Abbâsîlerin ilk halifesi kimdir?
- A) Muâviye
- B) Abdülmelik
- C) III. Abdurrahman
- D) Selâhaddin Eyyûbî
- E) Ebü'l-Abbâs es-Seffâh
Doğru cevap: E
Çözüm: Ebü'l-Abbâs es-Seffâh Abbâsîlerin ilk halifesidir.
Bağdat şehrini 762'de kurduran Abbâsî halifesi kimdir?
- A) Ebû Ca‘fer el-Mansûr
- B) Muâviye
- C) Hz. Ömer
- D) Velîd
- E) Mu‘tasım
Doğru cevap: A
Çözüm: Bağdat'ın kuruluşu Mansûr dönemiyle ilişkilidir.
Abbâsî döneminde 836'da kurulan başkent hangisidir?
- A) Kudüs
- B) Sâmerrâ
- C) Mekke
- D) Medine
- E) Kurtuba
Doğru cevap: B
Çözüm: Sâmerrâ, Mu‘tasım döneminde Abbâsî idarî/askerî merkezi oldu.
Bağdat'ın Moğollar tarafından ele geçirildiği yıl hangisidir?
- A) 1187
- B) 1517
- C) 1258
- D) 1055
- E) 1071
Doğru cevap: C
Çözüm: 1258 Bağdat'ın Moğollar tarafından alınmasıdır.
Dört Halife dönemini izleyen hanedan hangisidir?
- A) Fâtımîler
- B) Eyyûbîler
- C) Memlükler
- D) Emevîler
- E) Abbâsîler
Doğru cevap: D
Çözüm: Dört Halife döneminden sonra 661'de Emevî hanedanı kuruldu.
711'de İberya'ya geçen İslam ordusunun komutanı kimdir?
- A) Selâhaddin Eyyûbî
- B) Mu‘tasım
- C) Tuğrul Bey
- D) Alparslan
- E) Târık b. Ziyâd
Doğru cevap: E
Çözüm: İberya'ya 711 geçişi Târık b. Ziyâd ile ilişkilidir.
İslam devletlerinde kamu gelirleri ve harcamalarıyla ilişkili kurum hangisidir?
- A) Ribat
- B) Kervansaray
- C) Divân-ı İnşâ
- D) Beytülmâl
- E) Rasathane
Doğru cevap: D
Çözüm: Beytülmâl kamu hazinesiyle ilgilidir.
Yargısal davalar ve hüküm verme işleviyle ilişkili görevli hangisidir?
- A) Muhtesip olmayan tacir
- B) Atabeg
- C) Gulam
- D) Nakkâş
- E) Kadı
Doğru cevap: E
Çözüm: Kadı yargı görevleriyle ilişkilidir.
Aşağıdaki ikili eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Hz. Osman – mushaf standardizasyonu
- B) Hz. Ali – Bağdat'ın kuruluşu
- C) Muâviye – Sâmerrâ'nın kuruluşu
- D) Mansûr – Hudeybiye Antlaşması
- E) Me'mûn – Hicret
Doğru cevap: A
Çözüm: Hz. Osman döneminde standart mushaf nüshaları hazırlanıp merkezlere gönderildi.
732 Belâtüşşühedâ/Poitiers mücadelesi hangi güçlerle ilişkilidir?
- A) Gazneliler ve Selçuklular
- B) Emevî orduları ve Franklar
- C) Abbâsîler ve Moğollar
- D) Eyyûbîler ve Memlükler
- E) Osmanlılar ve Safevîler
Doğru cevap: B
Çözüm: 732'de Emevî orduları Frank kuvvetleriyle mücadele etti.
Hicretin tarih başlangıcı kabul edilmesi ile hicrî takvimin düzenlenmesini ayıran doğru ifade hangisidir?
- A) Başlangıç 711; düzenleme Muâviye dönemindedir
- B) Başlangıç 1258; düzenleme Mansûr dönemindedir
- C) Başlangıç 622; takvimin düzenlenmesi Hz. Ömer dönemindedir
- D) Başlangıç 750; düzenleme Hz. Osman dönemindedir
- E) Başlangıç 630; düzenleme Me'mûn dönemindedir
Doğru cevap: C
Çözüm: Hicret 622, hicrî takvim idari düzenlenmesi Hz. Ömer dönemidir.
Mekke'nin fethinden önce barış ve diplomasi açısından önemli antlaşma hangisidir?
- A) Zellâka
- B) Sevr
- C) Kadeş
- D) Hudeybiye
- E) Lozan
Doğru cevap: D
Çözüm: 628 Hudeybiye Antlaşması, 630 Mekke'nin fethinden önce yapılmıştır.
1258 olayını 750'den ayıran doğru açıklama hangisidir?
