Kurtuba Ulu Camii hangi siyasi-kültürel gelenekle doğrudan ilişkilidir?
- A) Gazneliler
- B) Sâsânîler
- C) Endülüs Emevîleri
- D) Mısır Memlükleri
- E) Osmanlı Lâle Devri
Doğru cevap: C
Çözüm: Kurtuba Ulu Camii Endülüs Emevî mimarisinin başlıca örneklerindendir.
1492'ye kadar Gırnata'da varlığını sürdüren hanedan hangisidir?
- A) Gazneliler
- B) Fâtımîler
- C) Büveyhîler
- D) Nasrîler
- E) Abbâsîler
Doğru cevap: D
Çözüm: Gırnata Emirliği Nasrîler tarafından yönetilmiştir.
1086 Zellâka/Sagrajas Savaşı hangi Kuzey Afrika kökenli siyasi güçle ilişkilidir?
- A) Muvahhidler
- B) Memlükler
- C) Abbâsîler
- D) Eyyûbîler
- E) Murâbıtlar
Doğru cevap: E
Çözüm: Zellâka'da Murâbıtlar ve Endülüslü müttefikler Hristiyan ordularına karşı başarı kazandı.
1212 İkāb/Las Navas de Tolosa yenilgisi hangi devletle ilişkilidir?
- A) Muvahhidler
- B) Murâbıtlar
- C) Fâtımîler
- D) Eyyûbîler
- E) Gazneliler
Doğru cevap: A
Çözüm: İkāb 1212'de Muvahhidlerin uğradığı önemli yenilgidir.
Fâtımîlerin Mısır'daki önemli ilim kurumu hangisidir?
- A) Süleymaniye Medresesi
- B) Ezher
- C) Beytülhikme
- D) Enderun
- E) Dârülfünun
Doğru cevap: B
Çözüm: Kahire'deki Ezher Fâtımî dönemiyle ilişkilidir.
Fâtımîlerin 969'da ele geçirdiği ülke hangisidir?
- A) Hindistan
- B) İngiltere
- C) Mısır
- D) İberya
- E) Anadolu
Doğru cevap: C
Çözüm: Fâtımîler 969'da Mısır'ı ele geçirerek Kahire merkezli dönemini başlattı.
1187 Hıttîn Savaşı'nın galibi olan Müslüman hükümdar kimdir?
- A) I. Abdurrahman
- B) Me'mûn
- C) Hülâgû
- D) Selâhaddin Eyyûbî
- E) Târık b. Ziyâd
Doğru cevap: D
Çözüm: Selâhaddin Eyyûbî 1187'de Hıttîn'de Haçlı kuvvetlerini yendi.
Hıttîn Zaferi'nin 1187 yılındaki önemli siyasî sonucu hangisidir?
- A) Gırnata'nın teslimi
- B) Memlüklerin Mısır'da kuruluşu
- C) Selâhaddin'in Kudüs'ü yeniden ele geçirmesi
- D) Kurtuba halifeliğinin ilanı
- E) Bağdat'ın Moğollarca alınması
Doğru cevap: C
Çözüm: Hıttîn sonrasında Kudüs 1187'de Selâhaddin tarafından geri alındı.
1260 Aynicâlût'un askeri-tarihî önemini belirten ifade hangisidir?
- A) Fâtımîlerin halifelik ilanı
- B) Endülüs'te Emevî emirliğinin kuruluşu
- C) Muvahhidlerin 1212 zaferi
- D) Memlüklerin Moğol ilerleyişini durdurması
- E) Murâbıtların Endülüs'e geçişi
Doğru cevap: D
Çözüm: Aynicâlût'ta Memlükler Moğollara karşı belirleyici bir başarı kazandı.
Mısır Memlük Devleti'nin sonunu getiren Osmanlı fethi hangi yıldadır?
- A) 1187
- B) 1212
- C) 1250
- D) 1492
- E) 1517
Doğru cevap: E
Çözüm: Yavuz Sultan Selim'in 1517 Mısır seferi Memlük yönetimini sona erdirdi.
Endülüs'ün önde gelen filozoflarından ve Aristoteles yorumcusundan söz ediliyorsa hangi isim seçilmelidir?
- A) İbn Rüşd
- B) İbn Haldûn
- C) Hârizmî
- D) Nizâmülmülk
- E) Kâtip Çelebi
Doğru cevap: A
Çözüm: İbn Rüşd, Endülüs'te felsefe ve Aristoteles şerhleriyle tanınır.
Endülüs'te fıkıh, düşünce ve edebiyat alanlarında eserleri bulunan kişi kimdir?
- A) İbn Battûta
- B) İbn Hazm
- C) İbnü'l-Heysem
- D) Hülâgû
- E) Sultan Sencer
Doğru cevap: B
Çözüm: İbn Hazm, Endülüs'te farklı ilim dallarıyla uğraşmıştır.
Astronomi ve coğrafya araştırmalarıyla öne çıkan bilgin hangisidir?
- A) Selâhaddin
- B) I. Abdurrahman
- C) Bîrûnî
- D) İbn Hazm
- E) İbn Arabî
Doğru cevap: C
Çözüm: Bîrûnî astronomi, coğrafya ve ölçüm çalışmalarıyla tanınır.
