Sanayileşmiş devletlerin XIX. yüzyıl sonu sömürge rekabetini açıklayan etkenler hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
- A) Ham madde, pazar, yatırım ve stratejik üstünlük arayışı
- B) Yalnızca Avrupa’daki bütün tarımın durması
- C) Dünya ticaretinin tamamen son bulması
- D) Bütün devletlerin aynı ekonomik modele sahip olması
- E) Denizaşırı deniz yollarının değersizleşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Geç XIX. yüzyıl emperyalizminde hammadde, satış pazarı, sermaye yatırımı ve askerî-stratejik hesaplar birlikte etkiliydi. Tek nedenli açıklamalar tarihsel süreci yetersiz anlatır.
1884–1885 Berlin Batı Afrika Konferansı’nın sonuçlarına ilişkin tarihsel olarak en doğru ifade hangisidir?
- A) Afrika devletlerinin tamamına eşit temsil hakkı verildi
- B) Sömürge iddialarının tanınmasına yönelik ilkeler görüşüldü; Afrika’nın bütün sınırları tek toplantıda çizilmedi
- C) Osmanlı Devleti Balkan topraklarının tümünü geri aldı
- D) Afrika’daki her ülke aynı gün bağımsızlık kazandı
- E) Bütün sömürge yönetimleri toplantı sonunda kaldırıldı
Doğru cevap: B
Çözüm: Berlin Konferansı, sömürgeci güçlerin Kongo-Nijer havzaları ve toprak iddialarına dair kurallar geliştirdiği toplantıdır. Afrika haritasının tamamını kesin çizgilerle burada bölüştürdükleri genellemesi yanlıştır.
1878 Berlin Kongresi ile 1884–1885 Berlin Konferansı arasındaki temel ayrım hangisidir?
- A) İkisi de yalnız Japonya’nın modernleşmesini kararlaştırdı
- B) İlki II. Dünya Savaşı’nı, ikincisi I. Dünya Savaşı’nı bitirdi
- C) İlki Osmanlı-Balkan düzenlemeleriyle, ikincisi Afrika’daki sömürge iddialarıyla ilgilidir
- D) İkisi de aynı tarihte aynı katılımcılarla yapıldı
- E) İlki Güney Amerika’da, ikincisi Avrupa’da toplandı
Doğru cevap: C
Çözüm: 1878 Berlin Kongresi Ayastefanos sonrasındaki Balkan düzenini değiştirdi. 1884–1885 Berlin Batı Afrika Konferansı, sömürgeci devletlerin Afrika’daki iddialarının kurallarını ele aldı.
Kongo Özgür Devleti’nin 1885’teki statüsünü doğru belirten seçenek hangisidir?
- A) 1885’te Belçika Parlamentosunun doğrudan yönettiği bağımsız cumhuriyetti
- B) Portekiz’in bütün Afrika topraklarının ortak adıydı
- C) 1905 Portsmouth Barışı’yla Japonya’ya devredildi
- D) Belçika Kralı II. Léopold’ün kişisel denetimi altındaki oluşumdu
- E) 1878 Berlin Kongresi’yle Osmanlı eyaleti oldu
Doğru cevap: D
Çözüm: Kongo Özgür Devleti başlangıçta II. Léopold’ün şahsi denetimindeydi; 1908’de Belçika tarafından devralındı. Bu ayrım sömürge yönetiminin tarihini doğru okumak açısından önemlidir.
Süveyş Kanalı’nın Britanya açısından XIX. yüzyıl sonlarında stratejik değeri esas olarak neyle açıklanır?
- A) Britanya’yı bütün Asya kara yollarına tek başına sahip kılmasıyla
- B) Avrupa ile Amerika arasında doğrudan kara köprüsü kurmasıyla
- C) Hindistan’a giden gemilerin okyanusa çıkmasını önlemesiyle
- D) Kuzey Denizi ile Baltık Denizi’ni bağlamasıyla
- E) Akdeniz–Kızıldeniz üzerinden Hindistan ve Asya bağlantısını kısaltmasıyla
Doğru cevap: E
Çözüm: Süveyş Kanalı Akdeniz’den Kızıldeniz’e geçiş vererek Asya güzergâhını kısalttı. Britanya’nın Mısır ve bölgeye ilgisinde bu iletişim hattının güvenliği belirleyici etkenlerdendi.
