Bir tarihçinin köylülerin anlatılarıyla eski tapu ve tahrir kayıtlarını karşılaştırması hangi araştırma yaklaşımına örnektir?
- A) Tüm tanıklıkları kanıtsız kabul
- B) Farklı türde kaynaklarla çapraz doğrulama
- C) Sözlü kaydı yazılıya dönüştürmeme
- D) Yalnız tek belgeyi kullanma
- E) Anakronik genelleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Sözlü anlatılar ve yazılı kayıtlar farklı tarihsel izler sunar. Çapraz doğrulama, her kaynağın üretim koşulunu gözeterek ortaklıkları ve çelişkileri değerlendirmektir.
Kabotaj hakkının millîleştirilmesi ile kapitülasyonların kaldırılması arasındaki ortak yön nedir?
- A) Yabancı ayrıcalıklarını kalıcı anayasa ilkesi yapmak
- B) Osmanlı saltanatını yeniden getirmek
- C) Tarih ve dil kurumlarını aynı gün kurmak
- D) Ekonomik egemenliği yabancı ayrıcalıklarına karşı güçlendirmek
- E) Demiryollarını kullanıma kapatmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Lozan’da kapitülasyonların kaldırılması ve 1926 Kabotaj Kanunu yabancılara tanınmış ayrıcalıkların sınırlandırılmasıyla ekonomik egemenliği güçlendirdi.
Birinci Türk Dili Kurultayı ile Türk Dil Kurumunun kuruluşu arasında hangi kronoloji doğrudur?
- A) Önce 1933’te kurultay, sonra 1937’de kurum kuruldu
- B) Önce 12 Temmuz 1932’de kurum kuruldu, sonra 26 Eylül 1932’de kurultay başladı
- C) Her ikisi 1923’te saltanatla birlikte kaldırıldı
- D) Kurultay 1921’de, kurum 1922’de toplandı
- E) İlk kurum 1940’ta, ilk kurultay 1945’te düzenlendi
Doğru cevap: B
Çözüm: Türk Dili Tetkik Cemiyeti Temmuz 1932’de kuruldu; ilk kurultay aynı yıl eylülde toplandı, bu nedenle kuruluşla kurultay tarihleri eşit değildir.
Hıttîn Zaferi'nin 1187 yılındaki önemli siyasî sonucu hangisidir?
- A) Gırnata'nın teslimi
- B) Memlüklerin Mısır'da kuruluşu
- C) Selâhaddin'in Kudüs'ü yeniden ele geçirmesi
- D) Kurtuba halifeliğinin ilanı
- E) Bağdat'ın Moğollarca alınması
Doğru cevap: C
Çözüm: Hıttîn sonrasında Kudüs 1187'de Selâhaddin tarafından geri alındı.
Osmanlı Divân-ı Hümâyun’unda görüşülen önemli kararların kaydedildiği defter türü hangisidir?
- A) Şeriyye sicilleri
- B) Temettuat defterleri
- C) Mühimme defterleri
- D) Vakfiyeler
- E) Seyahatnâmeler
Doğru cevap: C
Çözüm: Mühimme defterleri merkezî divanın önemli kararlarının kaydedildiği kaynaklardır. Şeriyye sicilleri kadı mahkemelerinin, vakfiyeler vakıf kurucularının belge türleridir.
1243 Kösedağ ile 1308 tarihleri arasındaki fark nasıl açıklanabilir?
- A) İkisi de 1176 Miryokefalon’un iki adıdır
- B) İlki Selçuklu kuruluşu, ikincisi Karahanlıların kuruluşudur
- C) Her ikisi de aynı Moğol sultanının tahta çıkışıdır
- D) İlki büyük bir askerî yenilgi, ikincisi geleneksel siyasi son tarih olarak değerlendirilir
- E) 1308 Anadolu’da hiçbir Türk beyliğinin kalmadığı tarihtir
Doğru cevap: D
Çözüm: Kösedağ’ın ardından Selçuklu hanedanı belirli süre devam etmiştir; 1308 yaygın bir dönemlendirmede devletin nihai sonu olarak kullanılır.
1700 İstanbul Antlaşması ile 1711 Prut Antlaşması’nın birlikte incelenmesinde hangi yer öne çıkar?
- A) İznik
- B) Alanya
- C) Kandiye
- D) Viyana
- E) Azak
Doğru cevap: E
Çözüm: Rusya’nın 1700 barışında elde ettiği Azak, 1711 Prut düzenlemesinde Osmanlılara geri verilme sürecinin merkezinde yer alır.
Dördüncü Haçlı Seferi’nin Konstantinopolis’e yönelmesi hangi yorumu güçlendirir?
- A) Bütün seferlerin yalnız Müslüman şehirleri hedef aldığını
- B) Bizans’ın bütün dönemler boyunca Latin yönetimine bağlı olduğunu
- C) Papalık ile Bizans’ın hiçbir görüş ayrılığı olmadığını
- D) 1204’ün Birinci Haçlı Seferi olduğunu
- E) Haçlı hareketinde dinî hedeflerle ticari-siyasi çıkarların çatışabildiğini
Doğru cevap: E
Çözüm: 1204’te Hristiyan Bizans başkentinin yağmalanması, dinsel ideal ile askerî, siyasi ve ekonomik hedeflerin her zaman örtüşmediğini gösterir.
