Türkiye 23 Şubat 1945’te hangi iki devlete savaş ilan etmiştir?
- A) İngiltere ve Fransa
- B) İran ve Irak
- C) Almanya ve Japonya
- D) Yunanistan ve Bulgaristan
- E) Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada
Doğru cevap: C
Çözüm: 23 Şubat 1945’teki savaş ilanının muhatapları Almanya ile Japonya’dır; karar savaş sonundaki uluslararası düzene katılmayla bağlantılıdır.
Birleşmiş Milletler hangi yılda kurulmuştur?
- A) 1932
- B) 1939
- C) 1947
- D) 1945
- E) 1952
Doğru cevap: D
Çözüm: Birleşmiş Milletler Şartı 1945’te imzalandı ve teşkilat aynı yıl resmen kuruldu; Türkiye kuruluş aşamasındaki devletler arasında yer aldı.
Birleşmiş Milletler Şartı 26 Haziran 1945’te hangi şehirde imzalanmıştır?
- A) Cenevre
- B) Lozan
- C) Ankara
- D) Montreux
- E) San Francisco
Doğru cevap: E
Çözüm: BM Şartı 26 Haziran 1945’te San Francisco’da imzalandı; örgütün resmen faaliyete geçiş tarihi ise 24 Ekim 1945’tir.
Türkiye’de savaş ekonomisini düzenlemek amacıyla 1940’ta çıkarılan kanun hangisidir?
- A) Millî Korunma Kanunu
- B) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
- C) Soyadı Kanunu
- D) Teşvik-i Sanayi Kanunu
- E) Kabotaj Kanunu
Doğru cevap: A
Çözüm: 1940 Millî Korunma Kanunu savaş koşullarında üretim, tüketim ve piyasa üzerindeki devlet yetkilerini artıran olağanüstü düzenlemeydi.
II. Dünya Savaşı koşullarında 1942’de kabul edilen olağanüstü vergi hangisidir?
- A) Aşar Vergisi
- B) Varlık Vergisi
- C) Cizye Vergisi
- D) Toprak Mahsulleri Vergisi
- E) Gümrük Birliği Vergisi
Doğru cevap: B
Çözüm: Varlık Vergisi 11 Kasım 1942’de çıkarıldı; savaş ekonomisindeki olağanüstü gelir arayışı ve ayrımcı uygulamalarıyla tarihsel olarak tartışmalıdır.
1943 yılında tarımsal ürünler üzerinden alınmak üzere çıkarılan vergi hangisidir?
- A) Varlık Vergisi
- B) Aşar Vergisi
- C) Toprak Mahsulleri Vergisi
- D) Kurumlar Vergisi
- E) Gümrük Vergisi
Doğru cevap: C
Çözüm: Toprak Mahsulleri Vergisi 1943’te savaş koşullarında tarımsal üretime yönelik vergilendirme amacıyla çıkarıldı; Varlık Vergisi 1942 tarihlidir.
1945’te toprak dağıtımı ve tarımsal mülkiyet tartışmalarıyla bağlantılı kabul edilen yasa hangisidir?
- A) Kabotaj Kanunu
- B) Teşvik-i Sanayi Kanunu
- C) Takrir-i Sükûn Kanunu
- D) Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu
- E) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
Doğru cevap: D
Çözüm: 1945 Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu, tarımsal mülkiyet ve toprak reformu tartışmalarını güçlendirdi; CHP içi muhalefette de rol oynadı.
Millî Korunma Kanunu’nun Varlık Vergisi’nden temel farkı hangisidir?
- A) İlki yalnız siyasi parti kurar, ikincisi devlet başkanı seçer
- B) İlki 1950 seçimleri içindir, ikincisi NATO’ya katılımdır
- C) Millî Korunma ekonomide olağanüstü düzenleme yetkileri; Varlık Vergisi olağanüstü servet vergisidir
- D) İlki dış sınır antlaşmasıdır, ikincisi barış paktıdır
- E) İkisi de 1927 sanayi teşvik düzenlemesinin adlarıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: 1940 Millî Korunma Kanunu savaş ekonomisinde devlet yetkilerini; 1942 Varlık Vergisi ise olağanüstü mali yükümlülüğü düzenledi.
