1260 Aynicâlût Savaşı'nda Moğollara karşı başarı kazanan devlet hangisidir?
- A) Fâtımîler
- B) Murâbıtlar
- C) Nasrîler
- D) Gazneliler
- E) Memlükler
Doğru cevap: E
Çözüm: Aynicâlût'ta Memlük kuvvetleri Moğol ordusunu durdurdu.
Cebir alanındaki çalışmalarıyla tanınan İslam bilgini kimdir?
- A) Hârizmî
- B) İbn Haldûn
- C) İbnü'l-Heysem
- D) İbn Rüşd
- E) İbn Arabî
Doğru cevap: A
Çözüm: Hârizmî hesap ve cebir tarihi bakımından önemlidir.
el-Kānûn fi't-Tıbb adlı eserin müellifi kimdir?
- A) İbn Hazm
- B) İbn Sînâ
- C) İbn Rüşd
- D) Hârizmî
- E) Bîrûnî
Doğru cevap: B
Çözüm: İbn Sînâ'nın el-Kānûn fi't-Tıbb eseri tıp alanındadır.
Optik alanındaki çalışmalarıyla öne çıkan bilgin kimdir?
- A) Nizâmülmülk
- B) İbn Hazm
- C) İbnü'l-Heysem
- D) İbn Haldûn
- E) İbn Arabî
Doğru cevap: C
Çözüm: İbnü'l-Heysem ışık ve görme konularındaki araştırmalarıyla tanınır.
Mukaddime eserinin yazarı kimdir?
- A) İbn Sînâ
- B) İbn Rüşd
- C) Bîrûnî
- D) İbn Haldûn
- E) Hârizmî
Doğru cevap: D
Çözüm: İbn Haldûn'un Mukaddime'si tarih ve toplum düşüncesinde önemlidir.
Hasta bakımı ve tedavi için kullanılan tarihî kurum adı hangisidir?
- A) Rasathane
- B) Kervansaray
- C) Divanhane
- D) Darphane
- E) Bîmâristan
Doğru cevap: E
Çözüm: Bîmâristan veya dârüşşifâ hastane ve tedavi kurumudur.
Abbâsîler devrinin Bağdat'ta çeviri ve bilim çevreleriyle anılan kurumu hangisidir?
- A) Elhamra
- B) Enderun
- C) Sahn-ı Semân
- D) Beytülhikme
- E) Ezher
Doğru cevap: D
Çözüm: Beytülhikme Abbâsî Bağdat'ının kitap, çeviri ve bilim çevreleriyle bağlantılıdır.
Yıldız ve gezegen gözlemlerinin yapıldığı kurum hangisidir?
- A) Bîmâristan
- B) Kervansaray
- C) Darphane
- D) Arasta
- E) Rasathane
Doğru cevap: E
Çözüm: Rasathane gök cisimlerini gözlemek için kullanılan kurumu ifade eder.
Selçuklu veziri Nizâmülmülk'ün himayesiyle anılan eğitim kurumu hangisidir?
- A) Nizâmiye medreseleri
- B) Elhamra Sarayı
- C) Beytülmâl
- D) Kurtuba Ulu Camii
- E) Dârülfünun
Doğru cevap: A
Çözüm: Nizâmiye medreseleri Nizâmülmülk'ün eğitim hamiliğiyle ilişkilidir.
Ticaret güzergâhlarında konaklama ve güvenliğe hizmet eden kurum hangisidir?
- A) Mahkeme
- B) Kervansaray
- C) Rasathane
- D) Bîmâristan
- E) Dârülkurra
Doğru cevap: B
Çözüm: Kervansaraylar yolcu ve tüccarların konaklamasıyla bağlantılıdır.
Bir kişinin mal veya gelirini belirli kamu yararı hizmetlerine tahsis etmesi hangi kurumla ilişkilidir?
- A) Sikâyet
- B) Sipahi ocağı
- C) Vakıf
- D) İltizam
- E) Darphane
Doğru cevap: C
Çözüm: Vakıf, belirli hayır veya toplum hizmetlerini destekleyen mal ve gelir tahsisidir.
Fatımî, Eyyûbî ve Memlük devletleri için ortak önemli coğrafya hangisidir?
- A) Britanya
- B) Japonya
- C) Avustralya
- D) Mısır
- E) İskandinavya
Doğru cevap: D
Çözüm: Bu üç devlet farklı dönemlerde Mısır merkezli veya Mısır'da etkili yönetimler kurmuştur.
Aşağıdaki eser–bilgin eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
- A) İbn Sînâ – Kitâbü'l-Menâzır
- B) İbnü'l-Heysem – el-Kānûn fi't-Tıbb
- C) Hârizmî – Elhamra Sarayı
- D) İbn Hazm – Nizâmiye medreseleri
- E) İbn Haldûn – Mukaddime
Doğru cevap: E
Çözüm: Mukaddime İbn Haldûn'un, el-Kānûn fi't-Tıbb İbn Sînâ'nın; Kitâbü'l-Menâzır İbnü'l-Heysem'indir.
