Zor Test

ÖABT Tarih İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi - Zor Test

ÖABT Tarih İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi konusuna yönelik 20 soruluk zor seviye test. Premium üyeler testi cevap anahtarlı PDF olarak da indirebilir.

Ders
Tarih
Ünite
Bu derste ünite kullanılmıyor
Konu
İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi
Test türü
Zor Test

Test Soruları

Testi çözmek için sayfa etkileşimli olarak hazırlandığında şıklarını seçebilirsin.

Soru 1 / 20

Bir kronik “999 yılında Buhara el değiştirdi ve Sâmânî yönetimi sona erdi” diyorsa olayın faili için en güçlü aday hangisidir?

Soru 2 / 20

“Karahanlılar Türklerin İslamiyet’i benimsediği ilk ve tek siyasi ortamdır” iddiasındaki temel yöntemsel hata nedir?

Soru 3 / 20

Bir tarihçi XI. yüzyıl Türk siyaset düşüncesini araştırırken sözlükten önce hangi eseri doğrudan incelemelidir?

Soru 4 / 20

Türk lehçelerini, sözcükleri ve XI. yüzyıl Türk coğrafyasına ilişkin bilgileri birlikte araştıran bir uzman hangi eseri seçmelidir?

Soru 5 / 20

Bir cevap anahtarı “Gaznelileri Sultan Mahmud 963’te kurdu” diyorsa hangi düzeltme gerekir?

Soru 6 / 20

“Dandanakan Gaznelilerin bütünüyle aynı gün tarih sahnesinden silinmesidir” yargısı hangi nedenle yanlıştır?

Soru 7 / 20

Bir araştırmacı Tuğrul Bey’in 1055 Bağdat girişinden “Abbâsî halifeliği aynı gün kaldırıldı” sonucunu çıkarıyorsa hangi karşı argüman doğrudur?

Soru 8 / 20

Aşağıdaki iki gelişmeyi doğru nedensel çerçevede yorumlayan ifade hangisidir: Dandanakan (1040) ve Bağdat’a giriş (1055)?

Soru 9 / 20

“1071 Malazgirt zaferiyle Anadolu’daki bütün şehirler aynı gün kalıcı Türk yönetimine girdi” ifadesi neden sakıncalıdır?

Soru 10 / 20

Bir kaynak “iktâ alan memur halkı ve toprağı özel malı gibi devrediyordu” diyorsa Selçuklu hukuku açısından temel sorun nedir?

Soru 11 / 20

Nizâmiye medreselerinin kurulmasını yalnız “askerî kışla açılması” şeklinde yorumlamak hangi boyutu ihmal eder?

Soru 12 / 20

Melikşah dönemindeki Celâlî takvimi “hicrî ay yılı esaslı takvim” diye açıklamak neden yanlıştır?

Soru 13 / 20

1040, 1055, 1071 ve 1141 olaylarının doğru sıralaması hangi seçenekte verilmiştir?

Soru 14 / 20

“Oğuz Kınık boyu, Selçuk Bey’in nesli, Tuğrul ve Çağrı beyler” ipuçları hangi devletin kuruluşunu gösterir?

Soru 15 / 20

Atabeglik kurumunun sonraki siyasi tarih açısından niçin önem kazandığı söylenebilir?

Soru 16 / 20

Siyâsetnâme türünde normatif öğütler veren kaynakların tarih araştırmasında kullanımı için en sağlıklı yöntem hangisidir?

Soru 17 / 20

Katvan yenilgisiyle 1157 tarihini karıştırmamak için hangi eşleştirme doğrudur?

Soru 18 / 20

1218 Otrar olayının Türk-İslam ve Moğol tarihi arasındaki bağlantısı nedir?

Soru 19 / 20

Celâleddin Hârizmşah’ın 1230 yenilgisi ile 1231’deki akıbetini doğru ayıran ifade hangisidir?

Soru 20 / 20

Aşağıdaki devlet-olay eşleştirmelerinin tümünü doğru içeren seçenek hangisidir?