1942 Varlık Vergisi ve 1943 Toprak Mahsulleri Vergisi için doğru hedef alan farkı hangisidir?
- A) İlki dış ticaret gemilerine, ikincisi siyasi partilere uygulanıyordu
- B) İlki yalnız üniversiteye, ikincisi Boğazlara ilişkin idi
- C) Her ikisi de NATO üyeliği aidatıydı
- D) İlki servet ve kazançlara, ikincisi tarımsal ürünlere yönelikti
- E) İlki 1925 aşarın kaldırılması, ikincisi 1934 sanayi planıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Varlık Vergisi savaş döneminin olağanüstü servet vergisiydi; Toprak Mahsulleri Vergisi 1943’te tarımsal ürünler için getirildi.
1945 Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu’nun çok partili hayata geçişle bağlantısı hangisidir?
- A) Demokrat Partinin 1950’deki seçim zaferini aynı gün ilan etti
- B) Bütün siyasi partileri 1945’te kapattı
- C) Boğazların yönetimini Milletler Cemiyetine devretti
- D) Türkiye’yi 1945’te NATO üyesi yaptı
- E) Toprak mülkiyeti ve reform tartışmaları CHP içindeki muhalefeti görünür kıldı
Doğru cevap: E
Çözüm: 1945 toprak reformu tartışmaları, savaş yıllarının toplumsal ve ekonomik tepkileriyle birlikte parti içi ayrışmayı artırdı.
1945’te Nuri Demirağ’ın kurduğu parti hangisidir?
- A) Millî Kalkınma Partisi
- B) Demokrat Parti
- C) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- D) Serbest Cumhuriyet Fırkası
- E) Millet Partisi
Doğru cevap: A
Çözüm: Nuri Demirağ’ın 1945 Millî Kalkınma Partisi yeni çok partili hayata geçişin erken örneğidir; Demokrat Parti 7 Ocak 1946’da kuruldu.
Dörtlü Takrir’in dört imzacısının doğru listesi hangisidir?
- A) İsmet İnönü, Şükrü Saraçoğlu, Recep Peker, Refik Saydam
- B) Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuad Köprülü, Refik Koraltan
- C) Mustafa Kemal, Kazım Karabekir, Ali Fuat, Rauf Orbay
- D) Nuri Demirağ, Fevzi Çakmak, Hikmet Bayur, Hasan Saka
- E) Harry Truman, George Marshall, Winston Churchill, Franklin Roosevelt
Doğru cevap: B
Çözüm: Dörtlü Takrir’i 1945’te Bayar, Menderes, Köprülü ve Koraltan sundu; aynı isimler 1946’da Demokrat Parti’nin kurucuları arasında yer aldı.
Dörtlü Takrir’den Demokrat Parti’ye giden süreci doğru açıklayan ifade hangisidir?
- A) Dörtlü Takrir 1950 seçim sonuçlarını önceden ilan etti
- B) Takrir yalnız savaş gemilerinin Boğazlardan geçişini düzenledi
- C) CHP içi demokratikleşme talebini parti dışı muhalefet örgütlenmesi izledi
- D) Takrir sonrası yeni siyasi parti kurulması yasaklandı
- E) DP 1930’da Atatürk tarafından kuruldu
Doğru cevap: C
Çözüm: 7 Haziran 1945 Dörtlü Takrir, CHP içindeki demokratikleşme taleplerini gösterdi; ardından kurucular 1946’da Demokrat Parti’yi oluşturdu.
I. Adana’da İnönü–Churchill görüşmesi, II. Kahire’de Türkiye’nin savaşa girmesinin görüşülmesi, III. Türkiye’nin savaş ilanı olayları için hangi sıralama doğrudur?
- A) 1945 savaş ilanı → 1943 Adana → 1943 Kahire
- B) 1943 Adana → 1943 Kahire → 1945 savaş ilanı
- C) 1943 Kahire → 1945 savaş ilanı → 1943 Adana
- D) 1941 Adana → 1945 Kahire → 1946 savaş ilanı
- E) 1947 Adana → 1948 Kahire → 1950 savaş ilanı
Doğru cevap: B
Çözüm: Adana Görüşmesi Ocak 1943’te, Türkiye’nin savaşa katılmasıyla ilgili Kahire temasları aynı yılın sonlarında; savaş ilanı Şubat 1945’te gerçekleşti.
