دفتر yazımının karşılığı hangisidir?
- A) Defter
- B) Devlet
- C) Tarih
- D) Ferman
- E) Vakıf
Doğru cevap: A
Çözüm: دفتر defter sözcüğünün Osmanlı yazımıdır.
732 Belâtüşşühedâ/Poitiers mücadelesi hangi güçlerle ilişkilidir?
- A) Gazneliler ve Selçuklular
- B) Emevî orduları ve Franklar
- C) Abbâsîler ve Moğollar
- D) Eyyûbîler ve Memlükler
- E) Osmanlılar ve Safevîler
Doğru cevap: B
Çözüm: 732'de Emevî orduları Frank kuvvetleriyle mücadele etti.
1970 Katma Protokolü’nün Ankara Anlaşması’na göre işlevi hangisidir?
- A) Ortaklığın geçiş dönemindeki yükümlülük ve takvimini düzenlemesi
- B) Türkiye’nin 1970’te NATO’dan çıkmasını sağlaması
- C) SSCB’nin 1970’te dağıldığını açıklaması
- D) Kıbrıs’ı 1970’te Yunanistan’a bağlaması
- E) 1970’te Helsinki Nihai Senedi’ni imzalaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Katma Protokol, Ankara Anlaşması’nın kurduğu ortaklığın geçiş aşamasını ve gümrük yükümlülüklerini düzenler; 1973’te yürürlüğe girdi.
Doğu Cephesi’yle ilgili Gümrü ve Kars antlaşmalarını ayırt eden doğru bilgi hangisidir?
- A) Gümrü Ermenistan ile 1920’de, Kars Kafkas Sovyet cumhuriyetleriyle 1921’de imzalandı
- B) İkisi de 1922’de Yunanistan ile imzalandı
- C) Gümrü Fransa, Kars İngiltere ile yapıldı
- D) Kars 1918 Mondros’un ek protokolüdür
- E) Gümrü 1923 Lozan konferansında imzalandı
Doğru cevap: A
Çözüm: Gümrü Aralık 1920’de Ermenistan’la, Kars Ekim 1921’de üç Kafkas Sovyet cumhuriyetiyle imzalanmıştır; taraf ve yıl farklılığı temel ayrımdır.
1945 sonrasında Türkiye’nin Batı ile yakınlaşmasında etkili olan güvenlik sorunu hangisidir?
- A) Fransa’nın 1921 Suriye mandası tartışmaları
- B) 1934 Balkan Antantında Bulgaristan’ın yer almaması
- C) 1926 Musul’un Türkiye’ye katılması
- D) 1930 mübadele komisyonunun kurulması
- E) Sovyetler Birliği’nin Boğazlar ve doğu sınırlarına ilişkin baskıları
Doğru cevap: E
Çözüm: Savaş sonrasında Sovyet talepleri ve güvenlik endişeleri Türkiye’nin Batılı ülkelerle, özellikle ABD ile ilişkilerini yakınlaştırdı.
Yunan kent devletlerinde coğrafyanın parçalı yapısı hangi siyasi örgütlenmeyle ilişkilendirilir?
- A) Birbirinden bağımsız polislerin gelişmesi
- B) Tek ve sürekli birleşik dünya imparatorluğu
- C) Bütün kentlerin Pers satraplığı sayılması
- D) Roma lejyonlarının kurulması
- E) Firavunluk sisteminin Ege’ye taşınması
Doğru cevap: A
Çözüm: Dağlık arazi ve parçalı kıyı coğrafyası Yunan polislerinin gelişmesini destekleyen etkenlerdendir. Ancak siyasi farklılıkları yalnız coğrafyaya indirgemek yeterli değildir.
