Eski Türk devlet geleneğinde hükümdarlık yetkisinin ilahî kaynağına işaret eden kavram hangisidir?
- A) Tımar
- B) İltizam
- C) Kut
- D) Devşirme
- E) Müsadere
Doğru cevap: C
Çözüm: Kut, eski Türk siyasi düşüncesinde hükümdarlığın meşruiyetini göksel bir kaynağa bağlayan kavramdır; Osmanlı kurumlarıyla karıştırılmaz.
1907’ye gelindiğinde Üçlü İtilaf yakınlaşmasının üç temel devleti hangileriydi?
- A) Britanya, Fransa ve Rusya
- B) Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya
- C) İtalya, Osmanlı Devleti ve Bulgaristan
- D) ABD, Japonya ve Çin
- E) İspanya, Portekiz ve Hollanda
Doğru cevap: A
Çözüm: Üçlü İtilafın temel tarafları Britanya, Fransa ve Rusya idi. İttifak ilişkileri 1894, 1904 ve 1907 uzlaşmaları üzerinden aşamalı gelişmiştir.
Birleşmiş Milletler hangi yılda kurulmuştur?
- A) 1932
- B) 1939
- C) 1947
- D) 1945
- E) 1952
Doğru cevap: D
Çözüm: Birleşmiş Milletler Şartı 1945’te imzalandı ve teşkilat aynı yıl resmen kuruldu; Türkiye kuruluş aşamasındaki devletler arasında yer aldı.
1975’te Avrupa güvenlik ve işbirliği ilkeleriyle ilgili kabul edilen belge hangisidir?
- A) Lozan Barış Antlaşması
- B) Helsinki Nihai Senedi
- C) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
- D) SALT II
- E) Ankara Anlaşması
Doğru cevap: B
Çözüm: 1 Ağustos 1975 Helsinki Nihai Senedi, Avrupa güvenliği, devletler arası ilişkiler, ekonomik işbirliği ve insan hakları ilkelerini içeren belgedir.
Sevr Antlaşması Osmanlı Devleti bakımından hangi dünya savaşı sonrasında gündeme gelmiştir?
- A) Birinci Dünya Savaşı
- B) Kırım Savaşı
- C) Trablusgarp Savaşı
- D) İkinci Dünya Savaşı
- E) Balkan Savaşlarının ilki
Doğru cevap: A
Çözüm: Sevr, Birinci Dünya Savaşı sonrasında İtilaf Devletlerinin Osmanlı için hazırladığı ağır barış tasarımıdır. İkinci Dünya Savaşı başlamadan çok önce imzalanmıştır.
Sivas ve çevresinde 1921’de yaşanan iç ayaklanma hangisidir?
- A) Koçgiri Ayaklanması
- B) Gediz Harekatı
- C) Birinci İnönü Muharebesi
- D) Anzavur Ayaklanması
- E) Çanakkale Savaşları
Doğru cevap: A
Çözüm: Koçgiri Ayaklanması, Millî Mücadele dönemindeki iç ayaklanmalardan biridir ve 1921’de Sivas çevresinde gerçekleşmiştir. Tüm iç ayaklanmaları yalnız 1920 yılına yerleştirmek doğru değildir.
Balkan Antantı’na katılan devletlerin doğru listesi hangisidir?
- A) Türkiye, İran, Irak, Afganistan
- B) Türkiye, Bulgaristan, İtalya, Almanya
- C) Türkiye, Yunanistan, Romanya, Yugoslavya
- D) Türkiye, Fransa, İngiltere, İtalya
- E) Yunanistan, Bulgaristan, Arnavutluk, Macaristan
Doğru cevap: C
Çözüm: 9 Şubat 1934 tarihli Balkan Antantı dört devlet arasında imzalandı: Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya; Bulgaristan kurucu değildi.
Selçuklu ticaret yollarını yorumlayan bir araştırmacı limanları ve kervansarayları neden birlikte ele almalıdır?
- A) Limanların yalnız iç denizlerde kullanılması nedeniyle
- B) Kervansarayların her zaman gemi tersanesi olması nedeniyle
- C) Ticaretin devlet gelirleriyle hiçbir ilgisi olmaması nedeniyle
- D) Yolculukların tümünün yalnız yaya yapılması nedeniyle
- E) Kara ve deniz ulaşımının birbirini tamamlayan ticaret ağları oluşturması nedeniyle
Doğru cevap: E
Çözüm: Selçuklu yönetimi kara kervan hatları ile kıyı limanları arasındaki bağlantıyı önemsemiştir; iktisadi ve siyasi denetim birbirini etkiler.
