Versailles Antlaşması’nın 231. maddesi genel olarak hangi konuyla ilişkilidir?
- A) Milletler Cemiyeti’nin ilk genel sekreterinin seçimi
- B) Osmanlı’nın 1914 Karadeniz baskını
- C) İtalya’nın 1882 Üçlü İttifak üyeliği
- D) Lozan Boğazlar Sözleşmesi
- E) Savaşın doğurduğu zararların sorumluluğu ve tazminatın hukuki dayanağı
Doğru cevap: E
Çözüm: 231. madde Almanya ve müttefiklerinin saldırganlık nedeniyle doğan kayıp ve zararlara ilişkin sorumluluğunu düzenleyen hüküm olarak anılır. Tazminat tartışmalarının temelindedir.
Wilson’ın savaş sonrası açıklamalarında öne çıkan milletlerin kendi gelecekleri üzerinde söz sahibi olması düşüncesine ne ad verilir?
- A) Ulusların kendi kaderini tayin hakkı
- B) Hanedan meşruiyeti
- C) Merkantilist tekel
- D) Feodal bağlılık
- E) Sınırsız sömürge yönetimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Ulusların kendi kaderini tayini savaş sonrası düzen tartışmalarında etkiliydi. Ancak bu ilke tüm halklar için aynı biçimde ve eksiksiz uygulanmadı.
Milletler Cemiyeti bünyesinde savaş sonrası bazı bölgelerin büyük devletler gözetiminde yönetilmesi sisteminin adı nedir?
- A) Zollverein
- B) Manda yönetimi
- C) Feodal tımar
- D) Kapitülasyonların kaldırılması
- E) Viyana restorasyonu
Doğru cevap: B
Çözüm: Manda sistemi Milletler Cemiyeti düzeninin 22. maddesiyle ilişkilidir. Eski Osmanlı Arap toprakları ve eski Alman sömürgelerinin bir kısmı bu mekanizmayla yönetildi.
I. Dünya Savaşı sonrasındaki manda düzeninde Suriye ve Lübnan hangi büyük devletin yönetimine bırakılmıştır?
- A) Almanya
- B) İtalya
- C) Fransa
- D) Rusya
- E) Japonya
Doğru cevap: C
Çözüm: Suriye ve Lübnan Fransız manda yönetimi altına girdi. Irak ve Filistin ise Britanya yönetimiyle ilişkilendirilen ayrı manda alanlarıydı.
I. Dünya Savaşı sonrasında Filistin’in manda yönetimini üstlenen devlet hangisidir?
- A) Fransa
- B) Almanya
- C) İtalya
- D) Birleşik Krallık
- E) Avusturya
Doğru cevap: D
Çözüm: Filistin Britanya manda idaresine bırakıldı; Milletler Cemiyeti mandası 1922’de resmen düzenlendi. Fransız mandası ise Suriye ve Lübnan’la ilgilidir.
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun dağılmasının ardından Orta Avrupa’da kurulan yeni devletlerden biri hangisidir?
- A) Prusya Krallığı
- B) Kutsal Roma İmparatorluğu
- C) Sovyetler Birliği 1917
- D) Birleşik Almanya 1871
- E) Çekoslovakya
Doğru cevap: E
Çözüm: Çekoslovakya 1918’de Avusturya-Macaristan’ın dağılması sürecinde kuruldu. Savaş sonrası Orta Avrupa’da hanedan imparatorlukları yerini yeni sınır ve devletlere bıraktı.
1919 Paris Barış Konferansı’nda İtalya’nın beklentileri ile galip devletlerin kararları arasında hangi tür sorun yaşandı?
- A) İtalya 1919’da tamamen yenik devlet ilan edilip Trianon imzaladı
- B) İtalya savaşta hiç yer almadığı için konferansa çağrılmadı
- C) Orlando Alman İmparatoru seçildi ve Fransa’yı ilhak etti
- D) İtalya savaş vaatleriyle bağlantılı toprak taleplerinin yeterince karşılanmadığını düşünerek anlaşmazlığa düştü
- E) İtalya 1919’da Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nu yeniden kurdu
Doğru cevap: D
Çözüm: İtalya İtilaf yanında savaşmış olmasına rağmen Paris’te beklediği bütün toprak kazanımlarını sağlayamadı. Fiume/Rijeka ve Adriyatik talepleri tartışma yarattı.