9 Kasım 1920 Batı Cephesi düzenlemesindeki Güney Bölümü komutanı hangisidir?
- A) İsmet Bey
- B) Kâzım Karabekir
- C) Çerkez Ethem
- D) Refet Bey
- E) Ahmet Anzavur
Doğru cevap: D
Çözüm: Batı Cephesi Kasım 1920’de ikiye ayrıldı. Batı kesimi İsmet Bey, güney kesimi Refet Bey komutasındaydı. Bu düzenleme düzenli ordunun komuta bütünlüğünü kurma çabasının parçasıdır.
Atatürk dönemi devletçilik ilkesi özel girişim hakkında hangi yaklaşımı benimser?
- A) Bütün özel mülkiyeti ortadan kaldırmayı zorunlu tutar
- B) Devletin hiçbir ekonomik faaliyette bulunmamasını şart koşar
- C) Yalnız yabancı şirketlerin üretim yapmasını ister
- D) Bütün tarım ürünlerinin seçimle dağıtılmasını öngörür
- E) Özel girişimi dışlamadan gerektiğinde devletin ekonomik etkinliğini kabul eder
Doğru cevap: E
Çözüm: Atatürk devletçiliği karma nitelikte ekonomik faaliyete dayanır; devletin gerektiğinde öncü olması özel teşebbüsün tamamen yasaklanması değildir.
Kıbrıs’ta 1963 sonunda başlayan toplumlar arası krizin yaygın tarihsel adı hangisidir?
- A) 31 Mart Vakası
- B) Kanlı Noel olayları
- C) Küba Füze Krizi
- D) Berlin Ablukası
- E) Marshall Krizi
Doğru cevap: B
Çözüm: Aralık 1963’te Kıbrıslı Türklere yönelik şiddet ve ortaklık düzeninin bozulması, Kanlı Noel adıyla anılan krizle ilişkilidir.
“Eser hükümdara doğru yönetim, adalet ve toplumsal düzen hakkında öğüt verir” ipuçları hangi yapıta aittir?
- A) Dîvânü Lugâti’t-Türk
- B) Târîh-i Beyhakî
- C) Zîc-i Melikşâhî
- D) Kutadgu Bilig
- E) Kronik-i Niketas
Doğru cevap: D
Çözüm: Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig’i hükümdarlık, adalet, akıl ve devlet düzeniyle ilgili öğütler verir; sözlük ve astronomi eseri değildir.
Amerika’dan Avrupa’ya mısır ve patates gibi ürünlerin, Avrupa’dan Amerika’ya at ve bazı hastalıkların taşınması hangi kavramı örneklendirir?
- A) Skolastik yöntem
- B) Feodal bağlılık
- C) Augsburg ilkesi
- D) Hansa ticaret birliği
- E) Kolomb Takası
Doğru cevap: E
Çözüm: Kolomb Takası, Atlantik bağlantıları sonrasında bitki, hayvan, mikrop ve insan hareketlerinin iki yönlü ekolojik etkilerini ifade eder. Etkileri eşit ve zararsız değildi.
Lozan sonrasında İstanbul’daki Rum Ortodoks Patrikhanesinin konumu hangi ilkeyle açıklanabilir?
- A) Türkiye’nin dış politikasını yönetme yetkisi
- B) Dinî kurum olarak faaliyet; Türkiye’nin egemenliği üzerinde siyasi yetki bulunmaması
- C) Azınlıklara bağımsız sınır çizme hakkı
- D) Osmanlı saltanatını yeniden kurma görevi
- E) İstanbul’da yabancı askerî hükûmet oluşturma hakkı
Doğru cevap: B
Çözüm: Patrikhane İstanbul’da kalmış olmakla birlikte Türkiye’nin egemenliğini sınırlayan ayrı bir siyasi devlet makamı olarak tanınmadı; dinî işlev esası korundu.
Selçuklu yüksek yargı düzeninde ağır şikâyetlerin ve idari haksızlıkların görüşüldüğü divan hangisidir?
- A) Divân-ı Arz
- B) Divân-ı Mezalim
- C) Divân-ı İstifa
- D) Divân-ı İnşa
- E) Divân-ı İşraf
Doğru cevap: B
Çözüm: Divân-ı Mezalim yüksek düzeyde şikâyet ve adalet arayışıyla ilgili kurumsal yapıdır; özellikle hükümdarın katılabildiği örfî yargı bağlamında değerlendirilir.
