Türkiye–AB Gümrük Birliği’nin tamamlanmasına ilişkin 1/95 sayılı karar hangi yıl alındı?
- A) 1980
- B) 1987
- C) 1991
- D) 2005
- E) 1995
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye–AB Ortaklık Konseyinin 1/95 sayılı Gümrük Birliği Kararı 6 Mart 1995’te kabul edildi; uygulama 1 Ocak 1996’da başladı.
Türkiye–AB Gümrük Birliği hangi tarihten itibaren yürürlüğe girdi?
- A) 1 Ocak 1996
- B) 12 Eylül 1963
- C) 14 Nisan 1987
- D) 10 Aralık 1999
- E) 3 Ekim 2005
Doğru cevap: A
Çözüm: Ortaklık Konseyi 1995’te karar aldı; Türkiye–AB Gümrük Birliği 1 Ocak 1996’dan itibaren tamamlanmış olarak uygulanmaya başladı.
Türkiye’nin Avrupa Birliği aday ülke statüsü hangi zirvede 1999’da tescil edildi?
- A) Yalta Konferansı
- B) Helsinki Zirvesi
- C) Bandung Konferansı
- D) Potsdam Konferansı
- E) Lozan Konferansı
Doğru cevap: B
Çözüm: 10–11 Aralık 1999 Helsinki Avrupa Konseyi Zirvesi Türkiye’nin AB’ye adaylığını tescil etti; bu olay tam üyelik ya da müzakere başlangıcı değildir.
Türkiye’nin Avrupa Birliği katılım müzakereleri hangi yıl başladı?
- A) 1987
- B) 1991
- C) 2005
- D) 1996
- E) 1999
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye ile Avrupa Birliği arasında katılım müzakereleri 3 Ekim 2005’te başladı; 1999 Helsinki kararı adaylık aşamasını ifade eder.
Irak’ın Kuveyt’i işgali ardından 1991’deki uluslararası askerî harekât hangi adla anılır?
- A) Kore Savaşı
- B) Kırım Savaşı
- C) Altı Gün Savaşı
- D) Körfez Savaşı
- E) İspanya İç Savaşı
Doğru cevap: D
Çözüm: Irak 1990’da Kuveyt’i işgal etti; 1991 Körfez Savaşı’nda uluslararası koalisyon Irak güçlerinin Kuveyt’ten çıkarılması için harekât yürüttü.
ABD’de 11 Eylül saldırıları hangi yılda meydana geldi?
- A) 1989
- B) 1993
- C) 1999
- D) 2008
- E) 2001
Doğru cevap: E
Çözüm: 11 Eylül 2001 saldırıları küresel güvenlik gündemini değiştirdi; 2001 Afganistan müdahalesi ve 2003 Irak Savaşı ayrı gelişmelerdir.
1990–1991 Körfez Krizi kronolojisi hangisidir?
- A) 1990 NATO’nun kurulması → 1991 Berlin Ablukası
- B) 1990 Dayton Barışı → 1991 Bosna Savaşı’nın bitişi
- C) 1990 Irak’ın ABD’yi işgali → 1991 SSCB’nin İran’a müdahalesi
- D) 1990 Irak’ın Kuveyt’i işgali → 1991 koalisyonun askerî harekâtı
- E) 1990 Maastricht yürürlük → 1991 Türkiye’nin AB müzakereleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Irak’ın Kuveyt’i işgali Ağustos 1990’da gerçekleşti; 1991’de koalisyonun harekâtı başladı. 2003 Irak müdahalesi farklı bir savaştır.
1995 Dayton Antlaşması ile 1999 Kosova gelişmelerinin doğru karşılaştırması hangisidir?
- A) Dayton 1995 Türkiye–AB Gümrük Birliği kararıdır
- B) Kosova 1999 Helsinki adaylık zirvesinin yeni adıdır
- C) Dayton 1995 Almanya’nın birleşmesi, Kosova 1999 SSCB dağılışıdır
- D) Her iki olay da Arap-İsrail savaşlarının farklı adlarıdır
- E) Dayton Bosna-Hersek savaşını sonlandıran düzenleme, 1999 Kosova NATO müdahalesi dönemidir
Doğru cevap: E
Çözüm: Dayton 1995’te Bosna-Hersek’teki savaşı sona erdirdi; NATO’nun Kosova’ya müdahalesi Mart 1999’da oldu. Yer ve kronoloji ayrılmalıdır.
11 Eylül 2001 saldırıları ile 2003 Irak Savaşı hakkında doğru ifade hangisidir?
- A) Saldırılar 2001’de, Irak’a ABD öncülüğündeki müdahale 2003’te yaşandı
- B) Her iki olay 1975 Helsinki sürecinde gerçekleşti
- C) Irak Savaşı 1991 Berlin Duvarı’nın açılmasıyla sona erdi
- D) 11 Eylül saldırıları 1987 AET başvurusu sırasında yaşandı
- E) 2003 Irak müdahalesi 1990 Kuveyt işgalinin aynısıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: 2001 11 Eylül saldırıları sonrasında güvenlik politikaları değişti; 2003 Irak işgali, 1991 Körfez Savaşı’ndan da ayrı tutulmalıdır.