Sevr’de İzmir için Osmanlı egemenlik unvanının biçimsel olarak sürmesi ile Yunan yönetiminin öngörülmesi neyi gösterir?
- A) Bölgenin hiç tartışmasız Ankara’ya bırakıldığını
- B) Osmanlı ordusunun İzmir’i yönetmeye devam edeceğini
- C) Hukukî unvan ile fiilî idare yetkisinin ayrıldığını
- D) Yunanistan’ın İzmir üzerinde hiçbir yetki alamayacağını
- E) İzmir’in o anda doğrudan bağımsız devlet olduğunu
Doğru cevap: C
Çözüm: İzmir’de Osmanlı egemenlik unvanının şeklen kalması, Sevr’in 69. maddesi gereği idare yetkilerinin Yunanistan’a bırakılması tasarımını ortadan kaldırmaz.
1974 Kıbrıs müdahalesinden önce 15 Temmuz’da yaşanan olay hangisidir?
- A) SALT II’nin imzalanması
- B) Helsinki Nihai Senedi’nin kabulü
- C) Türkiye’nin NATO’ya katılması
- D) Yunan cuntasının desteklediği Kıbrıs darbesi
- E) SSCB’nin Afganistan’a asker göndermesi
Doğru cevap: D
Çözüm: 15 Temmuz 1974’te adada Yunan cuntası destekli darbe gerçekleşti; Türkiye 20 Temmuz’da askerî harekâta başladı.
1894–1895 Çin-Japon Savaşı’nı bitiren ve Japonya lehine sonuç doğuran antlaşma hangisidir?
- A) Şimonoseki Antlaşması
- B) Portsmouth Antlaşması
- C) Ayastefanos Antlaşması
- D) Versailles Antlaşması
- E) Brest-Litovsk Antlaşması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1894–1895 savaşı Şimonoseki Antlaşması ile sonuçlandı ve Japonya’nın Doğu Asya’daki ağırlığını artırdı. Portsmouth ise 1904–1905 Rus-Japon Savaşı’nı bitirdi.
1914 sonu–1915 başında Sarıkamış Harekâtı’nın düzenlendiği Osmanlı cephesi hangisidir?
- A) Kafkas Cephesi
- B) Irak Cephesi
- C) Çanakkale Cephesi
- D) Galiçya Cephesi
- E) Kanal Cephesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Enver Paşa’nın planladığı Sarıkamış Harekâtı Aralık 1914–Ocak 1915 döneminde Kafkas Cephesi’nde Rus kuvvetlerine karşı yürütüldü; ağır kayıplarla sonuçlandı.
سلطان sözcüğünün okunması hangisidir?
- A) Selatin
- B) Sultan
- C) Sancak
- D) Sadrazam
- E) Sipahi
Doğru cevap: B
Çözüm: سلطان sultan unvanının yazımıdır.
1529 Viyana Kuşatması’nın 1526 Mohaç’la ilişkisi nasıl yorumlanmalıdır?
- A) Mohaç’ın 1529 Viyana Kuşatması’ndan sonra yaşanması olarak
- B) İki olayın da Memlük Devleti’ni yıkması olarak
- C) Macaristan sahasındaki değişen güç dengelerinin Orta Avrupa mücadelesini büyütmesi olarak
- D) Viyana’nın 1529’da Osmanlı başkenti olması olarak
- E) Osmanlıların Avrupa siyasetine ilk defa 1529’da katılması olarak
Doğru cevap: C
Çözüm: Mohaç 1526’da Macaristan’daki siyasi dengeyi değiştirdi; 1529 Viyana seferi bu bağlamda Habsburg-Osmanlı rekabetinin bir safhasıdır.
1492 sonrası Amerika nüfusundaki ağır kayıpları yalnız doğrudan savaş ölümleriyle açıklamayan tarihçi hangi etkeni özellikle vurgulamalıdır?
- A) Avrupa’dan hiçbir hastalık taşınmamasını
- B) Bütün yerli nüfusun Avrupa’ya barışçıl göç etmesini
- C) Tarım ürünlerinin her iki kıtada aynı kalmasını
- D) Bütün savaşların 1492’de bir gün sürmesini
- E) Avrasya kaynaklı salgınların bağışıklık geçmişi farklı toplumlarda yarattığı büyük yıkımı
Doğru cevap: E
Çözüm: Kızamık ve çiçek gibi hastalıklar Amerika’daki nüfus kırılmasında önemli rol oynadı. Savaş, zorla çalıştırma ve toplumsal çözülme de bölgesel etkileri değiştirdi.