1882 Britanya’nın Mısır’ı işgal etmesinin önemli stratejik sonuçlarından biri hangisidir?
- A) Süveyş güzergâhı üzerinde İngiliz nüfuzunun güçlenmesi
- B) Akdeniz’in bütün devletlere kapatılması
- C) Japonya’nın Kore üzerinde egemenlik kurması
- D) Almanya ile Avusturya’nın ittifaktan ayrılması
- E) Cezayir’in aynı gün Osmanlı’ya dönmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: 1882 işgali Britanya’nın Mısır üzerindeki nüfuzunu artırdı. Bu gelişme, Süveyş Kanalı ve Hindistan bağlantısıyla ilişkilidir; Mısır’ın tüm hukuki statüsünün o gün tamamen değiştiği şeklinde okunmaz.
1898 Faşoda Bunalımı ile 1904 Entente Cordiale arasındaki değişimi doğru veren ifade hangisidir?
- A) Britanya ile Fransa 1898’de birleşik devlet kurdu
- B) Britanya-Fransa Afrika rekabeti, zamanla diplomatik uzlaşmaya dönüştü
- C) Fransa 1904’te Almanya’nın sömürgesi oldu
- D) 1898 krizi Rus-Japon Savaşı’nın barış antlaşmasıydı
- E) 1904 uzlaşmasıyla Berlin Kongresi 1878 toplandı
Doğru cevap: B
Çözüm: Faşoda Krizi 1898’de Afrika’daki İngiliz-Fransız rekabetini gösterdi. 1904 Entente Cordiale iki gücün bazı sömürge uyuşmazlıklarını çözerek yakınlaşmasını sağladı.
1899–1902 Boer Savaşı’nda Britanya’nın başlıca karşı tarafı kimlerdi?
- A) Japon İmparatorluğu ve Rus Çarlığı
- B) İspanya ve Amerika Birleşik Devletleri
- C) Güney Afrika’daki Boer (Afrikaner) cumhuriyetleri
- D) Avusturya-Macaristan ve Sırbistan
- E) Fransa ve Prusya
Doğru cevap: C
Çözüm: İkinci Boer Savaşı 1899–1902 arasında Britanya ile Transvaal ve Orange Özgür Devleti gibi Boer cumhuriyetleri arasında yaşandı. Savaşı bütün Afrika toplumlarının tek ittifakı olarak görmek hatalıdır.
Çin’in XIX. yüzyılda yabancı devletlerin baskısı altında imtiyazlar vermesinin genel sonucu hangisidir?
- A) Çin’in Avrupa kıtasının tamamını ilhak etmesi
- B) Japonya’nın 1868 modernleşmesinin kaldırılması
- C) Bütün yabancı ticaretin eşit şartlarda yasaklanması
- D) Egemenlik alanının daralması ve ticari ayrıcalıkların genişlemesi
- E) Asya’daki sömürge rekabetinin sona ermesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Afyon Savaşları ve sonrasındaki eşitsiz antlaşmalar Çin’in ticaret ve egemenlik alanında dış baskıya uğramasına yol açtı. Çin’in tümüyle tek devletin klasik sömürgesi olduğu söylenemez.
Meiji Restorasyonu’nun Japonya’nın dış ilişkilerine etkisi hangi seçenekte doğru açıklanır?
- A) Japonya bütün dış ticaretini yüzyıl boyunca kapattı
- B) Japonya 1868’de İngiltere tarafından doğrudan ilhak edildi
- C) Reformlar Japon donanmasının kesin olarak dağıtılmasını sağladı
- D) Japonya’nın Çin ve Rusya ile hiçbir rekabeti kalmadı
- E) Merkezileşme ve askerî-sanayi modernleşmesi bölgesel güç olma kapasitesini artırdı
Doğru cevap: E
Çözüm: Meiji döneminde devlet kurumları, ordu, eğitim ve sanayi alanlarında dönüşümler yaşandı. Bu gelişmeler Japonya’nın Çin ve Rusya karşısında güç kazanmasına katkı sağladı.
