Berlin Duvarı’nın açılması ve yıkılma sürecinin başlaması hangi yıldadır?
- A) 1989
- B) 1975
- C) 1982
- D) 1993
- E) 2005
Doğru cevap: A
Çözüm: 9 Kasım 1989’da Berlin Duvarı açıldı; bu gelişme Doğu Avrupa’daki dönüşümün ve Soğuk Savaş düzeninin çözülmesinin simgelerindendir.
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) hangi yıl dağıldı?
- A) 1980
- B) 1991
- C) 1987
- D) 1995
- E) 2004
Doğru cevap: B
Çözüm: SSCB 1991 sonunda dağıldı; birçok bağımsız devlet ortaya çıktı. 1989 Berlin Duvarı’nın açılmasıyla 1991 SSCB’nin dağılması aynı olay değildir.
Doğu Almanya ile Batı Almanya’nın yeniden birleşmesi hangi yılda gerçekleşti?
- A) 1983
- B) 1987
- C) 1990
- D) 1992
- E) 1999
Doğru cevap: C
Çözüm: Almanya 3 Ekim 1990’da yeniden birleşti. Berlin Duvarı’nın açılması 1989’da, SSCB’nin dağılması ise 1991’de gerçekleşti.
SSCB’deki “glasnost” politikası ağırlıklı olarak hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Silahlı blokların birleştirilmesi
- B) Avrupa gümrük vergilerinin yükseltilmesi
- C) Balkanlarda yeni sınır savaşları
- D) Açıklık ve kamusal tartışma ortamı
- E) Petrol ihracatının yasaklanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Mihail Gorbaçov’un glasnost yaklaşımı açıklık ve kamusal tartışmayı teşvik etti; perestroyka ise yeniden yapılanma çabasını ifade eder.
SSCB’deki “perestroyka” sözcüğünün temel anlamı nedir?
- A) Sömürgecilik
- B) Silah ambargosu
- C) Askerî ilhak
- D) Gümrük birliği
- E) Yeniden yapılanma
Doğru cevap: E
Çözüm: Perestroyka, Gorbaçov döneminde Sovyet ekonomik ve siyasi sistemini yeniden yapılandırma girişimlerini ifade eder; glasnost açıklık politikasıdır.
Soğuk Savaş’ın sonlanmasıyla 1991’de dağılan askerî ittifak hangisidir?
- A) Varşova Paktı
- B) NATO
- C) Birleşmiş Milletler
- D) Avrupa Birliği
- E) Karadeniz Ekonomik İşbirliği
Doğru cevap: A
Çözüm: Varşova Paktı 1991’de sona erdi. NATO ise 1949’da kurulan ayrı bir ittifaktır ve 1991 sonrasında varlığını sürdürmüştür.
Avrupa Birliği’ni kuran Maastricht Antlaşması hangi yıl yürürlüğe girdi?
- A) 1975
- B) 1993
- C) 1982
- D) 1987
- E) 2005
Doğru cevap: B
Çözüm: Maastricht Antlaşması 1992’de imzalandı ve 1 Kasım 1993’te yürürlüğe girerek Avrupa Birliği’ni kurdu; imza ve yürürlük yılları farklıdır.
1989–1991 Avrupa dönüşümünü doğru sıralayan seçenek hangisidir?
- A) 1989 Berlin Duvarı → 1990 Almanya’nın birleşmesi → 1991 SSCB’nin dağılması
- B) 1989 SSCB’nin dağılması → 1990 Berlin Duvarı → 1991 Almanya’nın birleşmesi
- C) 1989 NATO’nun kurulması → 1990 AB’nin kurulması → 1991 GATT’ın kurulması
- D) 1989 Maastricht’in yürürlüğü → 1990 KEİ → 1991 Helsinki adaylığı
- E) 1989 Körfez Savaşı → 1990 Dayton → 1991 Kosova müdahalesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Berlin Duvarı 1989’da açıldı, Almanya 1990’da birleşti, SSCB 1991’de dağıldı; bu üç tarih sınavlarda farklı olaylarla eşleştirilir.
SSCB’nin dağılmasıyla ortaya çıkan siyasal sonuç hangisidir?
- A) NATO’nun 1991’de otomatik olarak kapanması
- B) Orta Asya ve Kafkasya’da bağımsız cumhuriyetlerin uluslararası ilişkilerde görünür hâle gelmesi
- C) Birleşmiş Milletlerin bütün üyeliklerinin düşmesi
- D) Avrupa Birliği’nin 1991’de dağılması
- E) Türkiye’nin Varşova Paktı’na katılması
Doğru cevap: B
Çözüm: 1991’de SSCB’nin sona ermesiyle bağımsız devletler ortaya çıktı; Türkiye’nin Türk cumhuriyetleriyle diplomatik, ekonomik ve kültürel bağları güçlendi.