PDF İndirme

Bu testi bu sayfada ücretsiz online çözebilirsin. Soruları ve cevap anahtarını PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium

Soruların Cevapları ve Çözümleri

  1. Bir kronik “999 yılında Buhara el değiştirdi ve Sâmânî yönetimi sona erdi” diyorsa olayın faili için en güçlü aday hangisidir?

    • A) Karahanlı hanedanı
    • B) Anadolu Selçuklu hanedanı
    • C) Osmanlı hanedanı
    • D) Akkoyunlu konfederasyonu
    • E) İlhanlı hanedanı

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Karahanlılar 999’da Sâmânî egemenliğini sona erdiren temel güçtür; olay XI. yüzyıl sonrasındaki Anadolu ve Moğol sonrası hanedanlara ait değildir.

  2. “Karahanlılar Türklerin İslamiyet’i benimsediği ilk ve tek siyasi ortamdır” iddiasındaki temel yöntemsel hata nedir?

    • A) Karahanlıların Mâverâünnehir’de bulunmasını kabul etmesi
    • B) İtil Bulgarları ve farklı Türk çevrelerinin İslamlaşma süreçlerini dışlaması
    • C) Türkçe yazılı eserlerin gelişimini incelemesi
    • D) Satuk Buğra Han’ı Karahanlılarla ilişkilendirmesi
    • E) Karahanlı tarihini bölgesel çerçevede değerlendirmesi

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Karahanlı kültür ortamı önemlidir; ancak İtil Bulgarları gibi Türk topluluklarının İslamlaşması farklı coğrafyalarda gerçekleşmiştir ve tek çizgiye indirgenemez.

  3. Bir tarihçi XI. yüzyıl Türk siyaset düşüncesini araştırırken sözlükten önce hangi eseri doğrudan incelemelidir?

    • A) Kâşgarlı Mahmud’un yalnız ses listesini
    • B) Ömer Hayyâm’ın rasat cetvelini
    • C) Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig’ini
    • D) Beyhakî’nin Gazne sefer günlüğünü
    • E) Malazgirt Savaşı’na ait modern romanları

    Doğru cevap: C

    Çözüm: Kutadgu Bilig devlet, adalet, akıl ve yönetici sorumluluğu üzerinde duran siyaset-ahlak metnidir; sözlükler dil için daha doğrudan kaynaktır.

  4. Türk lehçelerini, sözcükleri ve XI. yüzyıl Türk coğrafyasına ilişkin bilgileri birlikte araştıran bir uzman hangi eseri seçmelidir?

    • A) Siyâsetnâme
    • B) Târîh-i Beyhakî
    • C) Kutadgu Bilig yerine yalnız Celâlî takvimi
    • D) Dîvânü Lugâti’t-Türk
    • E) Osmanlı Kanunnâme-i Âl-i Osman

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Dîvânü Lugâti’t-Türk dil malzemesi yanında boylar ve kültürel çevreye ilişkin bilgiler taşır; tek başına siyasi kronik gibi kullanılmamalıdır.

  5. Bir cevap anahtarı “Gaznelileri Sultan Mahmud 963’te kurdu” diyorsa hangi düzeltme gerekir?

    • A) 963 tarihi Malazgirt’i gösterir
    • B) Mahmud 1141’de Katvan’ı yönetmiştir
    • C) Gazne hiçbir dönem devlet merkezi olmamıştır
    • D) Alp Tegin Büyük Selçukluların 1157’deki son sultanıdır
    • E) 963 Gazne hâkimiyeti Alp Tegin ile, Mahmud’un hükümdarlığı ise 998’den itibaren ilişkilidir

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Gaznelilerde kurucu Alp Tegin’dir; Sultan Mahmud daha sonraki genişleme döneminin hükümdarıdır. Hükümdar ve kuruluş tarihini ayırmak gerekir.

  6. “Dandanakan Gaznelilerin bütünüyle aynı gün tarih sahnesinden silinmesidir” yargısı hangi nedenle yanlıştır?