Orta ve Doğu Avrupa’da savaş sonrası kurulan devletlerin korunmasıyla ilgili Milletler Cemiyeti düzeninde öne çıkan sorun hangisidir?
- A) Bütün Avrupa’da etnik ve dinî farklılıkların tamamen ortadan kalkması
- B) Yeni devletlerin tamamının 1920’de tek dil konuşması
- C) Savaş sonrasında Avrupa’da sınırların hiç değişmemiş olması
- D) Bütün azınlıkların Osmanlı’ya geri bağlanması
- E) Yeni sınırlar içinde kalan etnik ve dinî azınlıkların haklarını güvenceye alma güçlüğü
Doğru cevap: E
Çözüm: Avusturya-Macaristan ve diğer imparatorlukların dağılması yeni devletler ve karma nüfuslu sınırlar ortaya çıkardı. Azınlıkların korunması ayrı anlaşma ve diplomatik sorun yarattı.
Paris Barış Konferansı’nda alınan bir kararla Yunan kuvvetlerinin 15 Mayıs 1919’da işgal ettiği şehir hangisidir?
- A) İzmir
- B) Ankara
- C) Erzurum
- D) Sivas
- E) Batum
Doğru cevap: A
Çözüm: 1919 Paris Konferansı’nda Yunan kuvvetlerinin İzmir’e çıkmasına izin verildi ve işgal 15 Mayıs’ta başladı. Bu olay Osmanlı ile yapılacak Sevr metninden daha erken gerçekleşti.
Sevr Antlaşması’nın 1920’de imzalanmasına rağmen uygulanmamasıyla ilgili en önemli siyasi unsur hangisidir?
- A) Sevr’in Osmanlı’yı savaşa sokan 1914 askeri ittifak olması
- B) TBMM’nin antlaşmayı reddetmesi ve Millî Mücadele’nin bu düzenlemeye karşı sürmesi
- C) Sevr’in ABD Senatosu tarafından 1905’te imzalanması
- D) Avusturya-Macaristan’ın 1920’de Sevr’i kendi adına onaylaması
- E) Sevr’in 1919’da Almanya’nın barışı olarak uygulanması
Doğru cevap: B
Çözüm: Sevr İstanbul Hükümeti temsilcileri tarafından imzalandı, ancak TBMM tarafından tanınmadı ve Osmanlı meclisince onaylanarak yürürlüğe girmedi. Millî Mücadele sonrası Lozan ayrı bir barış düzeni oluşturdu.
24 Temmuz 1923 Lozan Antlaşması’nın Sevr düzeninden ayırıcı temel sonucu hangisidir?
- A) Türkiye’nin dış siyasetinin Almanya tarafından tek başına yönetilmesi
- B) Sevr’in bütün maddelerinin koşulsuz yürürlüğe sokulması
- C) Bağımsız Türkiye’nin uluslararası konumunu tanımlaması ve kapitülasyonların kaldırılması
- D) Milletler Cemiyeti’nin 1923’te ilk kez Wilson tarafından kurulması
- E) Avusturya ile Macaristan’ın tekrar tek imparatorluk hâline getirilmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Lozan Barışı TBMM Hükümeti’nin Millî Mücadele ardından yürüttüğü görüşmelerin ürünüdür. Sevr’in uygulanamayan düzeni yerine bağımsız Türkiye’nin koşullarını ortaya koydu.
1919 Versailles şartlarının hazırlanmasında Almanya’nın müzakere konumunu en doğru anlatan ifade hangisidir?
- A) Almanya Dört Büyüklerin tek başkanı olarak barış koşullarını yazdı
- B) Almanya ile Fransa tüm maddeleri eşit şartlarda 1914’te birlikte hazırladı
- C) Almanya Versailles sırasında 1919’da savaşta galip devlet ilan edildi
- D) Galip devletler metni büyük ölçüde kendi aralarında hazırladı ve Almanya’ya sınırlı itiraz imkânı tanıdı
- E) Almanya Paris Barış Konferansı’nda Milletler Cemiyeti’nin ilk başkanı seçildi
Doğru cevap: D
Çözüm: Paris görüşmelerinin esas kararlarını galip devletler aldı. Almanya antlaşma taslağını sonradan aldı ve itirazlar sundu ancak eşit bir müzakere ortağı konumunda değildi.
