Eski Türk devletlerinde bağlı bölgelerde denetim ve vergi toplama işleriyle ilişkilendirilen görevli kimdir?
- A) Hatun
- B) Kam
- C) Aşık
- D) Tudun
- E) Balbal
Doğru cevap: D
Çözüm: Tudun, bazı Türk devletlerinde merkezin bağlı topluluklar üzerindeki denetimini ve vergi düzenini temsil eden görevlidir. Dinî görevli olan kam ile işlevi farklıdır.
1765’te İngiliz Kuzey Amerika kolonilerinde protestolara yol açan damga vergisi yasasının adı nedir?
- A) Tordesillas Antlaşması
- B) Napolyon Kanunu
- C) İnsan Hakları Bildirisi
- D) Stamp Act (Damga Yasası)
- E) Kıta Ablukası
Doğru cevap: D
Çözüm: 1765 Stamp Act, Kuzey Amerika kolonilerindeki basılı belgeler üzerine getirilen vergiyle ilişkilidir. Koloniler temsil edilmeden vergilendirilme sorununu tartışmaya açtı.
Osmanlı Türkçesindeki 'ye' harfinin gösterimi hangisidir?
Doğru cevap: D
Çözüm: Ye (ی), ı/i gibi seslerin okunuşunda da ipucu verir.
Avrupa’da 1450’lerin ortalarından itibaren hareketli metal harfli baskının yayılmasında öncü isim hangisidir?
- A) Isaac Newton
- B) Johannes Gutenberg
- C) Galileo Galilei
- D) Francis Bacon
- E) John Locke
Doğru cevap: B
Çözüm: Gutenberg Avrupa’da hareketli metal harfli matbaanın geliştirilmesiyle ilişkilidir. Baskı teknikleri daha önce başka coğrafyalarda da vardı; mutlak dünya ilki değildir.
1538 Preveze Deniz Muharebesi’nde Osmanlı donanmasının başındaki kumandan kimdir?
- A) Pîrî Reis
- B) Turgut Reis
- C) Sokullu Mehmed Paşa
- D) Köprülü Mehmed Paşa
- E) Barbaros Hayreddin Paşa
Doğru cevap: E
Çözüm: Preveze Muharebesi 1538’de Barbaros Hayreddin Paşa’nın kumandasındaki Osmanlı donanması ile Andrea Doria idaresindeki müttefik donanma arasında gerçekleşmiştir.
Cumhuriyet döneminde demiryollarının millîleştirilmesi hangi ekonomik hedefle ilişkilidir?
- A) Osmanlı saltanatını yeniden kurmak
- B) Deniz kabotajını tamamen kaldırmak
- C) Tüm fabrikaları yabancı ülkelere devretmek
- D) Ulaşım altyapısında ulusal denetimi ve bütünleşmeyi güçlendirmek
- E) Tarımsal üretimin yasaklanmasını sağlamak
Doğru cevap: D
Çözüm: Demiryollarının devlet denetimine alınması ve yeni hatların yapılması iç pazarın bütünleşmesi, ulaşım maliyetleri ve ekonomik egemenlikle ilgilidir.
Ekonomik kalkınmada gerekli alanlarda devletin etkin rol üstlenmesi hangi temel ilkeye karşılık gelir?
- A) Halkçılık
- B) Cumhuriyetçilik
- C) Laiklik
- D) Devletçilik
- E) Milliyetçilik
Doğru cevap: D
Çözüm: Atatürk dönemi devletçiliği özel girişimi bütünüyle yasaklamak değil; gerekli ekonomik alanlarda devletin yönlendirici ve üretici rol almasıdır.
Kırım Hanlığı topraklarının Rusya tarafından ilhak edildiği yıl hangisidir?
- A) 1774
- B) 1699
- C) 1783
- D) 1711
- E) 1807
Doğru cevap: C
Çözüm: Rusya Kırım’ı 1783’te ilhak etmiştir. 1774 Küçük Kaynarca siyasi bağımsızlığı, 1792 Yaş ise daha sonraki savaşın barışını ifade eder.
Harf İnkılabı ile Millet Mektepleri arasındaki ilişki nasıl açıklanır?
