Mezopotamya’da çivi yazısını geliştirmeleriyle tanınan İlk Çağ topluluğu hangisidir?
- A) Sümerler
- B) Lidyalılar
- C) Frigler
- D) Urartular
- E) Fenikeliler
Doğru cevap: A
Çözüm: Sümerler MÖ dördüncü binyılın sonlarına doğru çivi yazısını geliştirdi. Yazı, kayıt ve yönetim faaliyetlerinde kullanıldı; Fenikeliler daha sonraki alfabe geleneğiyle tanınır.
Sümerlerin tapınak merkezli basamaklı yapıları hangi adla bilinir?
- A) Piramit
- B) Ziggurat
- C) Amfitiyatro
- D) Agora
- E) Akropol
Doğru cevap: B
Çözüm: Zigguratlar Mezopotamya kentlerinde dinî ve idari faaliyetlerle ilişkili anıtsal yapılardır. Mısır piramitleri mezar anıtlarıdır; Yunan agorası ise kamusal buluşma ve ticaret alanıdır.
Sümer kentlerinden Lagaş hükümdarı olarak erken yazılı hukuk düzenlemeleriyle ilişkilendirilen kişi kimdir?
- A) Hammurabi
- B) II. Ramses
- C) Urukagina
- D) Kroisos
- E) Darius
Doğru cevap: C
Çözüm: Urukagina, Sümer kent devleti Lagaş ile ilişkili erken hukuk düzenlemeleriyle anılır. Hammurabi ise daha sonraki Babil hükümdarı olup başka bir kanun derlemesinin adını taşır.
Mezopotamya’da kendi adıyla anılan kanun derlemesini hazırlatan Babil hükümdarı kimdir?
- A) Sargon
- B) Midas
- C) Kiros
- D) Hammurabi
- E) Solon
Doğru cevap: D
Çözüm: Hammurabi Kanunları Babil Krallığı ile ilişkilidir ve toplumsal statülere göre değişen hükümler içerir. Bu metni Sümerli Urukagina düzenlemeleri ya da Roma On İki Levha Kanunlarıyla karıştırmamak gerekir.
Mezopotamya’daki Akad Devleti’nin kuruluşuyla ilişkilendirilen hükümdar hangisidir?
- A) I. Darius
- B) Urukagina
- C) Kroisos
- D) Perikles
- E) Akadlı Sargon
Doğru cevap: E
Çözüm: Akadlı Sargon, Mezopotamya kentlerinin ötesine yayılan merkezî bir siyasi güç kurmasıyla bilinir. Bu siyasi oluşum, Sümer kent devletlerinin bağımsız yapısından farklı bir örgütlenmeye işaret eder.
Anadolu’daki Kültepe (Kaniş) ticaret kolonileriyle en çok ilişkilendirilen Mezopotamya topluluğu hangisidir?
- A) Asurlular
- B) Frigler
- C) Mısırlılar
- D) Romalılar
- E) Lidyalılar
Doğru cevap: A
Çözüm: Asur tüccarları Anadolu’da karum adı verilen ticaret merkezleri kurmuştur. Kültepe tabletleri ticari işlemler ve yerel toplum hakkında yazılı kanıtlar sunar.
Eski Mısır uygarlığının tarımsal ve siyasi hayatını biçimlendiren başlıca akarsu hangisidir?
- A) Fırat
- B) Nil
- C) Dicle
- D) Kızılırmak
- E) İndus
Doğru cevap: B
Çözüm: Nil Nehri’nin taşkınları ve sulama imkânları Mısır tarımının gelişmesinde etkili olmuştur. Dicle ve Fırat ise Mezopotamya uygarlıklarının coğrafi çerçevesiyle ilişkilidir.
Eski Mısır’da hükümdarlar hangi unvanla anılırdı?
- A) Satrap
- B) Patesi
- C) Firavun
- D) Konsül
- E) Arhon
Doğru cevap: C
Çözüm: Firavun eski Mısır hükümdarıdır; yönetim ve dinî meşruiyet iç içe gelişmiştir. Satrap Pers eyalet yöneticisi, konsül Roma Cumhuriyeti’nin önemli görevlisidir.
Mısır uygarlığında kralların gömülmesiyle ilişkilendirilen anıtsal yapılar hangileridir?
- A) Zigguratlar
- B) Karumlar
- C) Agoralar
- D) Piramitler
- E) Akropoller
Doğru cevap: D
Çözüm: Özellikle Eski Krallık döneminde piramitler firavun mezarı olarak yapılmıştır. Mezopotamya zigguratları ise dinsel yapılar olduğundan iki mimari biçim görev bakımından ayrılır.
Hitit Devleti’nin başkenti olarak bilinen yerleşim hangisidir?
- A) Gordion
- B) Tuşpa
- C) Sardes
- D) Ninova
- E) Hattuşa
Doğru cevap: E
Çözüm: Hattuşa, Çorum yakınındaki Boğazköy alanında bulunan Hitit başkentidir. Gordion Frig, Tuşpa Urartu, Sardes Lidya siyasi merkezleriyle ilişkilendirilir.