    • A) 1040 yenilgisine rağmen Gazneli hanedanının başka merkezlerde varlığını sürdürmesi
    • B) Dandanakan’ın hiçbir savaş olmaması
    • C) Selçukluların bu savaşta yenilmesi
    • D) Gaznelilerin yalnız deniz aşırı sömürgelerde kurulması
    • E) Savaşın XVI. yüzyılda yapılması

    Doğru cevap: A

    Çözüm: 1040 Dandanakan, Gaznelilerin Horasan hâkimiyetini zayıflatırken Selçuklu devletinin kuruluşunu güçlendirdi; Gazneli siyasi varlığı hemen sona ermedi.

  7. Bir araştırmacı Tuğrul Bey’in 1055 Bağdat girişinden “Abbâsî halifeliği aynı gün kaldırıldı” sonucunu çıkarıyorsa hangi karşı argüman doğrudur?

    • A) 1055 yılında Bağdat henüz kurulmamıştı
    • B) Halifelik sürerken Selçuklu sultanlığı askerî-siyasi koruma ve nüfuz sağladı
    • C) Tuğrul Bey Karahıtay sultanıydı
    • D) Abbâsî halifeleri yalnız XII. yüzyılda ortaya çıktı
    • E) Büveyhîler aynı yıl İstanbul’u başkent yaptı

    Doğru cevap: B

    Çözüm: 1055 sonrası Abbâsî halifeliği kurum olarak varlığını sürdürmüştür; Selçuklular Bağdat’ta askerî ve siyasi nüfuz kazanmıştır.

  8. Aşağıdaki iki gelişmeyi doğru nedensel çerçevede yorumlayan ifade hangisidir: Dandanakan (1040) ve Bağdat’a giriş (1055)?

    • A) İlki Gaznelilerin kuruluşu, ikincisi Karahanlıların yıkılışıdır
    • B) İkisi de Bizans’a karşı Anadolu’da yapılmış savaşlardır
    • C) İlki kuruluş hâkimiyetini, ikincisi Abbâsîlerle siyasi ilişkilerin güçlenmesini gösterir
    • D) Her ikisi de 1230’da Hârizmşahlarca kazanılmıştır
    • E) İlk olay Selçuklu devletini bütünüyle yıkmıştır

    Doğru cevap: C

    Çözüm: 1040’ta Horasan’da Selçuklu devletleşmesi pekişmiş, 1055’te Bağdat üzerindeki nüfuz Abbâsî halifeliğiyle siyasi ilişkinin yeni aşamasını açmıştır.

  9. “1071 Malazgirt zaferiyle Anadolu’daki bütün şehirler aynı gün kalıcı Türk yönetimine girdi” ifadesi neden sakıncalıdır?

    • A) Malazgirt’te Bizans’ın savaşmamış olması
    • B) Selçuklu hükümdarının Gazneli Mahmud olması
    • C) 1071 tarihinin aslında 1141 olması
    • D) Fetih, göç, yerleşim ve siyasi hâkimiyetin zaman içinde farklı süreçlerle ilerlemesi
    • E) Anadolu’da 1071’den önce hiç yerleşim bulunmaması

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Malazgirt zaferi Anadolu’daki Türk ilerleyişinde büyük dönüm noktasıdır; yerleşme ve devletleşme tek bir tarihte tamamlanmamıştır.

  10. Bir kaynak “iktâ alan memur halkı ve toprağı özel malı gibi devrediyordu” diyorsa Selçuklu hukuku açısından temel sorun nedir?

    • A) İktânın hiç mali boyutu bulunmaması
    • B) Selçuklularda hiçbir askeri yükümlülük olmaması
    • C) Toprak üzerindeki devlet denetiminin mutlak olmaması gerektiği
    • D) İktâ sahiplerinin daima bağımsız hükümdar olması
    • E) İktâ gelir tahsisinin sınırsız özel toprak mülkiyetiyle karıştırılması

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Nizâmülmülk’ün iktâ anlayışında reâya üzerinde sınırsız tasarruf öngörülmez; gelir tahsisi ile mülkiyet ve hukuki sorumluluk ayrı değerlendirilir.