1894–1895 Çin-Japon Savaşı’nı bitiren ve Japonya lehine sonuç doğuran antlaşma hangisidir?
- A) Şimonoseki Antlaşması
- B) Portsmouth Antlaşması
- C) Ayastefanos Antlaşması
- D) Versailles Antlaşması
- E) Brest-Litovsk Antlaşması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1894–1895 savaşı Şimonoseki Antlaşması ile sonuçlandı ve Japonya’nın Doğu Asya’daki ağırlığını artırdı. Portsmouth ise 1904–1905 Rus-Japon Savaşı’nı bitirdi.
1904–1905 Rus-Japon Savaşı’nın Avrupa ve Asya güç dengeleri üzerindeki sembolik etkisi hangisidir?
- A) Rusya’nın Japonya’yı işgal ederek Meiji dönemini bitirmesi
- B) Japonya’nın Rusya’yı yenmesiyle Asyalı bir devletin büyük bir Avrupa gücüne karşı zafer kazanması
- C) Fransa’nın 1878 Berlin Kongresi’nde Japonya’ya üstünlük sağlaması
- D) Almanya’nın 1905’te Japonya ile tek devlet hâline gelmesi
- E) Britanya’nın 1905’te Süveyş Kanalı’nı kapatması
Doğru cevap: B
Çözüm: Japon zaferi Rusya’nın Uzak Doğu’daki konumunu zayıflattı ve Japonya’nın büyük güç olarak yükselişini görünür kıldı. Savaş Portsmouth Antlaşması’yla sona erdi.
1898 İspanya–ABD Savaşı’nın ABD dış politikası bakımından işaret ettiği dönüşüm hangisidir?
- A) ABD’nin bütün denizaşırı ilgisinin sona ermesi
- B) ABD’nin Avrupa’da Kutsal İttifak’ı kurması
- C) Karayipler ve Pasifik’te denizaşırı nüfuzun artması
- D) ABD’nin 1882 Üçlü İttifaka katılması
- E) ABD’nin Afrika’yı Berlin Konferansı’nda tek başına yönetmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: 1898 savaşı ABD’nin Karayipler ve Pasifik’teki nüfuzunu genişletti. Filipinler’in ABD denetimine girmesi bu sürecin örneğidir; ABD’nin tüm sömürgecilikten uzak kaldığı söylenemez.
1890 sonrasında Almanya’nın dünya siyaseti ve donanma yarışına yönelmesini belirten kavram hangisidir?
- A) Pax Romana
- B) Restorasyon
- C) Zollverein
- D) Weltpolitik (dünya siyaseti)
- E) Merkantilist tecrit
Doğru cevap: D
Çözüm: II. Wilhelm döneminde Almanya daha etkin denizaşırı siyaset ve donanma inşasına ağırlık verdi. Bu yönelim Bismarck döneminin denge merkezli diplomasisinden kısmen ayrılıyordu.
1879–1882 dönemindeki ittifak inşasının kronolojisi hangi seçenekte doğrudur?
- A) 1879 İngiltere–Fransa; 1882 Rusya’nın katılması
- B) 1879 Japonya–Çin; 1882 Osmanlı’nın katılması
- C) 1879 Almanya–Fransa; 1882 Britanya’nın katılması
- D) 1879 Rusya–Osmanlı; 1882 ABD’nin katılması
- E) 1879 Almanya–Avusturya-Macaristan; 1882 bunlara İtalya’nın katılması
Doğru cevap: E
Çözüm: Almanya ile Avusturya-Macaristan 1879’da İkili İttifak kurdu. 1882’de İtalya’nın katılmasıyla Üçlü İttifak oluştu; Üçlü İtilaf ayrı bir yakınlaşmadır.
Fransa, Rusya ve Britanya arasında Üçlü İtilafa giden diplomatik diziliş hangi seçenekte doğrudur?