Medrese, bîmâristan ve rasathane kurumlarının birlikte anılması nasıl açıklanır?
- A) Üçü de yalnız para basma kurumudur
- B) Üçü de sadece asker toplama yeridir
- C) Üçü de Endülüs'ün 1492'deki hanedanıdır
- D) Eğitim, sağlık ve gözlem gibi farklı uzmanlaşmış toplumsal işlevlerin varlığını gösterir
- E) Üçü de aynı adla bilinen saraydır
Doğru cevap: D
Çözüm: Bu kurumların amaçları farklıdır; tek kategori altında eşitlemek uygun değildir.
Bir öğrenci Nizâmiye medreselerini Fâtımî Ezher kurumunun doğrudan aynı yönetimi sanıyorsa hangi karşılaştırma doğrudur?
- A) İkisi de 711 İberya fethini yönetmiştir
- B) İkisi de 1492 Gırnata hükümdarıdır
- C) Nizâmiye Memlük sarayı, Ezher Murâbıt ordusudur
- D) İkisi de Avrupa Frank krallıklarının kurumudur
- E) Nizâmiye Selçuklu himayesiyle, Ezher Fâtımî Kahire bağlamıyla ilişkilidir
Doğru cevap: E
Çözüm: Nizâmiye ile Ezher farklı coğrafya, dönem ve siyasal çevrelere bağlıdır.
Kurtuba Ulu Camii'nin farklı dönemlerde genişletilmiş olması tarihsel yöntem açısından neyi gerektirir?
- A) Yapının çeşitli inşa evrelerini ve banilerini ayrı ayrı değerlendirmeyi
- B) Bütün evreleri tek yıl ve tek kişiye bağlamayı
- C) Mimarî unsurları tarihlendirmeden yok saymayı
- D) Caminin Gırnata'da olduğunu varsaymayı
- E) Bütün onarımları 1492'den önce imkânsız saymayı
Doğru cevap: A
Çözüm: Kurtuba Ulu Camii farklı Endülüs Emevî yöneticileri döneminde geliştirilmiştir.
İbn Rüşd, İbn Hazm ve İbn Arabî'nin hepsini 'aynı dönemde yaşamış hekimler' saymak neden hatalıdır?
- A) Üçü de Hıttîn'de komutanlık yapmıştır
- B) Farklı dönemlerde ve farklı düşünce/ilim alanlarında öne çıkmışlardır
- C) Üçü de Memlük sultanıdır
- D) Üçü de Kurtuba halifesidir
- E) Üçü de 711 seferine katılmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: İbn Rüşd felsefe, İbn Hazm hukuk/edebiyat, İbn Arabî tasavvuf çevresiyle ilgilidir.
Gırnata'nın 1492'de teslimi ile Memlük Devleti'nin 1517'de sona ermesi arasında hangi ayrım geçerlidir?
- A) 1492 Moğolların Aynicâlût zaferi, 1517 İkāb yenilgisidir
- B) 1492 Fâtımîlerin Mısır'a girişi, 1517 Endülüs fetih başlangıcıdır
- C) İlki İberya'daki Nasrî yönetiminin, ikincisi Mısır'daki Memlük yönetiminin sonudur
- D) İlki Bağdat Abbâsîlerinin, ikincisi Kurtuba Emevîlerinin kuruluşudur
- E) İkisi de aynı şehirde gerçekleşen tek kuşatmadır
Doğru cevap: C
Çözüm: 1492 İberya, 1517 Mısır merkezli iki ayrı siyasi sonlanmadır.
Kahire, Bağdat ve Gırnata'nın Orta Çağ'daki rolüne ilişkin hangi yaklaşım en güvenilirdir?
- A) Her üçünde aynı tarihte tek bir hükümdarın yaşadığını varsaymak
- B) Sadece günümüzdeki sınırları esas alarak tarihteki ilişkileri yok saymak
- C) Kentlerin eğitim ve ticaretle hiçbir ilişkisi olmadığını ileri sürmek
- D) Şehirlerin farklı dönemlerde farklı siyasî, ilmî ve mimarî işlevler kazandığını karşılaştırmak
- E) Üçünü aynı adla anılan tek şehir saymak
Doğru cevap: D
Çözüm: Tarihî coğrafyada kentlerin işlevleri zamanla değişir; kaynak ve kronolojiyle birlikte ele alınmalıdır.
Bir soruda 'İbn Haldûn, Mukaddime; Hârizmî, cebir; Bîrûnî, astronomi' eşleştirmesi kullanılıyorsa hangi sonuç çıkar?
- A) Üçü de aynı siyasî hanedanın kurucusudur
- B) Üçü de Gırnata'da halife olmuştur
- C) Hepsi yalnızca 711 yılında eser yazmıştır
- D) Bu adlar sadece mimarî yapı isimleridir
- E) Bilginlerin çalışma alanları ve eserleri farklı uzmanlıkları yansıtır
Doğru cevap: E
Çözüm: Mukaddime tarih-toplum, cebir matematik, Bîrûnî'nin çalışmaları astronomi/coğrafyayla ilişkilidir.