Osmanlı bürokrasisinde yazışma ve mali kayıtlarla ilgilenen yönetici sınıfı hangisidir?
- A) Seyfiye
- B) İlmiye
- C) Akıncılar
- D) Tımarlı sipahiler
- E) Kalemiye
Doğru cevap: E
Çözüm: Kalemiye, nişancı, defterdar ve reisülküttap gibi görevlilerin ait olduğu yazı ve maliye teşkilatıdır. Seyfiye ordu-idare, ilmiye yargı-eğitim alanına yönelir.
TBMM tarafından Mustafa Kemal Paşa’ya Başkomutanlık yetkisi hangi tarihte verildi?
- A) 23 Nisan 1920
- B) 16 Mart 1921
- C) 19 Eylül 1921
- D) 5 Ağustos 1921
- E) 11 Ekim 1922
Doğru cevap: D
Çözüm: Mustafa Kemal Paşa’ya Başkomutanlık yetkisi 5 Ağustos 1921 tarihli kanunla verildi; 19 Eylül günü Gazi ve Mareşal unvanlarının verildiği tarihtir.
Roma’da patrici ve plep mücadelesiyle ilişkilendirilen erken yazılı hukuk metni hangisidir?
- A) Hammurabi Kanunları
- B) Urukagina Reformları
- C) Kadeş Antlaşması
- D) Solon Şiirleri
- E) On İki Levha Kanunları
Doğru cevap: E
Çözüm: On İki Levha Kanunları, Roma Cumhuriyeti’nde hukukun yazılı ve daha görünür hâle getirilmesiyle ilişkilendirilir. Hammurabi Kanunları Babil’e aittir ve farklı tarihsel bağlama sahiptir.
929'da Kurtuba'da halifelik unvanını kullanan hükümdar kimdir?
- A) Selâhaddin Eyyûbî
- B) Ebû Ca‘fer el-Mansûr
- C) Abdülmelik
- D) III. Abdurrahman
- E) I. Abdurrahman
Doğru cevap: D
Çözüm: III. Abdurrahman 929'da halifeliğini ilan etti.
Erzurum milletvekili seçilen Mustafa Kemal’in 1920’de İstanbul’daki Meclise katılmamasının temel nedeni hangisidir?
- A) İstanbul’a ulaşacak hiçbir demiryolu bulunmaması
- B) İşgal baskısı ve tutuklanma olasılığı nedeniyle Ankara’da kalmayı tercih etmesi
- C) TBMM başkanı seçilmiş olduğu için Meclise gitmesinin yasaklanması
- D) Lozan’da barış delegeliğine atanmış olması
- E) İstanbul Meclisinin yalnız yabancı milletvekillerinden oluşması
Doğru cevap: B
Çözüm: Mustafa Kemal 1919 seçimlerinde Erzurum milletvekili seçilmiş olsa da İstanbul’a gitmedi. Güvenlik ve siyasî hareketin merkezinin Anadolu’da tutulması belirleyiciydi.
Astronomi ve coğrafya araştırmalarıyla öne çıkan bilgin hangisidir?
- A) Selâhaddin
- B) I. Abdurrahman
- C) Bîrûnî
- D) İbn Hazm
- E) İbn Arabî
Doğru cevap: C
Çözüm: Bîrûnî astronomi, coğrafya ve ölçüm çalışmalarıyla tanınır.
Saint-Germain Antlaşması’nın Avusturya’ya ilişkin düzenlemelerinden biri hangisidir?
- A) Rusya’nın savaşa tekrar katılmasının zorunlu hâle getirilmesi
- B) Almanya’ya Alsas-Loren’in geri verilmesi
- C) Avusturya’nın Milletler Cemiyeti’nin tek kurucusu ilan edilmesi
- D) Macaristan’ın toprak bütünlüğünün Avusturya’ya devredilmesi
- E) Almanya’yla birleşmesinin uluslararası izin olmadan engellenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Saint-Germain yeni Avusturya’nın sınırlarını ve statüsünü düzenledi; Almanya’yla birleşme, uluslararası onay olmadan yasaklandı. Bu konu Trianon’un Macaristan hükümleriyle karıştırılmamalıdır.
Türk Medeni Kanunu’nun kadınların hukukî konumu bakımından başlıca etkisi hangisidir?
- A) Milletvekili seçim hakkını aynı kanunla 1926’da tanıması
- B) Kadınlara yalnız yabancı mahkemelerde dava açma hakkı vermesi
- C) Evlenme, boşanma ve miras gibi medeni haklar bakımından yeni hukukî güvenceler getirmesi
- D) Bütün sosyal hakları ortadan kaldırması
- E) Kadınların soyadı kullanmasını kesin olarak yasaklaması
Doğru cevap: C
Çözüm: 1926 Medeni Kanunu kadınların aile ve miras hukukundaki konumunu dönüştürdü; milletvekili seçme ve seçilme hakkı ayrı bir 1934 siyasi düzenlemesidir.