Aydınlanma hareketi hakkında aşağıdaki genellemelerden hangisi daha isabetlidir?
- A) Farklı düşünürlerin akıl, eleştiri ve toplumsal reform arayışlarında birleşse de tek bir öğreti oluşturmadığı
- B) Bütün düşünürlerin aynı ülke ve aynı mezhepten çıkmış olması
- C) Her düşünürün mutlak monarşiyi kayıtsız şartsız desteklemesi
- D) Bilimsel tartışmaların tümünün 1700’de yasaklanmış olması
- E) Bütün Aydınlanma eserlerinin XVIII. yüzyıldan önce basılmış olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Aydınlanma birbiriyle tartışan farklı eğilimleri içerir. Locke, Voltaire, Rousseau ve Montesquieu’nün siyasi görüşlerini tek ve değişmez bir program saymak tarihsel hatadır.
Millî Kongre Cemiyeti’nin diğer bazı direniş cemiyetlerinden ayrılan çalışma yöntemi hangisidir?
- A) Basın ve propaganda yoluyla Türklerin haklılığını kamuoyuna anlatmaya ağırlık vermesi
- B) Yalnız Yunan işgali için askerî birlik komuta etmesi
- C) Sadece yabancı donanmalar için teknik gemi üretmesi
- D) Herhangi bir yayın veya kamuoyu çalışmasını yasaklaması
- E) Osmanlı ordusundaki bütün kumandanları görevden alması
Doğru cevap: A
Çözüm: Millî Kongre Cemiyeti işgal politikalarına karşı veri, rapor ve kamuoyu oluşturma çabalarıyla öne çıkmıştır; bölgesel silahlı birlik değildir.
Sevr’de Boğazlardan geçişe ilişkin hangi özellik öne çıkmaktadır?
- A) Yalnız barışta Osmanlı savaş gemilerinin geçebilmesi
- B) Bütün ticaret gemilerinin süresiz yasaklanması
- C) Yalnız Rus uçaklarının geçişine izin verilmesi
- D) Barışta ve savaşta geniş kapsamlı uluslararası geçiş serbestisi
- E) Boğazlarda hiçbir milletlerarası kurum öngörülmemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: 37. maddede Boğazlarda barış ve savaş dönemleri için bayrak ayrımı yapılmaksızın geniş geçiş serbestisi düzenlenir. 38. madde bu rejim için uluslararası komisyon öngörür.
1882 Britanya’nın Mısır’ı işgal etmesinin önemli stratejik sonuçlarından biri hangisidir?
- A) Süveyş güzergâhı üzerinde İngiliz nüfuzunun güçlenmesi
- B) Akdeniz’in bütün devletlere kapatılması
- C) Japonya’nın Kore üzerinde egemenlik kurması
- D) Almanya ile Avusturya’nın ittifaktan ayrılması
- E) Cezayir’in aynı gün Osmanlı’ya dönmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: 1882 işgali Britanya’nın Mısır üzerindeki nüfuzunu artırdı. Bu gelişme, Süveyş Kanalı ve Hindistan bağlantısıyla ilişkilidir; Mısır’ın tüm hukuki statüsünün o gün tamamen değiştiği şeklinde okunmaz.
Uygurların diğer birçok erken Türk siyasi topluluğuna göre belirginleşen ekonomik ve kültürel yönü hangisidir?
- A) Tamamen yazısız yaşamın zorunlu kılınması
- B) Yerleşik şehir hayatı ve tarımsal faaliyetlerin gelişmesi
- C) Ticaretten bütünüyle uzaklaşılması
- D) Bütün hayvanların kullanımının yasaklanması
- E) Ordu teşkilatının dünya tarihinde ilk kez kaldırılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Uygur döneminde tarım, şehirleşme, ticaret, yazılı kültür ve çeşitli inanç akımları belirginleşmiştir. Bu durum diğer Türk topluluklarında hiç yerleşik unsur bulunmadığı anlamına gelmez.
Birinci Marne Muharebesi ile Batı Cephesi’ndeki siper sisteminin yayılması arasındaki ilişki hangisidir?
- A) 1914 Marne Muharebesi Rusya’nın Brest-Litovsk imzasıyla sonuçlandı
- B) 1914’te hızlı Alman ilerleyişinin durması, uzun mevzi savaşlarına geçişi kolaylaştırdı
- C) Marne’den hemen sonra 1914’te Versailles Barışı yapıldı
- D) Marne savaşı yalnız Çanakkale donanmaları arasında yaşandı
- E) Marne, Japonya’nın Rusya’ya karşı kazandığı bir deniz muharebesiydi
Doğru cevap: B
Çözüm: Marne’de Alman ilerleyişi durdurulduktan sonra taraflar Batı Cephesi’nde mevziler kurdu. Siperler savaşın uzun süren yıpratma karakterini güçlendirdi.