Paris Barış Konferansı’nda Fransa ve ABD’nin öncelikleri arasındaki belirgin fark hangisidir?
- A) Fransa bütün Almanya silahlarının sınırsız artırılmasını, ABD de Milletler Cemiyeti’nin kapatılmasını savundu
- B) Fransa 1923 Lozan görüşmelerini tek başına, ABD 1878 Berlin Kongresini yönetti
- C) Fransa kendi topraklarının Almanya’ya katılmasını, ABD Avusturya’nın sömürgesi olmayı istedi
- D) Fransa ve ABD arasında savaş sonrası düzen konusunda hiçbir farklılık bulunmuyordu
- E) Fransa Alman askerî tehdidine karşı güvenlik güvencelerini, Wilson ise kolektif barış örgütü ve ilkelerini vurguladı
Doğru cevap: E
Çözüm: Fransa, Alman saldırısına karşı sınır ve askerî güvence arayışındaydı. Wilson ise kalıcı barış için uluslararası ilkeler ve Milletler Cemiyeti üzerinde durdu. Farklar Paris müzakerelerini etkiledi.
Saint-Germain ve Trianon antlaşmalarını doğru devlet ve tarih ikilisiyle eşleştiren seçenek hangisidir?
- A) Saint-Germain 4 Haziran 1920 Macaristan; Trianon 10 Eylül 1919 Avusturya
- B) Saint-Germain 1919 Almanya; Trianon 1919 Bulgaristan
- C) Saint-Germain 1920 Osmanlı; Trianon 1923 Türkiye
- D) Saint-Germain 10 Eylül 1919 Avusturya; Trianon 4 Haziran 1920 Macaristan
- E) Saint-Germain 1918 Rusya; Trianon 1917 İtalya
Doğru cevap: D
Çözüm: Çifte monarşinin dağılması barış antlaşmalarını iki ayrı ülkeye böldü. Avusturya Saint-Germain’i 1919’da, Macaristan Trianon’u 1920’de imzaladı.
1916 Sykes–Picot ile 1920 sonrası manda düzeni arasındaki ilişki hangi ifadeyle doğru açıklanır?
- A) Sykes–Picot Milletler Cemiyeti’nin 1945 kuruluş sözleşmesiydi
- B) Manda düzeni 1916’da Almanya’yla yapılan Versailles Barışının tek maddesiydi
- C) İki belge de Avusturya’nın 1919 Saint-Germain sınırlarını aynı biçimde belirledi
- D) Sykes–Picot doğrudan 1923 Lozan Antlaşması’nın resmî başka adıdır
- E) Sykes–Picot savaş sırasındaki İngiliz-Fransız gizli paylaşım tasarısı; manda düzeni savaş sonrası uluslararası gözetim söylemiyle kurulan yönetim sistemiydi
Doğru cevap: E
Çözüm: Sykes–Picot 1916’da gizli paylaşım planıydı. Milletler Cemiyeti’nin manda sistemi savaş sonrası statü olarak ortaya çıktı; bazı bölgelerde İngiliz-Fransız nüfuz hedefleri devam etti.
1920 San Remo görüşmelerinde eski Osmanlı Arap topraklarına ilişkin kararların temel özelliği hangisidir?
- A) Britanya ve Fransa’nın Irak, Filistin, Suriye ve Lübnan üzerindeki manda rollerinin dağıtımına yön vermesi
- B) Almanya’nın 1919 Versailles tazminatını tamamen kaldırması
- C) Avusturya ile Macaristan’ı tek imparatorlukta tekrar birleştirmesi
- D) Japonya’nın Rus-Japon Savaşı’nı 1905’te kazanmasını sağlamak
- E) 1914 Saraybosna suikastını diplomatik olarak başlatmak
Doğru cevap: A
Çözüm: San Remo 1920 kararları eski Osmanlı Arap topraklarının Britanya ve Fransa idarelerine dağıtılması açısından belirleyiciydi. Milletler Cemiyeti manda belgeleri sonraki süreçte biçimlendi.