- A) Millet Mektepleri alfabe değişimini 1940’a ertelemek için kuruldu
- B) Yeni alfabenin kabulü sonrasında yetişkinlere okuryazarlık kazandırılması amaçlandı
- C) Millet Mektepleri yalnız üniversite profesörlerinin araştırma merkeziydi
- D) Harf Kanunu, Millet Mekteplerindeki tüm dersleri kapattı
- E) Millet Mektepleri yalnız Osmanlıca resmî yazışmaları sürdürdü
Doğru cevap: B
Çözüm: Harf Kanunu yeni yazı sistemini belirledi; Millet Mektepleri bu yazıyı halka öğretmeyi ve yetişkin okuryazarlığını artırmayı hedefledi.
Hammurabi Kanunları’nda farklı sosyal konumlar için farklı yaptırımlar bulunması hangi değerlendirmeyi destekler?
- A) Kanunların bütün bireyleri mutlak eşit saydığını
- B) Yazılı hukukun ilk kez Roma’da ortaya çıktığını
- C) Hukukun toplumdaki statü farklılıklarıyla ilişkili olduğunu
- D) Babil’de hukuk alanının hiç gelişmediğini
- E) Kanunların yalnız ekonomik fiyat listesi olduğunu
Doğru cevap: C
Çözüm: Hammurabi derlemesi çeşitli toplumsal statüleri ayırt eden hükümler içerir. Yazılı düzenleme bulunması, modern anlamda hukuki eşitliğin sağlandığı sonucunu kendiliğinden vermez.
Tarihçi aynı konuda farklı belgeler bulunca önce kaynakları dönemlerine ve türlerine ayırıyor; hangi aşamayı yürütmektedir?
- A) Tasnif
- B) Terkip
- C) Dış tenkit
- D) Yalnız sonuç yazma
- E) Anakronizm
Doğru cevap: A
Çözüm: Tasnif elde edilen kanıtların tür, dönem ve konularına göre düzenlenmesidir. Ardından belgenin sahihliği ve içeriği sorgulanabilir; sentez en son aşamada oluşturulur.
1935 Etibank ve MTA kuruluşlarının birbirini tamamlaması hangi açıklamayla en iyi verilir?
- A) Köy okullarının yönetimini ikiye ayırma
- B) İki farklı siyasi muhalefet partisi kurma
- C) Tüm demiryollarını deniz taşımacılığına çevirme
- D) Madenin araştırılması ile ekonomik işletilmesine yönelik kurumsal iş bölümü
- E) 1933 üniversite reformunu iptal etme
Doğru cevap: D
Çözüm: MTA jeolojik arama ve teknik inceleme yaparken Etibank madencilik alanında yatırım ve işletme işlevini üstlenmiştir; iki kurum da 1935 tarihlidir.
Lozan’da Türkiye’nin Kıbrıs üzerindeki konumuna ilişkin hangi karar alınmıştır?
- A) Kıbrıs Türkiye’ye geri verildi
- B) Ada hemen Yunanistan’a bırakıldı
- C) İngiltere’nin 1914’te ilan ettiği Kıbrıs ilhakı tanındı
- D) Ada Milletler Cemiyeti’nin doğrudan yönetimine alındı
- E) Kıbrıs sorunu Lozan’da hiç ele alınmadı
Doğru cevap: C
Çözüm: Lozan hükümleri Türkiye’nin İngiltere tarafından 1914’te ilan edilen Kıbrıs ilhakını tanımasını içerdi; Kıbrıs Türkiye’ye bırakılmadı.
Türkiye–Azerbaycan ilişkileri için hangi kronoloji doğrudur?
- A) Türkiye Azerbaycan’ı 1975’te Varşova Paktı adına tanıdı
- B) Diplomatik ilişkiler yalnız 2005 AB görüşmelerinden sonra doğdu
- C) Türkiye 9 Kasım 1991’de Azerbaycan’ı tanıdı, diplomatik ilişkiler 1992’de kuruldu
- D) Azerbaycan 1991’de Avrupa Birliğinin kurucu üyesi oldu
- E) 1992 yılında Türkiye Azerbaycan’ın bağımsızlığını geri aldı
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye bağımsız Azerbaycan’ı ilk tanıyan devlettir; tanıma 1991’de, diplomatik ilişkilerin resmen kurulması 1992’de gerçekleşti.
Hansa Birliği’nin geliştiği ticari coğrafya ağırlıkla hangisidir?
- A) Nil Deltası ve Kızıldeniz
- B) Hint Okyanusu ve Bengal Körfezi
- C) Büyük Sahra ve Nijer Havzası
- D) Kuzey Denizi ve Baltık Denizi kıyıları
- E) İran platosu ve Basra Körfezi
Doğru cevap: D
Çözüm: Hansa, Kuzey Avrupa’daki liman ve ticaret kentlerinin ağını ifade eder; Kuzey ve Baltık denizlerindeki alışveriş ilişkileriyle tanınır.
