Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ/WTO) hangi yıl faaliyete başladı?
- A) 1949
- B) 1963
- C) 1995
- D) 1979
- E) 2008
Doğru cevap: C
Çözüm: Dünya Ticaret Örgütü 1 Ocak 1995’te kuruldu ve GATT dönemindeki çok taraflı ticaret düzenini kurumsal olarak yeni bir aşamaya taşıdı.
Türkiye’nin öncülüğünde 1992’de İstanbul’da başlatılan bölgesel işbirliği girişimi hangisidir?
- A) Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu
- B) Varşova Paktı
- C) Kuzey Atlantik Antlaşması
- D) Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ)
- E) Arap Birliği
Doğru cevap: D
Çözüm: Karadeniz Ekonomik İşbirliği girişimi 25 Haziran 1992 İstanbul Zirvesi’nde doğdu; ağırlık noktası bölgesel ekonomik ilişkilerin geliştirilmesidir.
Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü’nün daimi sekretaryası hangi şehirdedir?
- A) Brüksel
- B) Cenevre
- C) Moskova
- D) Viyana
- E) İstanbul
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye’nin öncülüğünde kurulan Karadeniz Ekonomik İşbirliği’nin daimi sekretaryası İstanbul’dadır; NATO ve AB merkezleriyle karıştırılmamalıdır.
Türkiye’nin kalkınma ve teknik işbirliği alanında faaliyet gösteren TİKA’sı hangi yıl kuruldu?
- A) 1992
- B) 1952
- C) 1963
- D) 1975
- E) 2005
Doğru cevap: A
Çözüm: TİKA 1992’de, özellikle SSCB’nin dağılması sonrasında bağımsızlığını kazanan Türk cumhuriyetleriyle işbirliğini desteklemek amacıyla kuruldu.
Türk dünyasının ortak kültürel mirasına odaklanan TÜRKSOY hangi yılda kuruldu?
- A) 1945
- B) 1993
- C) 1970
- D) 1982
- E) 2004
Doğru cevap: B
Çözüm: Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı TÜRKSOY 1993’te kuruldu; TİKA’nın teknik/kalkınma işbirliğinden farklı olarak kültür ve sanat alanına odaklanır.
1991’de bağımsızlığını yeniden kazanan Azerbaycan’ı tanıyan ilk devlet hangisidir?
- A) İsviçre
- B) Brezilya
- C) Türkiye
- D) Japonya
- E) Kanada
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye, Azerbaycan’ın bağımsızlığını 9 Kasım 1991’de tanıyan ilk devlet oldu; iki ülke arasında diplomatik ilişkiler 1992’de kuruldu.
Türkiye’nin Avrupa Topluluklarına tam üyelik için resmî başvurusu hangi yıldadır?
- A) 1964
- B) 1973
- C) 1996
- D) 1987
- E) 2005
Doğru cevap: D
Çözüm: Türkiye 14 Nisan 1987’de Avrupa Topluluklarına tam üyelik başvurusunda bulundu; 1999 adaylık kararı ve 2005 müzakereleri daha sonraki aşamalardır.
Türkiye–AB ilişkilerinin doğru kronolojisi hangisidir?
- A) 1987 adaylık → 1996 tam üyelik → 1999 başvuru → 2005 gümrük birliği
- B) 1987 gümrük birliği → 1996 müzakere → 1999 başvuru → 2005 adaylık
- C) 1987 tam üyelik başvurusu → 1996 Gümrük Birliği → 1999 adaylık → 2005 müzakere
- D) 1987 müzakere → 1996 adaylık → 1999 gümrük birliği → 2005 başvuru
- E) 1987 Maastricht → 1996 Helsinki → 1999 Ankara → 2005 Katma
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye 1987’de tam üyelik başvurusunda bulundu; Gümrük Birliği 1996’da yürürlüğe girdi, adaylık 1999’da kabul edildi, görüşmeler 2005’te başladı.
1995 Gümrük Birliği Kararı ile 1996 tarihinin doğru ayrımı hangisidir?
- A) Karar ve uygulama ilk kez 2005’te gerçekleşti
- B) Gümrük Birliği 1995’te NATO’nun yerini aldı
- C) 1996 yalnız Avrupa Birliği’nin kuruluş yılıdır
- D) 1/95 sayılı karar 1995’te alındı, uygulama 1 Ocak 1996’da başladı
- E) 1995’te Türkiye AB’ye tam üye olduğu için karar gerekmedi
Doğru cevap: D
Çözüm: 6 Mart 1995 Ortaklık Konseyi kararı ve 1 Ocak 1996 uygulama başlangıcı birbirinden farklı aşamalardır; tam AB üyeliği anlamına gelmez.