Hititlerde kralın yanında danışma ve karar süreçleriyle ilişkili meclisin adı nedir?
- A) Pankuş
- B) Senato
- C) Agora
- D) Gerusya
- E) Karum
Doğru cevap: A
Çözüm: Pankuş, Hitit siyasi geleneğinde kralın yanında bulunan meclisle ilişkilidir. Roma Senatosu ve Sparta Gerusyası farklı coğrafya ve yönetim geleneklerine aittir.
Hitit kraliçelerinin yönetimdeki etkisini ifade eden unvan hangisidir?
- A) Pleb
- B) Tavananna
- C) Patrici
- D) Satrap
- E) Arhon
Doğru cevap: B
Çözüm: Tavananna, Hitit kraliçesinin unvanıdır ve siyasal-dinî alanda etkisini yansıtır. Pankuş bir meclis, satrap ise Perslerde bölgesel yönetici adıdır.
Hititlerle Mısırlılar arasında yapılan ünlü barış antlaşmasının adı nedir?
- A) Apameia Antlaşması
- B) Zitvatorok Antlaşması
- C) Kadeş Antlaşması
- D) Verdun Antlaşması
- E) Westphalia Antlaşması
Doğru cevap: C
Çözüm: Kadeş Antlaşması, II. Ramses dönemi Mısır’ı ve Hitit Krallığı arasındaki çatışmayı izleyen diplomatik düzenlemeyle ilişkilidir. İlk Çağ diplomasi tarihi için temel örneklerdendir.
Frig Krallığı’nın önemli siyasi merkezi olarak bilinen yerleşim hangisidir?
- A) Hattuşa
- B) Tuşpa
- C) Sardes
- D) Gordion
- E) Persepolis
Doğru cevap: D
Çözüm: Gordion, Frig uygarlığının merkezi ve Kral Midas anlatılarıyla ilişkilidir. Hattuşa Hititler, Tuşpa Urartular, Sardes Lidyalılarla anılır.
Urartu Krallığı’nın Van Gölü kıyısındaki başkenti hangisidir?
- A) Gordion
- B) Ur
- C) Sardes
- D) Atina
- E) Tuşpa
Doğru cevap: E
Çözüm: Tuşpa, Van çevresinde Urartu siyasi merkezidir. Urartular savunma yapıları, taş işçiliği ve sulama kanallarıyla da tanınır.
Batı Anadolu’da erken devlet sikkeleri ve ticaretle ilişkilendirilen İlk Çağ topluluğu hangisidir?
- A) Lidyalılar
- B) Hititler
- C) Urartular
- D) Frigler
- E) Asurlular
Doğru cevap: A
Çözüm: Lidya Krallığı, elektrum ve metal sikke kullanımı ve Sardes merkezli ticaret ağıyla ilişkilidir. Paranın ortaya çıkışı tek bir topluluğun bütün para biçimlerini icat ettiği anlamına indirgenmemelidir.
Doğu Akdeniz’de deniz ticareti ve alfabe geleneğinin yayılmasıyla tanınan topluluk hangisidir?
- A) Frigler
- B) Fenikeliler
- C) Urartular
- D) Akadlar
- E) Hititler
Doğru cevap: B
Çözüm: Fenikeliler Doğu Akdeniz liman kentlerinden deniz ticareti ve koloniler aracılığıyla etkili olmuştur. Alfabe geleneğinin Akdeniz’de yayılmasıyla anılır; Sümer çivi yazısından ayrıdır.
Pers İmparatorluğu’nda büyük ülkenin eyaletlere ayrılarak yönetilmesinde görevli valilere ne denirdi?
- A) Patesi
- B) Konsül
- C) Satrap
- D) Pleb
- E) Müderris
Doğru cevap: C
Çözüm: Satrap, Pers yönetimindeki eyalet veya satraplık yöneticisidir. Bu düzen, geniş coğrafyada merkezî otoriteyle bölgesel idare arasında bağ kurulmasına katkı sağlamıştır.
Eski Yunan dünyasında bağımsız kent devleti için kullanılan terim hangisidir?
- A) Karum
- B) Satraplık
- C) Nom
- D) Polis
- E) Eyalet
Doğru cevap: D
Çözüm: Polis, Eski Yunan dünyasının kent devleti örgütlenmesidir. Atina ve Sparta örnekleri farklı yönetim ve toplumsal yapılara sahip olduklarından tüm polisler tek tip değildir.
Roma’da patrici ve plep mücadelesiyle ilişkilendirilen erken yazılı hukuk metni hangisidir?
- A) Hammurabi Kanunları
- B) Urukagina Reformları
- C) Kadeş Antlaşması
- D) Solon Şiirleri
- E) On İki Levha Kanunları
Doğru cevap: E
Çözüm: On İki Levha Kanunları, Roma Cumhuriyeti’nde hukukun yazılı ve daha görünür hâle getirilmesiyle ilişkilendirilir. Hammurabi Kanunları Babil’e aittir ve farklı tarihsel bağlama sahiptir.