1946 ve 1950 genel seçimlerini ayıran doğru ifade hangisidir?
- A) 1946 gizli oy-açık sayım; 1950 açık oy-gizli sayım
- B) İki seçimde de milletvekilleri Cumhurbaşkanınca atandı
- C) 1946 açık oy-gizli sayım; 1950 gizli oy-açık sayım ve yargı denetimi
- D) 1946’da DP iktidara geçti, 1950’de CHP ilk kez kuruldu
- E) İki seçim de Millî Korunma Kanunuyla düzenlendi
Doğru cevap: C
Çözüm: 1946’da tek dereceli seçime geçilmesine karşın açık oy-gizli sayım eleştirildi; 1950’de gizli oy, açık sayım ve yargı gözetimi benimsendi.
I. 1945 Millî Kalkınma Partisi, II. 1946 Demokrat Parti, III. 1950 DP iktidarı olaylarının tarihsel anlamı hangisidir?
- A) Tek parti idaresinin 1950’de ilk kez kurulması
- B) Millî Mücadele’nin askerî safhalarının tamamlanması
- C) Atatürk döneminin 1950’ye kadar devam etmesi
- D) Çok partili örgütlenme, güçlü muhalefetin doğuşu ve seçimle iktidar değişimi
- E) Türkiye’nin 1945’te NATO’ya girmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: 1945’te Millî Kalkınma Partisi çok partili örgütlenmenin erken örneğidir; 1946 DP güçlü muhalefet, 1950 seçimleri iktidar değişimi oluşturdu.
1946 genel seçimi ile 14 Mayıs 1950 genel seçimi arasındaki demokratikleşme farkı bakımından hangi ifade doğrudur?
- A) 1946’da seçimler hiç yapılmamıştır
- B) 1950’de kadınlara ilk kez oy verilmiştir
- C) 1950’de yeniden iki dereceli seçim sistemi kabul edilmiştir
- D) 1946’da Milletler Cemiyeti kurulmuştur
- E) 1946’da seçimin rekabeti artmış, 1950’de denetim ve sayım güvenceleriyle iktidar değişmiştir
Doğru cevap: E
Çözüm: 1946 çok partili ve tek dereceli seçimlerle dönüm noktasıdır; 1950 güvenceli seçimle CHP iktidarı DP’ye devredilmiştir.
BM ile ilgili I. Şart 26 Haziran 1945’te imzalandı, II. Türkiye kurucu üyelerdendir, III. BM 1932’de kurulmuştur önermelerinden hangileri doğrudur?
- A) I ve II
- B) Yalnız I
- C) Yalnız III
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: A
Çözüm: Birleşmiş Milletler 1945’te kuruldu; Türkiye Şartı imzalayan kurucu devletlerdendir. 1932 Türkiye’nin Milletler Cemiyeti üyelik yılıdır.
Dörtlü Takrir ve DP kuruluşu hakkında I. Takrir 7 Haziran 1945’te verildi, II. Dört imzacı 1946 DP kurucularıdır, III. DP 1950’den önce hiçbir seçime girmedi yargılarından hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) Yalnız III
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: B
Çözüm: Dörtlü Takrir’in dört ismi DP’yi 1946’da kurdu; DP aynı yıl yapılan milletvekili seçimlerine de katıldı, 1950’yi beklemedi.
I. 1947 Truman Doktrini, II. 1948 Marshall yardım uygulamaları, III. 1952 NATO üyeliği sırası ve ilişkisi hangi seçenekte doğrudur?
- A) III → II → I; üçü de 1939 savaş nedenleridir
- B) II → I → III; ilk ikisi 1923 Lozan protokolleridir
- C) I → II → III; güvenlik yardımı, ekonomik toparlanma ve askerî ittifak aşamalarıdır
- D) I → III → II; Türkiye 1948’de NATO’dan çıkmıştır
- E) III → I → II; 1952’den önce ABD desteği görülmemiştir
Doğru cevap: C
Çözüm: 1947 Truman yardımı Sovyet tehdidine karşı destek, 1948 Marshall ekonomik iş birliği ve 1952 NATO üyeliği sonraki askerî ittifak aşamasıdır.