1999 Helsinki Zirvesi ile 2005 tarihini karşılaştıran doğru yargı hangisidir?
- A) 1999 Türkiye’nin tam üyeliği, 2005 üyelikten çıkışıdır
- B) 1999 Gümrük Birliği’nin ilk yürürlük tarihi, 2005 başvuru tarihidir
- C) İki tarihte de yalnız KEİ’nin kuruluşu kararlaştırılmıştır
- D) 1999 Maastricht imzası, 2005 AB’nin kuruluşudur
- E) 1999 adaylığın tescili, 2005 katılım müzakerelerinin başlangıcıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: Helsinki’de adaylık statüsü teyit edildi; müzakereler 3 Ekim 2005’te başladı. Adaylık ve müzakere, tam üyelikle aynı şey değildir.
KEİ, TİKA ve TÜRKSOY için doğru eşleştirme hangisidir?
- A) KEİ: bölgesel ekonomi; TİKA: kalkınma işbirliği; TÜRKSOY: kültürel işbirliği
- B) KEİ: nükleer füze; TİKA: gümrük tarifesi; TÜRKSOY: askerî savunma
- C) KEİ: NATO adliyesi; TİKA: Balkan ateşkesi; TÜRKSOY: petrol karteli
- D) Üçü de 1999 Helsinki adaylık komisyonudur
- E) Üçü de 1975 Helsinki Senedi’nin askeri birimleridir
Doğru cevap: A
Çözüm: 1992 KEİ ve TİKA ekonomik/teknik alanda farklı işlevler görür; 1993 TÜRKSOY ise Türk dünyasının kültürel mirasına ve ortak sanat faaliyetlerine odaklanır.
TİKA ile TÜRKSOY arasındaki kurumsal ayrım hangisidir?
- A) TİKA Avrupa Birliğinin, TÜRKSOY NATO’nun askerî kanadıdır
- B) TİKA kalkınma ve teknik işbirliğine, TÜRKSOY ortak kültür ve sanata odaklanır
- C) TİKA yalnız 1973 petrol ambargosunu, TÜRKSOY füzesavar sistemlerini yönetir
- D) TİKA 2005’te, TÜRKSOY 1949’da kurulmuştur
- E) TİKA ve TÜRKSOY aynı 1995 DTÖ sözleşmesinin iki adıdır
Doğru cevap: B
Çözüm: TİKA 1992 yılında kalkınma işbirliği amacıyla kuruldu; TÜRKSOY 1993’te Türk dünyasında kültürel dayanışmaya yönelik yapı olarak oluşturuldu.
Türkiye–Azerbaycan ilişkileri için hangi kronoloji doğrudur?
- A) Türkiye Azerbaycan’ı 1975’te Varşova Paktı adına tanıdı
- B) Diplomatik ilişkiler yalnız 2005 AB görüşmelerinden sonra doğdu
- C) Türkiye 9 Kasım 1991’de Azerbaycan’ı tanıdı, diplomatik ilişkiler 1992’de kuruldu
- D) Azerbaycan 1991’de Avrupa Birliğinin kurucu üyesi oldu
- E) 1992 yılında Türkiye Azerbaycan’ın bağımsızlığını geri aldı
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye bağımsız Azerbaycan’ı ilk tanıyan devlettir; tanıma 1991’de, diplomatik ilişkilerin resmen kurulması 1992’de gerçekleşti.
GATT ve DTÖ’yü hukukî-kurumsal olarak karşılaştıran doğru ifade hangisidir?
- A) GATT 1995’te DTÖ’nün kurulmasından sonra ilk kez ortaya çıktı
- B) GATT ticaret kuralları çerçevesiydi; DTÖ 1995’te daha kurumsal çok taraflı yapı oluşturdu
- C) DTÖ yalnız askeri ortak savunma yükümlülüklerini düzenler
- D) GATT Türkiye ile AB arasında 2005 katılım görüşmesidir
- E) DTÖ’nün kuruluşu bütün devletlerin AB’ye tam üyeliği anlamına gelir
Doğru cevap: B
Çözüm: GATT, 1947’den itibaren çok taraflı ticaretin temel çerçevesiydi; 1995’te DTÖ anlaşmaları uygulayan ve uyuşmazlık süreçlerini yöneten kurum oldu.
KEİ’nin tarihî statüsünü ve merkezini doğru veren seçenek hangisidir?
- A) 1991 Varşova Zirvesi’nde askerî ittifak; merkez Brüksel
- B) 1993 Maastricht’te gümrük birliği; merkez Londra
- C) 1992 İstanbul Zirvesi’nde girişim; 1999 Şart’ın yürürlüğüyle örgüt; sekretarya İstanbul
- D) 1999 Helsinki Zirvesi’nde NATO üyesi; merkez Paris
- E) 2005 Kıbrıs referandumunda siyasi parti; merkez Cenevre
Doğru cevap: C
Çözüm: Karadeniz Ekonomik İşbirliği 1992’de Türkiye öncülüğünde başlatıldı; 1999’da örgüt statüsü güçlendi, daimi sekretarya İstanbul’dadır.