- A) 1894 Fransız-Rus ittifakı; 1904 İngiliz-Fransız uzlaşması; 1907 İngiliz-Rus uzlaşması
- B) 1894 Berlin Konferansı; 1904 Viyana Kongresi; 1907 Lozan Antlaşması
- C) 1894 Üçlü İttifak; 1904 Kutsal İttifak; 1907 Varşova Paktı
- D) 1894 İtalyan-Alman birliği; 1904 Japonya’nın teslimi; 1907 Osmanlı zaferi
- E) 1894 Britanya-Almanya birliği; 1904 Fransa’nın çekilmesi; 1907 Rusya’nın üyelikten çıkması
Doğru cevap: A
Çözüm: Üçlü İtilaf yakınlaşması tek bir günde ortaya çıkmadı. Fransa-Rusya 1894, Britanya-Fransa 1904 ve Britanya-Rusya 1907 ilişkileri temel kilometre taşlarıydı.
Üçlü İttifak ile Üçlü İtilafı karşılaştıran en isabetli seçenek hangisidir?
- A) İki blok da 1882’de aynı sözleşmenin aynı maddeleriyle kuruldu
- B) Üçlü İttifak antlaşma temelli bir blokken Üçlü İtilaf farklı ikili mutabakatlarla gelişen bir yakınlaşmaydı
- C) Üçlü İtilaf yalnız Japonya, Çin ve ABD’den oluştu
- D) Üçlü İttifak 1907’de Britanya-Rusya uzlaşmasıyla oluştu
- E) İki grubun üyelerinin tamamı 1914’te aynı anda savaşa girdi
Doğru cevap: B
Çözüm: Üçlü İttifak 1882’de Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya arasında şekillendi. Üçlü İtilaf ise Fransa, Rusya ve Britanya’nın aşamalı ikili diplomatik yakınlaşmalarıydı.
1905 ve 1911 Fas bunalımlarında özellikle karşı karşıya gelen iki Avrupa gücü hangileridir?
- A) Rusya ve Japonya
- B) İtalya ve Osmanlı Devleti
- C) Almanya ve Fransa
- D) Britanya ve ABD
- E) Avusturya-Macaristan ve Sırbistan
Doğru cevap: C
Çözüm: Fas bunalımları Fransa’nın Kuzey Afrika’daki nüfuzu ile Almanya’nın itirazları çevresinde gelişti. 1911 Agadir Krizi bu rekabetin önemli aşamalarından biridir.
Bosna-Hersek bunalımını I. Balkan Savaşı’ndan ayıran doğru tarih ve aktör eşleştirmesi hangisidir?
- A) 1908 Rus-Japon barışı; 1912 Afrika Berlin Konferansı
- B) 1908 Şimonoseki; 1912 Süveyş Kanalı’nın açılışı
- C) 1908 Entente Cordiale; 1912 Franz Ferdinand suikastı
- D) 1908 Avusturya-Macaristan ilhakı; 1912 Balkan ittifakının Osmanlı’ya saldırısı
- E) 1908 I. Dünya Savaşı ateşkesi; 1912 Alman birliği
Doğru cevap: D
Çözüm: Bosna-Hersek’in 1908’de ilhakı Avusturya-Macaristan ile Sırbistan arasındaki gerilimi artırdı. 1912 I. Balkan Savaşı ise Osmanlı Devleti ile Balkan İttifakı arasında başladı.
I. Dünya Savaşı’nın uzun vadeli sebepleri ile doğrudan tetikleyicisi arasındaki doğru ayrım hangisidir?
- A) Saraybosna suikastı 1882 ittifakının uzun vadeli sebebidir
- B) Süveyş Kanalı’nın açılışı 28 Temmuz 1914 savaş ilanıdır
- C) Meiji Restorasyonu Avusturya’nın Sırbistan’a verdiği ültimatomdur
- D) Boer Savaşı 1914’teki bütün seferberliklerin tek sebebidir
- E) Emperyalizm, milliyetçilik ve ittifak rekabeti uzun vadeli; Saraybosna suikastı doğrudan tetikleyicidir
Doğru cevap: E
Çözüm: Saraybosna suikastı 28 Haziran 1914’te Temmuz Bunalımı’nı tetikledi. Ancak savaşı büyüten emperyal rekabet, milliyetçilik, silahlanma ve ittifak bağları daha eskiye dayanıyordu.