2004 Annan Planı halkoylamalarında hangi sonuç ortaya çıktı?
- A) İki taraf planı oybirliğiyle kabul etti
- B) Kıbrıs Türk toplumu kabul ederken Kıbrıs Rum toplumu reddetti
- C) Yalnız Türkiye’de referandum düzenlendi
- D) Kıbrıs Türk tarafı reddetti, Rum tarafı kabul etti
- E) Plan 1991’de Almanya’da oylanıp yürürlüğe girdi
Doğru cevap: B
Çözüm: 24 Nisan 2004’te adanın iki tarafında ayrı referandumlar yapıldı; Kıbrıs Türk tarafı planı kabul etti, Rum tarafı reddetti.
2004 Kıbrıs referandumları ile AB genişlemesi arasındaki ilişki hangisidir?
- A) Annan Planı iki tarafta kabul edildiği için Türkiye aynı gün AB’ye üye oldu
- B) 2004 AB genişlemesi yalnız 1991’deki SSCB cumhuriyetlerinden oluştu
- C) Annan Planı kabul edilmedi; Kıbrıs Cumhuriyeti 1 Mayıs 2004’te AB’ye katıldı
- D) Kıbrıs Cumhuriyeti 2004’te NATO üyeliğinden çıktı
- E) AB 2004’te ilk kez Maastricht Antlaşması’nı imzaladı
Doğru cevap: C
Çözüm: Annan Planı adanın iki kesiminde birlikte kabul edilmedi; AB’nin 2004 genişlemesinde Kıbrıs Cumhuriyeti üye oldu. Bu, Türkiye’nin üyeliği değildi.
Küreselleşmenin ekonomik ve teknolojik boyutunu bir arada gösteren gelişme hangisidir?
- A) Dünya çapında internet erişiminin yasaklanması
- B) Uluslararası ticaretin bütün ülkelerde sona ermesi
- C) Küresel şirketlerin yalnız tek şehirde faaliyet gösterebilmesi
- D) İletişim ağlarının yayılması ve sınır aşan üretim-ticaret bağlantılarının artması
- E) Sınır aşan finansal akımların teknik olarak imkânsızlaşması
Doğru cevap: D
Çözüm: Küreselleşme ticaret, sermaye, üretim ve bilginin sınır aşan dolaşımını kolaylaştırdı; teknoloji bu süreçte iletişim maliyetlerini düşürdü.
2008 küresel finans krizi ile 1973 petrol krizi arasındaki temel ayrım hangisidir?
- A) İki kriz de yalnız 1999 Kosova müdahalesi sonucu ortaya çıktı
- B) 1973 krizi 2008 banka iflasıyla başladı
- C) 2008 krizi 1963 Ankara Anlaşması’nın yürürlüğüdür
- D) Her iki kriz de sınırları olmayan tek bir askerî ittifakın kurulmasıdır
- E) 2008 finans ve kredi piyasası kaynaklı, 1973 enerji arzı ve petrol fiyatları bağlantılıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: 2008 finansal kriz ABD konut kredisi ve bankacılık piyasalarında derinleşti; 1973 petrol krizi enerji arzı ve fiyat şokuyla ilişkilidir.
1991 ve 2003 Irak savaşlarının neden-sonuç bağlamını doğru ayıran seçenek hangisidir?
- A) 1991’de Irak ABD’yi işgal ettiği için savaş başladı
- B) 2003 savaşı Berlin Duvarı’nın yeniden açılması için yapıldı
- C) 1991 savaşı Türkiye–AB Gümrük Birliği’ni kurdu
- D) 1991 savaşı Irak’ın 1990 Kuveyt işgaline karşı; 2003 savaşı farklı gerekçelerle Irak’a ABD öncülüğünde müdahaledir
- E) 2003 savaşı 1995 Dayton Barış Antlaşması’nın ikinci adıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: 1991 Körfez Savaşı’nın doğrudan arka planı Irak’ın Kuveyt’i işgaliydi; 2003 Irak müdahalesi başka bir tarihsel süreçtir.
Balkanlar’da 1990’ların savaş ve barış kronolojisi bakımından hangisi doğrudur?
- A) Kosova müdahalesi 1990’da SSCB dağılışından önce gerçekleşti
- B) Dayton 1999’da Berlin Duvarı’nın açılmasını sağladı
- C) Bosna savaşı 2008 ABD mortgage kriziyle sona erdi
- D) Dayton Türkiye’nin 1987 AB başvurusu için yazılmış bir metindir
- E) Bosna-Hersek savaşı 1995 Dayton düzenlemesiyle sona erdi; 1999’da Kosova müdahalesi yaşandı
Doğru cevap: E
Çözüm: Bosna-Hersek’te 1992–1995 arasındaki savaş Dayton Barışı’yla sonlandı; NATO’nun Kosova’ya askerî müdahalesi 1999’dadır.