- A) 1258 Hicret; 750 Mekke Fethi
- B) 1258 Emevî kuruluşu; 750 Medine Vesikası
- C) 1258 Bedir; 750 Uhud
- D) 1258 Sâmerrâ kuruluşu; 750 Endülüs halifeliği
- E) 1258 Moğolların Bağdat'ı alması; 750 Abbâsîlerin iktidara gelişi
Doğru cevap: E
Çözüm: 750 Abbâsî başlangıcı, 1258 Bağdat'taki merkezî Abbâsî hanedanının sonudur.
Hârûnürreşîd ile Me'mûn'un dönemlerini tek bir olay gibi anlatmak hangi sakıncayı doğurur?
- A) Bağdat'ın hiç kurulmadığı ortaya çıkar
- B) Hicret tarihinin 1492 olduğu kanıtlanır
- C) Emevî merkezi Bağdat'a dönüşür
- D) Farklı halifelerin dönem ve faaliyetleri yanlış eşleştirilir
- E) İslam dünyasında hiçbir bilim faaliyeti olmadığı anlaşılır
Doğru cevap: D
Çözüm: Saray-diplomasi ve çeviri-bilim vurguları farklı Abbâsî halifeleriyle ilişkilidir.
Me'mûn dönemindeki tercüme hareketinden 'Müslüman bilginler yalnız aktarma yaptı, özgün bilgi üretmedi' sonucu neden çıkarılamaz?
- A) Çeviri hiçbir zaman yapılmamıştır
- B) Bütün eserler 622'de yazılmıştır
- C) Hiçbir topluluk başka dille iletişim kurmamıştır
- D) Kurum yalnız askerî birliktir
- E) Çeviriyle birlikte özgün matematik, tıp ve felsefe çalışmaları da yürütülmüştür
Doğru cevap: E
Çözüm: Çeviri, yeni bilgi üretimini dışlamaz; farklı alanlarda özgün çalışmalar yapılmıştır.
Bir öğrencinin 'Dört Halife'yi Emevî hanedanının dört üyesi' sayması neden yanlıştır?
- A) Dört Halife dönemi 632–661, Emevî hanedanı ise 661 sonrasıdır
- B) Dört Halife yalnız 1258'de yaşamıştır
- C) Emevîler 1492'de ilk kez kurulmuştur
- D) Dört Halife bir yazı türüdür
- E) Emevîler Abbâsî Bağdat'ın kuruluşundan önce hiç yaşamamıştır
Doğru cevap: A
Çözüm: Dört Halife, Emevîlerden önceki siyasî liderlik dönemidir.
Bir kronik 750'deki siyasi değişimi hem Emevîlerin Şam merkezli yönetiminin sonu hem Abbâsî başlangıcı olarak anlatıyorsa hangi değerlendirme yapılır?
- A) Emevîler Abbâsîlerden sonra 1258'de kurulmuştur
- B) Aynı olayın iki farklı hanedan için karşıt sonuçlar doğurması mümkündür
- C) Kaynak kesin yanlıştır; bir olay iki sonucu olamaz
- D) 750 aynı zamanda Hicretin yılıdır
- E) Şam ve Bağdat aynı yerleşimdir
Doğru cevap: B
Çözüm: Siyasi geçiş bir hanedanın sona erişi ve diğerinin yükselişi demektir.
Beytülmâl ve kadılık kurumlarını aynı kategoriye koymak neden eksik bir değerlendirmedir?
- A) İkisi de sadece Endülüs hükümdarıdır
- B) İkisi de yazı sistemi türüdür
- C) Biri mali kaynaklarla, diğeri yargısal işlevlerle ilgilidir
- D) İkisi de yalnız mimari yapı adıdır
- E) İkisi de rasathane görevlisidir
Doğru cevap: C
Çözüm: Kamu hazinesi ile yargısal görev farklı kurum alanlarıdır.
Bir soruda 711 İberya geçişi ve 732 Poitiers savaşı birbirine karıştırılıyor. Doğru ayrım hangisidir?
- A) İlki Hicret; ikincisi Bedir'dir
- B) İlki Sâmerrâ kuruluşu; ikincisi Bağdat kuruluşudur
- C) İlki Kurtuba halifeliğinin sonu; ikincisi Gırnata'nın teslimidir
- D) İlki İberya'ya geçiş; ikincisi Franklarla mücadeledir
- E) İlki Abbâsî kuruluşu; ikincisi Moğol fethidir
Doğru cevap: D
Çözüm: 711 İberya, 732 Franklarla Belâtüşşühedâ/Poitiers çatışmasıdır.
1258'de Bağdat Abbâsî iktidarının sona ermesinden sonra halifelik unvanının başka yerde kullanılabilmesi neyi gösterir?
- A) Bağdat 1258'de hiç alınmamıştır
- B) Abbâsîler 661'de kurulmuştur
- C) Hicret 1258'de gerçekleşmiştir
- D) Halifelik yalnız bir şehir adıdır
- E) Siyasi merkezî hanedanın sona ermesiyle unvanın tüm kullanımları aynı şey değildir
Doğru cevap: E
Çözüm: Mısır'da sembolik Abbâsî halifeliği gibi daha sonraki biçimler ayrı değerlendirilir.