Türkiye İktisat Kongresi 1923 yılında hangi şehirde toplanmıştır?
- A) İzmir
- B) Ankara
- C) İstanbul
- D) Bursa
- E) Sivas
Doğru cevap: A
Çözüm: 17 Şubat 1923’te İzmir’de toplanan Türkiye İktisat Kongresi, Millî Mücadele sonrasında ekonomik kalkınma ve bağımsızlık ilkelerini belirlemeyi amaçlamıştır.
Birinci Türkiye İktisat Kongresi’nin açılış tarihi hangisidir?
- A) 23 Nisan 1920
- B) 17 Şubat 1923
- C) 29 Ekim 1923
- D) 26 Ağustos 1924
- E) 1 Temmuz 1926
Doğru cevap: B
Çözüm: Kongre 17 Şubat 1923’te açıldı ve mart ayına kadar sürdü; Cumhuriyetin ilanından önce ekonomik bağımsızlık hedefini tartıştı.
Türkiye İktisat Kongresi’nde benimsenen genel ekonomik ilkeler hangi adla anılır?
- A) Misak-ı Millî
- B) Teşkilât-ı Esasiye
- C) Misak-ı İktisadi
- D) Takrir-i Sükûn
- E) Hatt-ı Hümayun
Doğru cevap: C
Çözüm: İzmir İktisat Kongresi’nde kabul edilen Misak-ı İktisadi Esasları millî üretim ve ekonomik bağımsızlık düşüncesini temsil eder; Misak-ı Millî siyasi sınırlarla ilgilidir.
Cumhuriyet döneminin ilk millî bankası olarak 26 Ağustos 1924’te kurulan banka hangisidir?
- A) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
- B) Etibank
- C) Sümerbank
- D) Türkiye İş Bankası
- E) Osmanlı Bankası
Doğru cevap: D
Çözüm: Türkiye İş Bankası 26 Ağustos 1924’te Atatürk’ün girişimiyle kuruldu; millî tasarrufları ve sanayi-ticaret girişimlerini desteklemesi hedeflendi.
Köylünün ürününden alınan aşar vergisi hangi yılda kaldırılmıştır?
- A) 1921
- B) 1923
- C) 1927
- D) 1934
- E) 1925
Doğru cevap: E
Çözüm: Aşar, tarımsal ürün üzerinden alınan bir vergiydi ve 1925’te kaldırılması kırsal kesimin vergi yükünün azaltılması bakımından önemliydi.
1927’de sanayi girişimlerini desteklemek için çıkarılan kanun hangisidir?
- A) Teşvik-i Sanayi Kanunu
- B) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
- C) Soyadı Kanunu
- D) Takrir-i Sükûn Kanunu
- E) Kabotaj Kanunu
Doğru cevap: A
Çözüm: 1927 Teşvik-i Sanayi Kanunu yerli sanayi yatırımlarına çeşitli kolaylıklar tanımayı hedeflemiştir; Kabotaj Kanunu deniz ticaretini düzenler.
Türkiye’de kabotaj hakkının millîleştirilmesini düzenleyen 815 sayılı kanun hangi yılda kabul edildi?
- A) 1920
- B) 1926
- C) 1923
- D) 1928
- E) 1935
Doğru cevap: B
Çözüm: Kabotaj Kanunu 19 Nisan 1926’da kabul edilmiş, 1 Temmuz 1926’da yürürlüğe girmiştir; Türkiye kıyıları arasındaki deniz taşımacılığı hakkıyla ilgilidir.
Kabotaj Kanunu’nun yürürlüğe girdiği gün hangisidir?
- A) 17 Şubat 1923
- B) 26 Ağustos 1924
- C) 1 Temmuz 1926
- D) 1 Kasım 1928
- E) 3 Ekim 1931
Doğru cevap: C
Çözüm: Kabotaj Kanunu’nun 1 Temmuz 1926’da yürürlüğe girmesi, Türkiye kıyıları arasında deniz ticaretinde ulusal yetkilerin kullanılmasına yönelik önemli aşamadır.
1929 yılında dünya ekonomisini etkileyen büyük kriz hangi adla bilinir?
- A) Sanayi Devrimi
- B) Balkan Savaşları
- C) Lozan Konferansı
- D) Dünya Ekonomik Buhranı
- E) Tanzimat Dönemi
Doğru cevap: D
Çözüm: 1929 Dünya Ekonomik Buhranı uluslararası ticareti, fiyatları ve yatırımları olumsuz etkileyerek Türkiye’nin ekonomik politika tercihlerini de etkilemiştir.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın kuruluş kanunu hangi yılda kabul edilmiştir?
- A) 1923
- B) 1924
- C) 1927
- D) 1935
- E) 1930
Doğru cevap: E
Çözüm: 1715 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu 11 Haziran 1930’da kabul edildi; Banka faaliyetlerine 1931’de başladı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası fiilen hangi tarihte çalışmaya başlamıştır?