Bir metin 'Fâtımîler 1171'de sona erdiği için Selâhaddin 969'da Kahire'yi kurdu' diyor. Bu çıkarımda ne karıştırılmıştır?
- A) 711 ve 732'nin aynı savaş sayılması
- B) Fâtımîlerin 969 Mısır hâkimiyeti ve Selâhaddin'in 12. yüzyıldaki yönetimi
- C) Selâhaddin'in Hıttîn zaferi ve 1492 Gırnata teslimi
- D) Zellâka ve İkāb'ın aynı yılda olması
- E) Sâmerrâ'nın 836'da kurulması ve 750 hanedan değişimi
Doğru cevap: B
Çözüm: 969 Kahire/Mısır Fâtımî bağlamı, Selâhaddin'in yükselişi ise iki yüzyıl sonradır.
1260 Aynicâlût'u 1258 Bağdat'ın düşüşüyle birlikte okuyan bir tarihçi hangi sonuca ulaşabilir?
- A) İki olayın Endülüs'te geçtiğine
- B) 1260'ın 1517 ile aynı olay olduğuna
- C) Moğol ilerleyişinin farklı bölge ve ordularla karşılaştığında farklı sonuçlar doğurduğuna
- D) Moğolların 1258'de hiç savaşmadığına
- E) Memlüklerin 1258'de Bağdat'ı kurduğuna
Doğru cevap: C
Çözüm: 1258 Bağdat'ın Moğollarca alınması; 1260 Memlüklerin Aynicâlût zaferidir.
Aşağıdaki bilimsel eşleştirmelerden hangisi alan ve eser bakımından en tutarlıdır?
- A) İbn Haldûn – cebirin kuruluşu; Hârizmî – Elhamra Sarayı
- B) Bîrûnî – 1492 Gırnata yönetimi; İbn Hazm – Aynicâlût
- C) İbn Rüşd – Memlük komutanlığı; İbn Arabî – darphane idaresi
- D) İbnü'l-Heysem – optik; İbn Sînâ – tıp
- E) İbnü'l-Heysem – İberya fethi; İbn Sînâ – saray mimarisi
Doğru cevap: D
Çözüm: İbnü'l-Heysem optik, İbn Sînâ tıp çalışmalarıyla tanınır.
Beytülhikme hakkında 'bütün İslam bilim eserleri yalnız bu binada üretildi' denmesi niçin tarihî açıdan hatalıdır?
- A) Beytülhikme askerî kuşatma kalesidir
- B) Kurtuba'da hiçbir kitap bulunmamıştır
- C) İbn Sînâ antik Yunanistan'da yaşamıştır
- D) Çeviri hareketi yalnız 1492'de başlamıştır
- E) Bilimsel üretim Bağdat dışında pek çok şehir ve çevrede yürütülmüştür
Doğru cevap: E
Çözüm: Beytülhikme bir bilim ve çeviri odağı olsa da ilmî faaliyet tek binayla sınırlı değildir.
Çeviri hareketleri ile özgün bilimsel üretim arasındaki ilişki için hangi yargı savunulabilir?
- A) Önceki birikim çevrilirken yeni kuram ve uygulamalar da geliştirilmiştir
- B) Çeviri yapılan toplumlarda hiçbir yeni fikir ortaya çıkmaz
- C) Bilim tarihi yalnız tek dilden oluşur
- D) Tıp, astronomi ve matematik arasında tarihî etkileşim yoktur
- E) Eski metinlerin aktarılması eğitim kurumlarını bütünüyle ortadan kaldırmıştır
Doğru cevap: A
Çözüm: Çeviri hareketleri ile özgün matematik, tıp ve felsefe katkıları birlikte gelişmiştir.
Kâğıt üretimi, kütüphaneler ve kervan yollarının ilişkisi hakkında hangi yorum daha temellidir?
- A) Kâğıt kültürü bilimsel faaliyetleri zorunlu olarak sona erdirmiştir
- B) Bilginin çoğaltılması ve farklı merkezlere taşınması kolaylaşmıştır
- C) Bütün kitaplar tek nüsha olarak kalmıştır
- D) Ticaret ile bilgi aktarımı arasında hiçbir bağlantı kurulamaz
- E) Yol ağları yalnızca savaş için kullanılmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: Malzeme, kurum ve dolaşım ağları bilgi üretim ve paylaşımını destekleyebilir.
İktâ düzenine ilişkin 'iktâ alan herkes toprağın koşulsuz özel mülkiyetini edinmiştir' ifadesi neden yanıltıcıdır?
- A) İktâ yalnız hastane yönetiminin adıdır
- B) İktâ 19. yüzyılda icat edilmiş bir matbaa tekniğidir
- C) İktâ çoğu uygulamada belirli gelir ve tasarruf haklarıyla ilgilidir, mutlak mülkiyet devri değildir
- D) İktâ yalnız denizcilik vergisidir
- E) İktâ İberya'da bir şehir adıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: İktânın tarihsel biçimleri değişebilir; gelir tahsisi ile mülkiyet özdeş değildir.