1958 Irak darbesi Bağdat Paktı’nın geleceğini hangi yolla etkiledi?
- A) Türkiye’nin NATO’dan ayrılmasını zorunlu kıldı
- B) Balkan Paktı’nı Birleşmiş Milletlere dönüştürdü
- C) Irak’ın ayrılmasına ve teşkilatın 1959’da CENTO adını almasına zemin hazırladı
- D) ABD’yi 1958’de Bağdat Paktı’nın kurucusu yaptı
- E) Varşova Paktı’nı 1959’da sona erdirdi
Doğru cevap: C
Çözüm: Irak’ta 14 Temmuz 1958’deki rejim değişikliği sonrasında paktın yapısı sarsıldı; Irak’ın ayrılışını CENTO dönemi izledi.
630–682 yıllarının Göktürk siyasi tarihi açısından ayırt edici yanı nedir?
- A) Bütün Türklerin Avrupa’ya göç ettiği tek dönem olması
- B) Uygur sarayında Maniheizm’in kurulduğu dönem olması
- C) Doğu Göktürklerde bağımsızlığın kaybedildiği ve yeniden kazanıldığı dönem olması
- D) Talas Savaşı’nın sürdüğü yıllar olması
- E) Karahanlıların hüküm sürdüğü son yıllar olması
Doğru cevap: C
Çözüm: 630 sonrası Doğu Göktürk siyasi bağımsızlığında kesinti yaşanmış, Kutluk’un 682’deki girişimiyle yeniden bağımsız kağanlık kurulmuştur.
Karahanlıların Türkçe eserleri ile Gaznelilerin çok dilli saray ortamı birlikte değerlendirildiğinde hangi yargı öne çıkar?
- A) Bütün Türk devletlerinde yalnız tek alfabe ve tek saray dili kullanılmıştır
- B) İslamiyet sonrası kültürel uyumun tek biçimli değil, çok dilli ve bölgesel olduğudur
- C) İslamiyet tüm yerel kültürleri aynı anda ortadan kaldırmıştır
- D) Gaznelilerde bilim insanı himayesi hiç olmamıştır
- E) Karahanlılar Türkçe edebiyat üretmemiştir
Doğru cevap: B
Çözüm: Türk-İslam devletleri eski Türk mirasını yeni İslamî kurumsal biçimlerle farklı ölçülerde birleştirdi. Karahanlı Türkçe eserleri ve Gazneli Farsça geleneği bu çeşitliliği gösterir.
İslamiyet öncesi sözlü edebiyatta atasözü niteliğindeki kısa, özlü sözlerin adı nedir?
- A) Sav
- B) Sagu
- C) Yuğ
- D) Balbal
- E) Kurgan
Doğru cevap: A
Çözüm: Sav, atasözü niteliğindeki özlü sözleri anlatır. Sagu yas şiiri, koşuk çoğunlukla şölen ve eğlenceyle ilişkili şiir, destan ise kahramanlık anlatısıdır.
Lozan için “24 Temmuz 1923”, “23 Ağustos 1923” ve “6 Haziran 1924” tarihleri sırasıyla neyi gösterir?
- A) Yürürlüğe giriş, imza, ilk toplantı
- B) İmza, TBMM onayı, yürürlüğe giriş
- C) TBMM onayı, nüfus mübadelesi, ateşkes
- D) Saltanatın kaldırılması, imza, Cumhuriyet ilanı
- E) İlk toplantı, ara verme, ikinci dönem
Doğru cevap: B
Çözüm: Lozan Barış Antlaşması önce imzalandı, ardından TBMM tarafından onaylandı ve gerekli uluslararası onay belgeleri tamamlandığında 1924’te yürürlüğe girdi.
1230 Yassıçemen’den yalnız “Selçuklu ile Moğol savaşı” sonucu çıkarılmasının temel hatası nedir?
- A) Hârizmşah hükümdarı Celâleddin’in karşı tarafta ve Eyyûbîlerin ittifakta olduğunu göz ardı etmek
- B) Savaşın 1230 yılında yapılmış olması
- C) Alâeddin Keykubad’ın Türkiye Selçuklu sultanı olması
- D) Hârizmşahların Anadolu ile ilişkiler kurması
- E) Eyyûbîlerin bölgesel ittifaklarda bulunması
Doğru cevap: A
Çözüm: Yassıçemen 1230’da Selçuklu ve Eyyûbî müttefiklerinin Celâleddin Hârizmşah’a karşı zaferidir; Moğollarla Kösedağ savaşı 1243’tedir.