Rousseau’nun genel irade kavramını doğru yorumlayan ifade hangisidir?
- A) Kralın her an keyfine göre açıkladığı özel arzudur
- B) Yalnız soylu sınıfın kalıtsal siyaset hakkıdır
- C) Dış ticaretin hiçbir kurala bağlanmamasıdır
- D) Siyasal topluluğun ortak yararını hedefleyen irade fikridir; herhangi bir yöneticinin kişisel isteği değildir
- E) Astronomide eliptik yörünge yasasının adıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Rousseau genel iradeyi siyasal birlik ve ortak iyilik tartışmasında kullandı. Bu kavramı tek bir liderin sınırsız kararı veya sıradan özel çıkar toplamı olarak almak yanlış olur.
3 Mart 1924’teki reform paketini doğru biçimde tanımlayan seçenek hangisidir?
- A) Cumhuriyetin ilanı; Türk Medeni Kanunu; Latin harflerinin kabulü
- B) Halifeliğin kaldırılması; Şer’iye ve Evkaf ile Erkân-ı Harbiye vekâletlerinin kaldırılması; öğretim birliği
- C) Saltanatın kaldırılması; Lozan imzası; milletvekilliği hakkı
- D) Kabotaj Kanunu; Soyadı Kanunu; Montrö Sözleşmesi
- E) 1921 Anayasası; İzmir İktisat Kongresi; Serbest Fırka’nın kuruluşu
Doğru cevap: B
Çözüm: 3 Mart 1924’te din, eğitim ve askerî yönetim alanındaki reformlar aynı yasama gününde yapıldı; bunları 1923 veya 1926 değişiklikleriyle birleştirmeyin.
Osmanlı minyatürü ile hat sanatı arasındaki temel ayrım hangisidir?
- A) Minyatür yalnız fiyat tarifesi, hat askerî vergi türüdür
- B) Minyatür yalnız mimari kubbe, hat gemi teçhizatıdır
- C) Minyatür tasvir/resimleme, hat estetik yazı sanatıdır
- D) İkisi de devletin toprak gelir sisteminin adıdır
- E) Hat yalnız resim, minyatür yalnız Arap harfleri yazısıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: Minyatür anlatı ve olayların tasvirinde, hat sanatlı yazıda öne çıkar. Tezhip ise yazma ve sayfa süslemesiyle; çini mimarideki seramik bezemeyle ilişkilidir.
1856 Paris Barışı’ndaki Osmanlı toprak bütünlüğü güvencesini “artık hiç müdahale olmaz” şeklinde yorumlamak neden hatalıdır?
- A) Paris’in 1856’da Rusya ile savaşın başlamasını ilan ettiği için
- B) Kırım Savaşı’nın yalnız ticaret vergisi anlaşmazlığı olması nedeniyle
- C) Paris Antlaşması’nın hiç uluslararası tarafı bulunmaması nedeniyle
- D) İlk Osmanlı anayasasının 1856 Paris’te kabul edilmesi nedeniyle
- E) Diplomatik taahhütlerin sonraki savaş ve siyasi müdahaleleri otomatik olarak engellemediği için
Doğru cevap: E
Çözüm: 1856 barışı Osmanlı Avrupa statüsünü güçlendiren hükümler içerse de 1877-1878 savaşı ve başka müdahaleler, güvencelerin kesintisiz garanti olmadığını gösterir.
Erzurum Kongresi kararlarının daha sonra Misak-ı Millî ile ilişkilendirilmesinde hangi ayrım korunmalıdır?
- A) Erzurum kararları 1919 kongre belgesidir; Misak-ı Millî 1920’de Osmanlı Meclis-i Mebûsanında kabul edilmiştir
- B) İki metin aynı gün Erzurum’da imzalanan tek belgedir
- C) Misak-ı Millî 1918 Mondros maddelerinin değişmeyen başlığıdır
- D) Erzurum kongresi 1923’ten sonra kurulmuştur
- E) Misak-ı Millî yalnız yabancı mandayı öngörmüştür
Doğru cevap: A
Çözüm: Erzurum millî sınır, vatan bütünlüğü ve bağımsızlık ilkelerine zemin hazırladı; Misak-ı Millî ayrı tarihte ve farklı organ tarafından benimsendi.