Sevr ve Lozan arasındaki hukukî-siyasi statü farkı hangi seçenekte isabetli özetlenmiştir?
- A) Sevr 1919’da Almanya’nın, Lozan 1919’da Avusturya’nın barışıydı
- B) Sevr İstanbul Hükümetince 1920’de imzalandı, TBMM reddetti ve uygulanmadı; Lozan 1923’te Türkiye’nin kabul edilen barışı oldu
- C) Sevr 1923’te tüm devletlerce uygulandı, Lozan 1918’de Mondros’un önüne geçti
- D) Lozan’ı 1920’de yalnız Britanya imzaladı, Sevr’i 1923’te TBMM tasdik etti
- E) İkisi de 1907 Üçlü İtilafın kuruluş sözleşmeleridir
Doğru cevap: B
Çözüm: Sevr 10 Ağustos 1920’de imzalanmış fakat Meclis onayı olmadan kalmış, TBMM tarafından reddedilmiş ve uygulanamamıştır. Lozan 24 Temmuz 1923’te Millî Mücadele sonrası Türkiye adına imzalanmıştır.
Lozan Antlaşması’nın 1923’te bütün Türkiye sınır ihtilaflarını aynı anda kesin çözdüğü iddiasını hangi örnek sınırlar?
- A) Lozan’ın Almanya’ya Alsas-Loren’i geri vermesi
- B) Lozan’ın Danzig Serbest Şehrini 1923’te kurması
- C) Musul meselesinin Lozan’da kesin çözümlenemeyip Türkiye ile Britanya arasında sonraki görüşmelere bırakılması
- D) Lozan’ın Avusturya ile Macaristan’ı yeniden birleştirmesi
- E) Lozan’ın Fransa’ya 1919’da Ren Bölgesi’ni vermesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Lozan temel barış çerçevesini oluşturdu, ancak Musul sınırı sorunu anlaşmada kesin çözümlenmedi; Türkiye ile Britanya arasında sonraki görüşmeler ve 1926 Ankara Antlaşması önemlidir.
15 Mayıs 1919 İzmir işgali ile 10 Ağustos 1920 Sevr Antlaşması’nın kronolojisi neyi gösterir?
- A) İzmir işgali yalnız Sevr’in 1921’de yürürlüğe girmesinin sonucudur
- B) Sevr 1918 Mondros’tan önce imzalanmış, İzmir bu nedenle 1917’de işgal edilmiştir
- C) İzmir 1923 Lozan’dan ancak iki yıl sonra ilk kez işgal edilmiştir
- D) İzmir’in Yunan kuvvetlerince işgali Sevr Antlaşması imzalanmadan önce gerçekleşmiştir
- E) İki olay Paris 1815 Viyana Kongresiyle aynı tarihtedir
Doğru cevap: D
Çözüm: Paris Konferansı kararı ve Britanya desteğiyle Yunan kuvvetleri 15 Mayıs 1919’da İzmir’e çıktı. Sevr ise 10 Ağustos 1920 tarihlidir; işgali başlatan belge olarak gösterilemez.
Milletler Cemiyeti’nin savaş sonrası uluslararası siyasetteki rolü hangi değerlendirmeyle daha isabetli açıklanır?
- A) 1920’den sonra hiçbir savaş veya işgal yaşanmadığını garanti etti
- B) Bütün devletlerin yönetimini kaldırarak tek dünya hükümetine dönüştü
- C) ABD örgüte girdiğinden bütün kararlar otomatik olarak zorla uygulandı
- D) Mandaları kaldırarak tüm bölgelerin aynı gün kendi ordusunu kurmasını sağladı
- E) Uyuşmazlıkları barışçı çözme hedefini ve manda sistemini birleştirse de büyük güç çıkarları ve uygulama kapasitesi nedeniyle sınırlı kaldı
Doğru cevap: E
Çözüm: Milletler Cemiyeti kolektif güvenlik, diplomasi ve manda idaresiyle savaş sonrası düzenin parçası oldu. Ancak ABD’nin yokluğu ve yaptırım eksiklikleri kalıcı barışı garanti edemedi.