Londra Konferansı’na Ankara Hükûmetinin çağrılması hangi sonucu tek başına kanıtlamaz?
- A) Ankara heyetinin diplomatik görüşmelerde yer aldığını
- B) İstanbul ve Ankara hükûmetlerinin ayrı heyetlerle temsil edildiğini
- C) Millî Mücadele’nin tüm siyasi ve sınır taleplerinin kabul edildiğini
- D) İtilaf devletleriyle müzakere zemininin oluştuğunu
- E) İnönü başarısı sonrasında siyasi temasların arttığını
Doğru cevap: C
Çözüm: 1921 Londra Konferansı Ankara Hükûmetinin muhatap alınması bakımından önemlidir; görüşmeye davet edilmek bütün barış şartlarının kabulü demek değildir.
Otlukbeli zaferinden sonra Akkoyunlu siyasi varlığı hakkında hangi yargı daha isabetlidir?
- A) Akkoyunlu Devleti 1473’te Osmanlı eyaletine eksiksiz dönüşmüştür
- B) Safevî Devleti 1473’te Ridâniye’de yenilmiştir
- C) Uzun Hasan’ın askerî gücü ağır darbe almış, devlet aynı gün ortadan kalkmamıştır
- D) Akkoyunlu hükümdarı II. Murad olarak tahta geçmiştir
- E) Bütün İran toprakları 1473’te Osmanlıya bağlanmıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: Otlukbeli 1473’te Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın gücünü sınırladı; Akkoyunlu hanedanı bir süre daha siyasi varlık sürdürdü.
IV. Heinrich’in 1077’de Canossa’da bağışlanma araması için "investitür çekişmesi o gün kesin bitti" yargısı neden hatalıdır?
- A) Kilise–imparatorluk atama çatışması Canossa’dan sonra da sürmüştür
- B) Canossa yalnız 1453 kuşatmasıyla ilgilidir
- C) IV. Heinrich hiçbir zaman hükümdar olmamıştır
- D) Papa ile imparator arasında atama uyuşmazlığı bulunmamıştır
- E) Worms görüşmeleri 1077’den önce yapılmıştır
Doğru cevap: A
Çözüm: Canossa, IV. Heinrich’in aforoz krizinde bir dönemeçtir; yatırım mücadelesi çok daha sonra uzlaşma çabalarıyla devam etti. Tek bir uzlaşma tüm sorunu bitirmedi.
'Kadı sicillerinde kayda geçen dava, yerel ekonomik ilişkilere ışık tutabilir' çıkarımı neden uygundur?
- A) Siciller sadece padişahın şiirini kaydeder
- B) Kadı sicillerinde yer ve kişi bilgisi asla olmaz
- C) Mahkeme kaydı tarih araştırmasında kaynak değildir
- D) Siciller her zaman yalnız askerî sefer günlüğüdür
- E) Mahkeme kayıtlarında alım satım, borç ve benzeri işlemler de bulunabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Şer‘iyye sicilleri hukuk ve yerel toplumsal-ekonomik tarihe ilişkin bilgi taşır.
Bir metin 'Fâtımîler 1171'de sona erdiği için Selâhaddin 969'da Kahire'yi kurdu' diyor. Bu çıkarımda ne karıştırılmıştır?
- A) 711 ve 732'nin aynı savaş sayılması
- B) Fâtımîlerin 969 Mısır hâkimiyeti ve Selâhaddin'in 12. yüzyıldaki yönetimi
- C) Selâhaddin'in Hıttîn zaferi ve 1492 Gırnata teslimi
- D) Zellâka ve İkāb'ın aynı yılda olması
- E) Sâmerrâ'nın 836'da kurulması ve 750 hanedan değişimi
Doğru cevap: B
Çözüm: 969 Kahire/Mısır Fâtımî bağlamı, Selâhaddin'in yükselişi ise iki yüzyıl sonradır.
Kurultay hakkında aşağıdaki yargılardan hangisi tarihsel yönteme daha uygundur?
- A) Evrensel ve eşit oy esasına dayanan çağdaş parlamento olduğunu kanıtlar
- B) Kağanın hiçbir siyasi işlevi kalmadığını kesinleştirir
- C) Bütün kararları yalnız dış elçilerin aldığını gösterir
- D) Önemli kararların görüşüldüğü danışma organı olduğunu gösterir
- E) Yalnız ölüm törenlerine verilen resmî addır
Doğru cevap: D
Çözüm: Toy/kurultay istişare işlevini açıklar. Kurultayı çağdaş milletvekili seçimleri ve kuvvetler ayrılığına dayanan parlamentolarla özdeşleştirmek tarihsel anakronizm olur.