11 Eylül sonrası güvenlik krizleri için doğru üçlü hangisidir?
- A) 2001 saldırıları → 2001 Afganistan müdahalesi → 2003 Irak müdahalesi
- B) 2001 Irak Kuveyt’i işgal etti → 2001 Berlin Duvarı açıldı → 2003 SSCB dağıldı
- C) 2001 Bosna Dayton → 2001 Maastricht imza → 2003 KEİ kuruluşu
- D) 2001 Türkiye AB üyesi oldu → 2001 DTÖ kuruldu → 2003 TÜRKSOY açıldı
- E) 2001 petrol ambargosu → 2001 Kıbrıs harekâtı → 2003 Helsinki Senedi
Doğru cevap: A
Çözüm: 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından aynı yıl Afganistan’a müdahale başladı; 2003 Irak müdahalesi ise farklı bir karar ve savaş sürecidir.
2008 küresel finans krizinin yayılma mekanizmasını doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Kriz yalnız 1973 petrol üretim yasağının 2008’de yeniden adlandırılmasıdır
- B) ABD konut kredisi ve finans piyasası sorunları uluslararası bankacılık ve ticaret bağlantılarıyla yayıldı
- C) Kriz 1989 Berlin Duvarı’nın açılmaması sonucu çıktı
- D) Kriz bütün ülkelerde ticaret bağlantılarının bulunmamasından doğdu
- E) Kriz 2005 Türkiye–AB müzakerelerinin zorunlu maddesiydi
Doğru cevap: B
Çözüm: ABD’de riskli konut kredileriyle başlayan finansal kırılganlık 2008’de derinleşti; küresel finansal ağlar şokun başka ülkelere taşınmasını hızlandırdı.
1995 yılının farklı kurum ve süreçleri karşılaştırılırken hangisi doğru kalır?
- A) DTÖ yalnız Kıbrıs referandumlarıyla, AGİT dünya gümrükleriyle, Dayton petrol karteliyle ilgilenir
- B) DTÖ Sovyet ordusunun, AGİT Gümrük Birliği mahkemesinin ve Dayton NATO kuruluşunun adıdır
- C) DTÖ küresel ticaret kurumudur; AGİT Avrupa güvenlik işbirliğidir; Dayton Bosna barışıdır
- D) DTÖ 1989 Berlin Duvarı, AGİT 1990 Almanya ve Dayton 1991 SSCB’nin diğer adıdır
- E) Üçü de 1995’te Türkiye’ye Avrupa Birliği tam üyeliği sağlamıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: 1995’te DTÖ’nün kurulması, AGİT adının kullanılmaya başlanması ve Dayton Barışı farklı alanlardadır: ticaret, Avrupa güvenliği ve Bosna.
Küreselleşmenin siyasi, ekonomik ve kültürel boyutlarını ayıran doğru seçenek hangisidir?
- A) Ekonomi: yalnız askerî müdahale; siyaset: sadece gümrük vergisi; kültür: petrol fiyatı
- B) Ekonomi: dil yasakları; siyaset: sadece şirket markaları; kültür: füzesavar anlaşması
- C) Bütün boyutlar yalnız sanayi ürünlerinin vergi tarifelerinden ibarettir
- D) Ekonomi: sınır aşan ticaret; siyaset: uluslararası örgütler; kültür: medya ve içerik dolaşımı
- E) Küreselleşmenin tek göstergesi 1990 Almanya birleşmesidir
Doğru cevap: D
Çözüm: Küreselleşme birden çok alanda karşılıklı bağlılık oluşturur; ticaret ağları ekonomik, uluslararası kurumlar siyasi, medya dolaşımı kültürel boyuttur.
1989–2008 dönemiyle ilgili hangi bütünleşik değerlendirme tutarlıdır?
- A) SSCB 2008’de dağılırken DTÖ 1989’da kuruldu ve AB 1991’de sona erdi
- B) Türkiye 1996 Gümrük Birliği sayesinde aynı gün AB’ye tam üye oldu
- C) TİKA yalnız askerî pakt, TÜRKSOY yalnız dünya gümrük mahkemesi olarak faaliyet gösterdi
- D) 1991 Körfez Savaşı 2004 Annan referandumunun hemen ardından yaşandı
- E) Soğuk Savaş sonrası yeni devletler ve örgütler ortaya çıktı; küresel bütünleşme krizlerin etkisini de yaydı
Doğru cevap: E
Çözüm: 1989–1991 dönüşümü yeni diplomatik alanlar açtı; AB ve DTÖ kurumsallaşırken 2008 finans krizi karşılıklı bağımlılığın risk boyutunu görünür kıldı.