Gorbaçov reformlarını doğru eşleştiren seçenek hangisidir?
- A) Glasnost: gümrük birliği; perestroyka: silah ambargosu
- B) Glasnost: enerji vergisi; perestroyka: askerî blok
- C) Glasnost: açıklık; perestroyka: yeniden yapılanma
- D) Glasnost: bağımsızlık referandumu; perestroyka: Kore ateşkesi
- E) Glasnost: petrol karteli; perestroyka: NATO genişlemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Glasnost siyasi ve toplumsal açıklıkla, perestroyka Sovyet sisteminin yeniden yapılandırılmasıyla ilişkilidir; kavramların yer değiştirmesi yanlıştır.
1991 sonrası uluslararası sistem için hangi değerlendirme daha uygundur?
- A) Bütün ülkeler tek devlet yönetiminde birleşmiştir
- B) Sınır anlaşmazlıkları ve bölgesel savaşlar tamamen bitmiştir
- C) Küresel ticaret ve iletişim eski düzeylerinin altına kalıcı olarak inmiştir
- D) İki kutuplu düzen çözülürken yeni bölgesel krizler ve ekonomik karşılıklı bağımlılık güçlenmiştir
- E) Tüm uluslararası örgütler aynı gün lağvedilmiştir
Doğru cevap: D
Çözüm: Soğuk Savaş’ın bitişi tüm çatışmaları ortadan kaldırmadı; Balkanlar ve Körfez gibi bölgelerde krizler sürerken küresel ağlar genişledi.
Maastricht Antlaşması için imza ve yürürlük yılları hangisidir?
- A) 1987 imza, 1991 yürürlük
- B) 1993 imza, 1992 yürürlük
- C) 1995 imza, 1996 yürürlük
- D) 1999 imza, 2005 yürürlük
- E) 1992 imza, 1993 yürürlük
Doğru cevap: E
Çözüm: Avrupa Birliği Antlaşması 7 Şubat 1992’de Maastricht’te imzalandı, 1 Kasım 1993’te yürürlüğe girdi ve AB kurumsal kimliğini oluşturdu.
GATT ile Dünya Ticaret Örgütü arasındaki temel tarihsel ilişki hangisidir?
- A) DTÖ 1995’te GATT temelli çok taraflı ticaret düzeninin kurumsal devamı olarak kuruldu
- B) GATT 2005’te DTÖ’nün yerine kuruldu
- C) DTÖ 1963’te Türkiye-AET ortaklığını başlattı
- D) GATT yalnız NATO üyesi askerî bir ittifaktı
- E) DTÖ 1995’te bütün gümrük vergilerini dünya genelinde sıfırladı
Doğru cevap: A
Çözüm: GATT çok taraflı ticaret kurallarının önceki çerçevesiydi; 1 Ocak 1995’te kurulan DTÖ ticaret anlaşmaları ve uyuşmazlık çözümü için kurumsal yapı getirdi.
DTÖ ile Türkiye–AB Gümrük Birliği’ni ayıran ifade hangisidir?
- A) Her ikisi Türkiye’nin 1995’te AB’ye tam üye olduğunu ilan eder
- B) DTÖ çok taraflı küresel ticaret örgütü, Gümrük Birliği Türkiye–AB ortaklık düzenlemesidir
- C) Her ikisi yalnız Balkanlarda askerî işbirliği yürütür
- D) DTÖ 2005, Gümrük Birliği 1987’de aynı antlaşmayla kurulmuştur
- E) Gümrük Birliği, Birleşmiş Milletlerin insan hakları mahkemesidir
Doğru cevap: B
Çözüm: DTÖ 1995’te uluslararası ticaret kurallarının örgütüdür; Türkiye–AB Gümrük Birliği 1995 kararına dayanır ve 1996’da uygulanır.
1989–1995 dönemi için aşağıdaki kronolojilerden hangisi bütünüyle doğrudur?
- A) 1989 Berlin Duvarı → 1991 SSCB dağıldı → 1993 AB kuruldu → 1995 DTÖ kuruldu
- B) 1989 SSCB dağıldı → 1991 AB kuruldu → 1993 NATO kuruldu → 1995 KEİ kuruldu
- C) 1989 DTÖ kuruldu → 1991 Berlin Duvarı açıldı → 1993 SSCB dağıldı → 1995 AB kuruldu
- D) 1989 Maastricht yürürlük → 1991 Almanya birleşti → 1993 Türkiye aday oldu → 1995 müzakere başladı
- E) 1989 Dayton → 1991 Kosova → 1993 Körfez Savaşı → 1995 İran Devrimi
Doğru cevap: A
Çözüm: 1989 Berlin Duvarı’nın açılması, 1991 SSCB’nin dağılması, 1993 Maastricht’in yürürlüğü ve 1995 DTÖ’nün kurulması doğru sıradır.