- A) 3 Ekim 1931
- B) 17 Şubat 1923
- C) 26 Ağustos 1924
- D) 1 Temmuz 1926
- E) 5 Şubat 1937
Doğru cevap: A
Çözüm: Merkez Bankası kanunu 1930’da kabul edilmiş, Banka 3 Ekim 1931’de faaliyetlerine başlamıştır; kuruluş kararı ile fiilî başlangıç farklıdır.
1933’te sanayileşme amacıyla kurulan kamu kuruluşu hangisidir?
- A) Etibank
- B) Sümerbank
- C) Türk Dil Kurumu
- D) Türkiye İş Bankası
- E) Düyun-ı Umumiye
Doğru cevap: B
Çözüm: Sümerbank 1933’te sanayi yatırımlarını gerçekleştirmek ve üretim tesislerini işletmek amacıyla kuruldu; Etibank ise 1935’te madencilikle bağlantılıdır.
Madencilik alanında finansman ve işletmecilik için 1935’te kurulan banka hangisidir?
- A) Sümerbank
- B) Türkiye İş Bankası
- C) Etibank
- D) Osmanlı Bankası
- E) Ziraat Bankası
Doğru cevap: C
Çözüm: 1935’te kurulan Etibank maden işletmeciliği ve bu alandaki finansman görevleriyle ilişkilidir; yer altı kaynaklarını araştıran kurum MTA’dır.
Madenleri bilimsel yöntemlerle araştırmak amacıyla 1935’te kurulan kurum hangisidir?
- A) Türk Dil Kurumu
- B) Millet Mektepleri
- C) Türkiye İş Bankası
- D) Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü
- E) Türkiye Büyük Millet Meclisi
Doğru cevap: D
Çözüm: MTA 1935’te kuruldu; yer altı kaynaklarının jeolojik ve teknik açıdan incelenmesi temel görevidir, Etibank’ın işletme-finansman rolünden ayrıdır.
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nın uygulama dönemi hangisidir?
- A) 1920–1924
- B) 1923–1927
- C) 1928–1932
- D) 1946–1950
- E) 1934–1938
Doğru cevap: E
Çözüm: Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı 1934–1938 dönemi için uygulanmış, kamu öncülüğünde temel sanayi yatırımlarını hızlandırmayı hedeflemiştir.
Atatürk dönemi sanayi yatırımlarında devletin etkin rol almasını açıklayan temel ilke hangisidir?
- A) Devletçilik
- B) Saltanatçılık
- C) Mandacılık
- D) Mutlakiyetçilik
- E) Ümmetçilik
Doğru cevap: A
Çözüm: Devletçilik, özel girişimi tümüyle ortadan kaldırmadan yetersiz sermaye ve altyapı koşullarında devletin sanayileşmeye öncülük etmesini öngörür.
İzmir İktisat Kongresi’nde temsil edilen toplumsal gruplardan biri hangisidir?
- A) Yabancı işgal komutanlıkları
- B) Çiftçiler
- C) Osmanlı hanedan meclisi
- D) Müttefik devlet elçileri
- E) Milletler Cemiyeti konseyi
Doğru cevap: B
Çözüm: İzmir İktisat Kongresi’ne çiftçi, sanayici, tüccar ve işçi çevrelerinden temsilciler katıldı; amaç üretici kesimlerin ekonomik taleplerini tartışmaktı.
Lozan Antlaşması’yla kaldırılması ekonomik bağımsızlığa katkı sağlayan ayrıcalıklar hangisidir?
- A) Milletvekili dokunulmazlıkları
- B) Maarif Vekâleti
- C) Kapitülasyonlar
- D) Türk harfleri
- E) Halkevleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Lozan’da kapitülasyonların kaldırılması yabancı devletlere tanınmış ekonomik ve hukuki ayrıcalıkların sona ermesini sağlayarak bağımsızlık sürecini güçlendirdi.
Cumhuriyet döneminde demiryollarının millîleştirilmesi hangi ekonomik hedefle ilişkilidir?
- A) Osmanlı saltanatını yeniden kurmak
- B) Deniz kabotajını tamamen kaldırmak
- C) Tüm fabrikaları yabancı ülkelere devretmek
- D) Ulaşım altyapısında ulusal denetimi ve bütünleşmeyi güçlendirmek
- E) Tarımsal üretimin yasaklanmasını sağlamak
Doğru cevap: D
Çözüm: Demiryollarının devlet denetimine alınması ve yeni hatların yapılması iç pazarın bütünleşmesi, ulaşım maliyetleri ve ekonomik egemenlikle ilgilidir.
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nın temel niteliği hangisidir?
- A) Bütün sanayi üretiminin durdurulması
- B) Yalnız dış borç taksitlerinin planlanması
- C) Tarımın bütünüyle yasaklanması
- D) Siyasi partilerin seçim programı olması
- E) Kamu öncülüğünde planlı sanayileşme
Doğru cevap: E
Çözüm: 1934–1938 sanayi planı temel üretim dallarında tesislerin devlet öncülüğünde kurulmasını ve ithalat bağımlılığının azaltılmasını amaçladı.