Aşağıdaki kurum-eşleştirmelerinden hangisi doğru kurulmuştur?
- A) KEİ nükleer deneme yasağı, TİKA NATO savunması, TÜRKSOY ambargo, DTÖ kültür
- B) KEİ Avrupa Birliği adaylığı, TİKA petrol karteli, TÜRKSOY gümrük idaresi, DTÖ askerî pakt
- C) KEİ Almanya birleşmesi, TİKA Varşova Paktı, TÜRKSOY AB Mahkemesi, DTÖ BM Güvenlik Konseyi
- D) KEİ bölgesel ekonomi, TİKA kalkınma işbirliği, TÜRKSOY kültür, DTÖ çok taraflı ticaret
- E) Dört kurum da 1995 Dayton anlaşmasının askeri yürütme organıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: KEİ Karadeniz ekonomisi, TİKA kalkınma desteği, TÜRKSOY ortak kültür ve DTÖ dünya ticaret kuralları için kuruldu; görev alanları ayrıdır.
Bağımsız Türk cumhuriyetleriyle ilişkilerin ilk aşamasını doğru sıralayan seçenek hangisidir?
- A) 1991 TÜRKSOY → 1992 Maastricht yürürlük → 1993 Azerbaycan’ı tanıma
- B) 1991 TİKA → 1992 SSCB’nin dağılması → 1993 KEİ
- C) 1991 AB müzakeresi → 1992 DTÖ → 1993 NATO üyeliği
- D) 1991 Helsinki adaylığı → 1992 Gümrük Birliği → 1993 Avrupa Birliği başvurusu
- E) 1991 Azerbaycan’ı tanıma → 1992 TİKA → 1993 TÜRKSOY
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye Azerbaycan’ı Kasım 1991’de tanıdı; TİKA 1992’de, TÜRKSOY 1993’te kuruldu. İşbirliği amaçları kadar tarih sırası da önemlidir.
Türkiye–AB ilişkilerinde karar, statü ve müzakere aşamalarını doğru sıralayan seçenek hangisidir?
- A) 1987 başvuru → 1995 Gümrük Birliği kararı → 1996 yürürlük → 1999 adaylık → 2005 görüşmeler
- B) 1987 görüşmeler → 1995 adaylık → 1996 tam üyelik → 1999 başvuru → 2005 karar
- C) 1987 Gümrük Birliği → 1995 müzakereler → 1996 Helsinki → 1999 Maastricht → 2005 başvuru
- D) 1987 tam üyelik → 1995 AB’nin kuruluşu → 1996 adaylık → 1999 ayrılma → 2005 dönüş
- E) 1987 DTÖ → 1995 TİKA → 1996 TÜRKSOY → 1999 KEİ → 2005 AB
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye 14 Nisan 1987’de başvurdu; 1995 tarihli karar 1996’da Gümrük Birliği’ni başlattı; 1999 adaylığı ve 2005 müzakereleri izledi.
Türkiye–AB Gümrük Birliği’nin kapsamı için en doğru ifade hangisidir?
- A) Türkiye’nin bütün dünya ülkelerine 1996’da otomatik tam üyelik vermesi
- B) Başlıca sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri; tüm hizmet ve tarım alanlarının tam serbestleşmesi değil
- C) Türkiye’nin 1996’da avroya geçmesini zorunlu tutması
- D) Türkiye’nin 1996’da Avrupa Parlamentosunda tam üye devlet olarak sandalye alması
- E) NATO askerî teçhizatının ulusal egemenliğe devredilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Gümrük Birliği esas olarak sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünlerinde ticareti kapsar; tarımın tümü, hizmetler ve tam AB üyeliği aynı düzenleme değildir.
2004 Annan Planı ve AB genişlemesinin beraber ele alındığı hangi yargı doğrudur?
- A) İki toplum evet dedi ve Türkiye 1 Mayıs’ta AB’ye tam üye oldu
- B) Rum tarafı evet, Türk tarafı hayır dedi; Kıbrıs AB dışında kaldı
- C) Türk tarafı plana evet, Rum tarafı hayır dedi; Kıbrıs Cumhuriyeti 1 Mayıs’ta AB’ye katıldı
- D) Annan Planı 1999’da oylanıp 1999’da Kıbrıs AB üyeliğini sağladı
- E) AB 2004’te Kıbrıs’ı değil yalnız Türkiye’yi tam üye kabul etti
Doğru cevap: C
Çözüm: 24 Nisan 2004’te iki ayrı referandumda farklı sonuç çıktı; 1 Mayıs 2004 AB genişlemesinde Kıbrıs Cumhuriyeti üyeliği gerçekleşti.