → III (1934)
- C) II (1921) → I (1924) → III (1937)
- D) III (1937) → I (1934) → II (1931)
- E) I (1934) → III (1928) → II (1931)
Doğru cevap: A
Çözüm: Yeni harfler 1928, metrik ölçüler 1931 ve Soyadı Kanunu 1934 yıllarıyla ilişkilidir; soruda verilen konu sırası takvim sırasından farklıdır.
Birinci Türk Dili Kurultayı için I. 1932’de toplandı, II. 26 Eylül’de başladı, III. Türk Dil Kurumundan önce gerçekleşti yargılarından hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) Yalnız III
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: B
Çözüm: Birinci Türk Dili Kurultayı 26 Eylül 1932’de başladı, fakat Türk Dili Tetkik Cemiyeti 12 Temmuz 1932’de zaten kurulmuştu.
Kurumlar için I. TTK tarih incelemesi, II. TDK dil araştırması, III. Halkevleri yaygın kültür etkinliği eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) I, II ve III
- D) Yalnız III
- E) II ve III
Doğru cevap: C
Çözüm: Üç eşleştirme de doğrudur: Türk Tarih Kurumu tarihi, Türk Dil Kurumu dili araştırır; Halkevleri halkla kültür ve eğitim buluşmalarını sağlar.
1933 reformunda yabancı bilim insanlarının Türkiye’de ders vermesi, reformun hangi yönünü örneklendirir?
- A) 1925 Şapka Kanunu’nun yürürlükten kaldırılmasını
- B) 1934 Soyadı Kanunu’nun yabancılara uygulanmamasını
- C) Tevhid-i Tedrisat’ın yükseköğretimi kaldırmasını
- D) Üniversitenin akademik kadro ve araştırma niteliğini yenileme çabasını
- E) Türk Dil Kurumunun mahkeme haline getirilmesini
Doğru cevap: D
Çözüm: 1933 reformu üniversiteyi örgüt ve akademik kadro açısından güçlendirmeye yönelmiş, farklı ülkelerden bilim insanlarının katkısından da yararlanılmıştır.
Bir araştırmacı 1925, 1928 ve 1934 yeniliklerini toplumsal alanda karşılaştırıyor. Hangi sınıflama doğrudur?
- A) 1925 Üniversite Reformu; 1928 Türk Dil Kurumu; 1934 Türk Tarih Kurumu
- B) 1925 Köy Enstitüleri; 1928 Halkevleri; 1934 Harf Kanunu
- C) 1925 Millet Mektepleri; 1928 Soyadı Kanunu; 1934 öğretim birliği
- D) 1925 Türk Dili Kurultayı; 1928 ölçü reformu; 1934 üniversite reformu
- E) 1925 giyim ve tekke-zaviye; 1928 alfabe; 1934 soyadı ve unvanlar
Doğru cevap: E
Çözüm: 1925 Şapka ve tekke-zaviye kanunları, 1928 Harf İnkılabı, 1934 Soyadı ve unvan düzenlemeleri farklı sosyal-kültürel dönüşümlerin örnekleridir.