626 yılında İstanbul kuşatmasıyla ilişkilendirilen erken Orta Çağ Türk siyasi gücü hangisidir?
- A) Avarlar
- B) Karahanlılar
- C) Gazneliler
- D) Harzemşahlar
- E) Timurlular
Doğru cevap: A
Çözüm: Avarlar, 626’da Sâsânîlerle eşgüdüm içinde Konstantinopolis kuşatmasıyla ilişkilendirilir; bu olay Göktürklerin kuruluşuyla aynı değildir.
Lozan’da Türkiye-Suriye sınırının düzenlenmesinde hangi önceki belge esas alınmıştır?
- A) 3 Aralık 1920 Gümrü Antlaşması
- B) 16 Mart 1921 Moskova Antlaşması
- C) 11 Ekim 1922 Mudanya Ateşkesi
- D) 20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması
- E) 30 Ocak 1923 Mübadele Sözleşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Türkiye-Suriye sınırı için 1921’de Fransa ile yapılan Ankara Antlaşması’nın çizdiği hat esas alındı; bu durum Musul’daki çözümsüzlükten farklıdır.
Sümerbank ile Etibank’ın farklı uzmanlık alanları hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Sümerbank yalnız dil araştırması; Etibank üniversite yönetimi
- B) Sümerbank dışişleri; Etibank gümrük mahkemesi
- C) Sümerbank askerî komuta; Etibank yasama
- D) Sümerbank genel sanayi tesisleri; Etibank madencilik ve maden işletmeciliği
- E) Her ikisi de sadece köy öğretmeni yetiştirir
Doğru cevap: D
Çözüm: Sümerbank 1933’te fabrika ve sanayi yatırımlarını; Etibank 1935’te maden işletmeciliği ve finansmanını desteklemek için yapılandı.
Hz. Ebû Bekir dönemiyle özdeşleşen mücadele hangisidir?
- A) Zellâka Savaşı
- B) Şam Emevî idari reformu
- C) Ridde hareketlerine karşı mücadele
- D) Sâmerrâ'nın kurulması
- E) Bağdat'ın kurulması
Doğru cevap: C
Çözüm: Ridde savaşları ilk halife Ebû Bekir döneminde yoğunlaştı.
1699 Karlofça Antlaşması’nın imzacılarının arasında bulunmayan, 1700’de ayrı barış yapan devlet hangisidir?
- A) Avusturya/Habsburglar
- B) Venedik
- C) Lehistan
- D) Rusya
- E) Osmanlı Devleti
Doğru cevap: D
Çözüm: 1699 Karlofça Avusturya, Venedik ve Lehistan ile düzenlenirken Rusya ile müzakerelerin sonucu 1700 İstanbul Antlaşması’na bağlandı.
Yıldız ve gezegen gözlemlerinin yapıldığı kurum hangisidir?
- A) Bîmâristan
- B) Kervansaray
- C) Darphane
- D) Arasta
- E) Rasathane
Doğru cevap: E
Çözüm: Rasathane gök cisimlerini gözlemek için kullanılan kurumu ifade eder.
1930’lu yılların dil çalışmaları için aşağıdakilerden hangisi doğrudan bir kurum çalışmasıdır?
- A) Kapitülasyonların yeniden kabul edilmesi
- B) Saltanatın kaldırılması için 1922’de yasa çıkarılması
- C) Yabancı kuvvetlerin komuta edilmesi
- D) Bütün mahkeme kararlarının değiştirilmesi
- E) Türkçedeki söz varlığının derlenmesi ve terimlerin geliştirilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Türk Dil Kurumu döneminde söz derleme ve terim çalışmaları dil alanının somut faaliyetlerindendir; uluslararası hukuk ve askerî alanlardan ayrılır.