Doğu Avrupa’daki siyasal dönüşümü Almanya’nın birleşmesi açısından doğru yorumlayan ifade hangisidir?
- A) Almanya birleştiğinde Berlin Duvarı hiç açılmamıştı
- B) Berlin Duvarı 1989’da açıldı; birleşme 1990’da gerçekleşti; SSCB 1991’de dağıldı
- C) Almanya birleşmesi 1999 Helsinki adaylık kararından sonra yaşandı
- D) SSCB 1991’de kurularak Almanya’yı ikiye böldü
- E) Varşova Paktı 2005’te AB müzakerelerini başlattı
Doğru cevap: B
Çözüm: Almanya’nın 3 Ekim 1990 birleşmesi 1989 Berlin Duvarı gelişmesini izledi ve SSCB’nin 1991’de dağılmasından önce gerçekleşti.
SSCB sonrası yeni devletlerin ortaya çıkmasıyla Türkiye’nin politika alanında hangi sonuç oluşmuştur?
- A) Türkiye’nin Orta Asya ile bütün diplomatik ilişkileri kesin olarak sona ermiştir
- B) Türkiye 1991’de NATO’dan çıkıp Varşova Paktı’na katılmıştır
- C) Türk cumhuriyetleriyle tanıma, kalkınma, eğitim ve kültür işbirliği imkânları artmıştır
- D) Yeni cumhuriyetler 1991’de Türkiye’nin illeri hâline gelmiştir
- E) Bütün cumhuriyetler 1991’de Avrupa Birliğine tam üye olmuştur
Doğru cevap: C
Çözüm: Sovyetlerin dağılması, bağımsız Türk cumhuriyetleriyle devletler arası ilişkileri mümkün kıldı; TİKA ve TÜRKSOY gibi kurumlar işbirliğini destekledi.
1992 Maastricht Antlaşması ile 1993 Avrupa Birliği kuruluşunu birleştiren doğru bilgi hangisidir?
- A) Maastricht 1993’te imzalandı, 1992’de yürürlüğe girdi
- B) Maastricht NATO’nun 1949 kurucu antlaşmasının diğer adıdır
- C) Maastricht 1995’te Türkiye’nin Gümrük Birliği üyeliğini iptal etti
- D) Maastricht 1992’de imzalandı, 1993’te yürürlüğe girerek AB’yi kurdu
- E) Maastricht 1975’te Helsinki Nihai Senedi’ni yürürlükten kaldırdı
Doğru cevap: D
Çözüm: 7 Şubat 1992 Maastricht imzası ile 1 Kasım 1993 yürürlük tarihi birbirinden ayrılmalıdır; AB bu antlaşmayla kurumsal olarak doğdu.
AGİK’ten AGİT’e geçişin doğru tarihsel eşleştirmesi hangisidir?
- A) 1975 Helsinki’de AGİT tamamen dağıtıldı
- B) 1991 Maastricht’te AGİK NATO’ya dönüştürüldü
- C) 1999 Kosova müdahalesi ile AGİK ilk kez kuruldu
- D) 2005 AB müzakereleriyle AGİT Dünya Ticaret Örgütü oldu
- E) 1994 Budapeşte’de ad değişikliği kararı, 1 Ocak 1995’ten itibaren AGİT adı
Doğru cevap: E
Çözüm: 1994 Budapeşte Zirvesi’nde AGİK adının AGİT olarak değiştirilmesi kararlaştırıldı; yeni ad 1 Ocak 1995’te kullanılmaya başladı.
1995 yılında gerçekleşen gelişmelerin doğru eşleştirilmesi hangisidir?
- A) DTÖ’nün faaliyete başlaması, Dayton Barışı ve Türkiye–AB 1/95 kararı
- B) SSCB’nin dağılması, Berlin Duvarı’nın açılması ve Türkiye’nin adaylığı
- C) Maastricht imzası, KEİ’nin kuruluşu ve TİKA’nın kuruluşu
- D) Türkiye–AB müzakerelerinin başlaması, 11 Eylül saldırıları ve 2008 krizi
- E) Almanya’nın birleşmesi, Körfez Savaşı ve TÜRKSOY’un kuruluşu
Doğru cevap: A
Çözüm: 1995’te DTÖ kuruldu, Dayton düzenlemesi Bosna savaşının bitişini sağladı ve Türkiye–AB Gümrük Birliği’ne ilişkin 1/95 sayılı karar kabul edildi.