  11. Nizâmiye medreselerinin kurulmasını yalnız “askerî kışla açılması” şeklinde yorumlamak hangi boyutu ihmal eder?

    • A) Sünnî ilim hayatı, öğretim ve kurumsal destek işlevini
    • B) Selçukluların atlı birimlerinin bulunmasını
    • C) Horasan’da savaş yapılmış olmasını
    • D) Vezirlik kurumunun varlığını
    • E) Nizâmülmülk’ün devlet adamı olmasını

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Nizâmiye medreseleri eğitim ve dinî-ilmî kurumsallaşma bakımından önemlidir; devlete bağlı kışlayla işlevsel olarak aynı değildir.

  12. Melikşah dönemindeki Celâlî takvimi “hicrî ay yılı esaslı takvim” diye açıklamak neden yanlıştır?

    • A) Takvim çalışmaları Selçuklulardan daha önce hiç yapılmadığı için
    • B) Celâlî takvimi güneş yılı ve astronomik gözlemler esas alınarak hazırlanmıştır
    • C) Melikşah yalnız Karahanlıların hükümdarı olduğu için
    • D) Ömer Hayyâm askerî komutan olduğu için
    • E) Takvimin yılbaşı hiç tanımlanmadığı için

    Doğru cevap: B

    Çözüm: Melikşah’ın himayesinde Ömer Hayyâm başkanlığındaki heyetin hazırladığı Celâlî takvimi güneş yılına dayanır; hicrî kameri sistemle karıştırılmamalıdır.

  13. 1040, 1055, 1071 ve 1141 olaylarının doğru sıralaması hangi seçenekte verilmiştir?

    • A) Malazgirt – Dandanakan – Katvan – Bağdat’a giriş
    • B) Katvan – Dandanakan – Malazgirt – Bağdat’a giriş
    • C) Dandanakan – Bağdat’a giriş – Malazgirt – Katvan
    • D) Bağdat’a giriş – Katvan – Dandanakan – Malazgirt
    • E) Dandanakan – Katvan – Bağdat’a giriş – Malazgirt

    Doğru cevap: C

    Çözüm: 1040 Dandanakan kuruluşu; 1055 Tuğrul’un Bağdat’a girişi; 1071 Alparslan’ın Malazgirt’i; 1141 Sencer’in Katvan yenilgisi kronolojisidir.

  14. “Oğuz Kınık boyu, Selçuk Bey’in nesli, Tuğrul ve Çağrı beyler” ipuçları hangi devletin kuruluşunu gösterir?

    • A) İtil Bulgar Devleti
    • B) Birinci Göktürk Kağanlığı
    • C) Avar Kağanlığı
    • D) Büyük Selçuklu Devleti
    • E) Akkoyunlu Devleti

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Selçuklu hanedanı Oğuz Kınık çevresiyle ilişkilidir; Tuğrul ve Çağrı beyler XI. yüzyılın devletleşme sürecinin temel isimleridir.

  15. Atabeglik kurumunun sonraki siyasi tarih açısından niçin önem kazandığı söylenebilir?

    • A) Bütün atabeglerin yalnız medrese talebesi kalması
    • B) Hiçbir atabegin askerî yetki taşımaması
    • C) Atabeglik unvanının yalnız Karahanlı sözlüklerinde bulunması
    • D) Atabeglerin 751 Talas ordusunu yönetmesi
    • E) Bazı atabeglerin meliklere rehberlikten bölgesel siyasi iktidara yükselmesi

    Doğru cevap: E

    Çözüm: Atabegler hanedan mensubu meliklerin eğitim ve idaresinde görev aldı; zamanla kimi atabeg aileleri bölgesel hanedanlar kurabildi.

  16. Siyâsetnâme türünde normatif öğütler veren kaynakların tarih araştırmasında kullanımı için en sağlıklı yöntem hangisidir?