Mete’nin onlu askerî teşkilatı hakkında tarihçi hangi ifadeyi daha ihtiyatlı kullanmalıdır?
- A) Bugünkü her ordunun aynen MÖ 209’daki yapıyı koruduğunu
- B) Bütün Asya halklarının aynı yıl onlu düzene geçtiğini
- C) Onlu birimlerin yalnız barış döneminde kullanıldığını
- D) Düzenli askerî örgütlenmenin Mete dönemiyle güçlü biçimde ilişkilendirildiğini
- E) Hun ordusunun hiç atlı birlik içermediğini
Doğru cevap: D
Çözüm: Mete dönemine atfedilen düzen önemli bir askerî teşkilat modelidir; farklı çağların ordularını birebir aynı yapı saymak anakronizm oluşturur.
Ali Galip olayının Millî Mücadele’nin kongreler evresiyle ilişkisi hangi seçenekte doğru belirtilmiştir?
- A) Sivas Kongresi’ni engellemeye yönelik girişimlerle ilişkilidir
- B) Mondros Ateşkes Antlaşması’nı 1918’de imzalayan amiralliktir
- C) İzmir’in 1919’daki işgaline Yunan komutanı olarak katılmıştır
- D) Lozan’da 1923’te başdelege olmuştur
- E) TBMM’yi 1919 Erzurum’da açan kişidir
Doğru cevap: A
Çözüm: Ali Galip girişimi Sivas’taki millî teşkilât çalışmalarını engelleme çabalarıyla anılır; kongre hazırlıklarının zorluklarını gösterir.
“Karahanlılar Türklerin İslamiyet’i benimsediği ilk ve tek siyasi ortamdır” iddiasındaki temel yöntemsel hata nedir?
- A) Karahanlıların Mâverâünnehir’de bulunmasını kabul etmesi
- B) İtil Bulgarları ve farklı Türk çevrelerinin İslamlaşma süreçlerini dışlaması
- C) Türkçe yazılı eserlerin gelişimini incelemesi
- D) Satuk Buğra Han’ı Karahanlılarla ilişkilendirmesi
- E) Karahanlı tarihini bölgesel çerçevede değerlendirmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Karahanlı kültür ortamı önemlidir; ancak İtil Bulgarları gibi Türk topluluklarının İslamlaşması farklı coğrafyalarda gerçekleşmiştir ve tek çizgiye indirgenemez.
1928, 1931, 1932 ve 1933 gelişmelerinin doğru eşleştirmesi hangi seçenektedir?
- A) 1928 Türk Dil Kurumu; 1931 Üniversite Reformu; 1932 Harf İnkılabı; 1933 Tarih Kurumu
- B) 1928 Tarih Kurumu; 1931 Harf İnkılabı; 1932 Üniversite Reformu; 1933 Dil Kurumu
- C) 1928 Üniversite Reformu; 1931 Dil Kurumu; 1932 Tarih Kurumu; 1933 Harf İnkılabı
- D) Dört gelişmenin tamamı 1934 Soyadı Kanunu ile başlatılmıştır
- E) 1928 Harf İnkılabı; 1931 Türk Tarih Kurumu; 1932 Türk Dil Kurumu; 1933 Üniversite Reformu
Doğru cevap: E
Çözüm: Kritik kronoloji Harf İnkılabı 1928, Türk Tarih Kurumu 1931, Türk Dil Kurumu 1932 ve Üniversite Reformu 1933 biçimindedir.
Bir araştırmacı haritanın çizildiği tarihle haritada gösterilen olayın tarihini karıştırıyor. Hangi değerlendirme önem kazanır?
- A) Haritanın çizim tarihi her zaman olay tarihiyle aynıdır
- B) Haritalar tarih için kaynak sayılamaz
- C) Kaynağın üretim zamanı ile temsil ettiği zaman ayrı ayrı belirlenmelidir
- D) Mekânsal temsilin hiçbir önemi yoktur
- E) Haritanın rengi tarihleme için yeterlidir
Doğru cevap: C
Çözüm: Sonradan hazırlanmış bir harita çok daha erken olayları betimleyebilir. Haritanın yapılış zamanı ve verilerini nereden aldığı açıklanmadıkça birinci el kanıt olarak kullanılamaz.