1831 Osmanlı nüfus sayımına ilişkin hangi ifade tarihî kapsamı doğru belirtir?
- A) Bütün kadın ve erkeklerin modern anlamda eksiksiz kaydedildiği kanıtlanmıştır
- B) Her hanedeki nüfus sayımı ilk kez 1923’te başlamıştır
- C) Özellikle erkek nüfusun idari ve askerî amaçlarla kayda geçirilmesi hedeflenmiştir
- D) 1831 sayımı yalnız Avrupa elçiliklerinde yapılmıştır
- E) Sayım hiçbir vergi veya askerlik amacı taşımamıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: 1831 sayımı asker alma ve vergilendirme gibi devlet ihtiyaçlarıyla ilişkili erkek nüfus kayıtlarını öne çıkarır; günümüz genel nüfus sayımıyla özdeş değildir.
Osmanlı tımar düzeninde sipahiye verilen temel unsur nedir?
- A) Toprağın mutlak özel mülkiyeti
- B) Sultanlık makamının veraset hakkı
- C) Devlet hazinesindeki tüm nakit gelir
- D) Bağımsız bir krallık kurma yetkisi
- E) Belirli gelirleri toplama ve karşılığında hizmet yükümlülüğü
Doğru cevap: E
Çözüm: Tımar, bazı vergi gelirlerinden yararlanma ve buna karşılık askerî-idari hizmet görme ilişkisidir; toprağın sipahinin özel mülkü olması anlamına gelmez.
Milletler Cemiyeti mandalarının A sınıfıyla ilişkilendirilen eski Osmanlı bölgelerinin genel niteliği hangisidir?
- A) Tümüyle Almanya’nın 1871’de kazandığı Fransız toprakları olmaları
- B) Sadece Kuzey Denizi’ndeki donanma üslerinden oluşmaları
- C) Bağımsızlığın ilke olarak tanındığı ancak geçici dış yönetim ve danışmanlık altında tutulan topluluklar olmaları
- D) 1919’da derhâl herhangi bir yönetim olmadan birleşik dünya devleti kurmaları
- E) Yalnız Japonya’ya ait Mançurya kentlerini kapsamaları
Doğru cevap: C
Çözüm: Milletler Cemiyeti Misakı’nın 22. maddesinde A sınıfı mandalar eski Osmanlı Arap topraklarının belirli topluluklarıyla ilişkilidir. Pratikte dış yönetim devam etti.
Küreselleşmenin ekonomik ve teknolojik boyutunu bir arada gösteren gelişme hangisidir?
- A) Dünya çapında internet erişiminin yasaklanması
- B) Uluslararası ticaretin bütün ülkelerde sona ermesi
- C) Küresel şirketlerin yalnız tek şehirde faaliyet gösterebilmesi
- D) İletişim ağlarının yayılması ve sınır aşan üretim-ticaret bağlantılarının artması
- E) Sınır aşan finansal akımların teknik olarak imkânsızlaşması
Doğru cevap: D
Çözüm: Küreselleşme ticaret, sermaye, üretim ve bilginin sınır aşan dolaşımını kolaylaştırdı; teknoloji bu süreçte iletişim maliyetlerini düşürdü.
TBMM’nin ilk iki önemli yasası arasında tarih ve konu bakımından doğru eşleştirme hangisidir?
- A) 24 Nisan Ağnam Resmi: vergi; 29 Nisan Hıyanet-i Vataniye: Meclise karşı suçlar
- B) 24 Nisan Hıyanet-i Vataniye: halkoyu; 29 Nisan Ağnam: Boğazlar
- C) 24 Nisan Medeni Kanun: aile; 29 Nisan Harf Kanunu: alfabe
- D) 24 Nisan Saltanatın kaldırılması; 29 Nisan Cumhuriyetin ilanı
- E) 24 Nisan Lozan Barışı; 29 Nisan Mudanya Ateşkesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Birinci TBMM’nin 1 sayılı kanunu 24 Nisan 1920 Ağnam Resmi Kanunu’ydu. Hıyanet-i Vataniye Kanunu beş gün sonra, 29 Nisan’da kabul edildi.
1925 Türk-Sovyet Antlaşması ile 1926 Musul Antlaşmasının işlevleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) İlki mübadele; ikincisi Boğazların silahlandırılması
- B) İlki Hatay bağımsızlığı; ikincisi Balkan iş birliği
- C) İlki Birleşmiş Milletler üyeliği; ikincisi NATO üyeliği
- D) İlki dostluk ve tarafsızlık; ikincisi Türkiye-Irak sınırının belirlenmesi
- E) İkisi de yalnız gümrük tarifeleri hakkındadır
Doğru cevap: D
Çözüm: 1925’te Sovyetlerle dostluk ve tarafsızlık ilişkisi düzenlendi; 1926 Ankara Antlaşması ise Musul bağlantılı sınır sorununu çözüme bağladı.