    • A) İdeal yönetim tasvirini gerçekleşmiş uygulamalardan başka belgelerle ayırmak
    • B) Her öğüdün bütün devletlerde aynen uygulandığını varsaymak
    • C) Öğüt metinlerini siyasal tarih bakımından tümden değersiz saymak
    • D) Yalnız müellifin adından olay tarihini çıkarmak
    • E) Metindeki her öneriyi kanun maddesi kabul etmek

    Doğru cevap: A

    Çözüm: Siyâsetnâme yönetimde neyin olması gerektiğini de anlatır; tarihçi normatif önerileri uygulama kanıtlarından ve başka kaynaklardan ayırmalıdır.

  17. Katvan yenilgisiyle 1157 tarihini karıştırmamak için hangi eşleştirme doğrudur?

    • A) 1141 Malazgirt; 1157 Dandanakan
    • B) 1141 Karahıtay yenilgisi; 1157 Sultan Sencer’in ölümü ve Büyük Selçuklu sonu
    • C) 1141 Sâmânî sonu; 1157 Karahanlı kuruluşu
    • D) 1141 Tuğrul’un Bağdat’a girişi; 1157 Celâlî takvimi
    • E) 1141 Yassıçemen; 1157 Otrar olayı

    Doğru cevap: B

    Çözüm: 1141 Katvan Savaşı Büyük Selçukluları sarstı; Sultan Sencer’in 1157’deki ölümüyle Büyük Selçuklu merkezî devletinin sonu ilişkilendirilir.

  18. 1218 Otrar olayının Türk-İslam ve Moğol tarihi arasındaki bağlantısı nedir?

    • A) Dandanakan’da Selçuklulara toprak verilmesi
    • B) İtil Bulgarlarının İslamiyet’i kabul etmesi
    • C) Moğol-Hârizmşah çatışmasını tırmandıran kervan ve elçi krizi olması
    • D) Kutadgu Bilig’in ilk kez yazılması
    • E) Tuğrul Bey’in Bağdat’a girişinin kutlanması

    Doğru cevap: C

    Çözüm: 1218’de Otrar’da Moğol ticaret kervanı çevresinde yaşanan kriz ve elçi meselesi, Cengiz Han ile Hârizmşahlar arasındaki savaşın önemli tetikleyicisidir.

  19. Celâleddin Hârizmşah’ın 1230 yenilgisi ile 1231’deki akıbetini doğru ayıran ifade hangisidir?

    • A) 1230 Katvan’da kazandı, 1231’de Selçukluları kurdu
    • B) 1230 Dandanakan’ı kazandı, 1231’de Bağdat’a girdi
    • C) 1230 Malazgirt’e katıldı, 1231’de Celâlî takvimini hazırladı
    • D) 1230 Yassıçemen’de yenildi, 1231’de hayatını kaybetti
    • E) 1230 Sâmânîleri yıktı, 1231’de Gazne’yi fethetti

    Doğru cevap: D

    Çözüm: Celâleddin Hârizmşah 1230 Yassıçemen Savaşı’nda Anadolu Selçuklu ve müttefiklerine yenilmiş, 1231’de öldürülmüştür.

  20. Aşağıdaki devlet-olay eşleştirmelerinin tümünü doğru içeren seçenek hangisidir?

    • A) Karahanlı–1071; Gazneli–1141; Büyük Selçuklu–999; Hârizmşah–552
    • B) Karahanlı–1230; Gazneli–751; Büyük Selçuklu–682; Hârizmşah–1071
    • C) Karahanlı–1040; Gazneli–1055; Büyük Selçuklu–1218 Otrar; Hârizmşah–840
    • D) Karahanlı–1141; Gazneli–999; Büyük Selçuklu–1230; Hârizmşah–630
    • E) Karahanlı–999; Gazneli–1040 yenilgisi; Büyük Selçuklu–1055 Bağdat; Hârizmşah–1230 Yassıçemen

    Doğru cevap: E

    Çözüm: 999 Karahanlıların Sâmânîlere son vermesi, 1040 Gaznelilerin Dandanakan yenilgisi, 1055 Selçukluların Bağdat’a girişi, 1230 Hârizmşahların Yassıçemen yenilgisidir.