1989–1991 Avrupa dönüşümünü doğru sıralayan seçenek hangisidir?
- A) 1989 Berlin Duvarı → 1990 Almanya’nın birleşmesi → 1991 SSCB’nin dağılması
- B) 1989 SSCB’nin dağılması → 1990 Berlin Duvarı → 1991 Almanya’nın birleşmesi
- C) 1989 NATO’nun kurulması → 1990 AB’nin kurulması → 1991 GATT’ın kurulması
- D) 1989 Maastricht’in yürürlüğü → 1990 KEİ → 1991 Helsinki adaylığı
- E) 1989 Körfez Savaşı → 1990 Dayton → 1991 Kosova müdahalesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Berlin Duvarı 1989’da açıldı, Almanya 1990’da birleşti, SSCB 1991’de dağıldı; bu üç tarih sınavlarda farklı olaylarla eşleştirilir.
SSCB’nin dağılmasıyla ortaya çıkan siyasal sonuç hangisidir?
- A) NATO’nun 1991’de otomatik olarak kapanması
- B) Orta Asya ve Kafkasya’da bağımsız cumhuriyetlerin uluslararası ilişkilerde görünür hâle gelmesi
- C) Birleşmiş Milletlerin bütün üyeliklerinin düşmesi
- D) Avrupa Birliği’nin 1991’de dağılması
- E) Türkiye’nin Varşova Paktı’na katılması
Doğru cevap: B
Çözüm: 1991’de SSCB’nin sona ermesiyle bağımsız devletler ortaya çıktı; Türkiye’nin Türk cumhuriyetleriyle diplomatik, ekonomik ve kültürel bağları güçlendi.
Gorbaçov reformlarını doğru eşleştiren seçenek hangisidir?
- A) Glasnost: gümrük birliği; perestroyka: silah ambargosu
- B) Glasnost: enerji vergisi; perestroyka: askerî blok
- C) Glasnost: açıklık; perestroyka: yeniden yapılanma
- D) Glasnost: bağımsızlık referandumu; perestroyka: Kore ateşkesi
- E) Glasnost: petrol karteli; perestroyka: NATO genişlemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Glasnost siyasi ve toplumsal açıklıkla, perestroyka Sovyet sisteminin yeniden yapılandırılmasıyla ilişkilidir; kavramların yer değiştirmesi yanlıştır.
1991 sonrası uluslararası sistem için hangi değerlendirme daha uygundur?
- A) Bütün ülkeler tek devlet yönetiminde birleşmiştir
- B) Sınır anlaşmazlıkları ve bölgesel savaşlar tamamen bitmiştir
- C) Küresel ticaret ve iletişim eski düzeylerinin altına kalıcı olarak inmiştir
- D) İki kutuplu düzen çözülürken yeni bölgesel krizler ve ekonomik karşılıklı bağımlılık güçlenmiştir
- E) Tüm uluslararası örgütler aynı gün lağvedilmiştir
Doğru cevap: D
Çözüm: Soğuk Savaş’ın bitişi tüm çatışmaları ortadan kaldırmadı; Balkanlar ve Körfez gibi bölgelerde krizler sürerken küresel ağlar genişledi.
Maastricht Antlaşması için imza ve yürürlük yılları hangisidir?
- A) 1987 imza, 1991 yürürlük
- B) 1993 imza, 1992 yürürlük
- C) 1995 imza, 1996 yürürlük
- D) 1999 imza, 2005 yürürlük
- E) 1992 imza, 1993 yürürlük
Doğru cevap: E
Çözüm: Avrupa Birliği Antlaşması 7 Şubat 1992’de Maastricht’te imzalandı, 1 Kasım 1993’te yürürlüğe girdi ve AB kurumsal kimliğini oluşturdu.
GATT ile Dünya Ticaret Örgütü arasındaki temel tarihsel ilişki hangisidir?
- A) DTÖ 1995’te GATT temelli çok taraflı ticaret düzeninin kurumsal devamı olarak kuruldu
- B) GATT 2005’te DTÖ’nün yerine kuruldu
- C) DTÖ 1963’te Türkiye-AET ortaklığını başlattı
- D) GATT yalnız NATO üyesi askerî bir ittifaktı
- E) DTÖ 1995’te bütün gümrük vergilerini dünya genelinde sıfırladı
Doğru cevap: A
Çözüm: GATT çok taraflı ticaret kurallarının önceki çerçevesiydi; 1 Ocak 1995’te kurulan DTÖ ticaret anlaşmaları ve uyuşmazlık çözümü için kurumsal yapı getirdi.
DTÖ ile Türkiye–AB Gümrük Birliği’ni ayıran ifade hangisidir?
- A) Her ikisi Türkiye’nin 1995’te AB’ye tam üye olduğunu ilan eder
- B) DTÖ çok taraflı küresel ticaret örgütü, Gümrük Birliği Türkiye–AB ortaklık düzenlemesidir
- C) Her ikisi yalnız Balkanlarda askerî işbirliği yürütür
- D) DTÖ 2005, Gümrük Birliği 1987’de aynı antlaşmayla kurulmuştur
- E) Gümrük Birliği, Birleşmiş Milletlerin insan hakları mahkemesidir
Doğru cevap: B
Çözüm: DTÖ 1995’te uluslararası ticaret kurallarının örgütüdür; Türkiye–AB Gümrük Birliği 1995 kararına dayanır ve 1996’da uygulanır.
Türkiye–AB ilişkilerinin doğru kronolojisi hangisidir?
- A) 1987 adaylık → 1996 tam üyelik → 1999 başvuru → 2005 gümrük birliği
- B) 1987 gümrük birliği → 1996 müzakere → 1999 başvuru → 2005 adaylık
- C) 1987 tam üyelik başvurusu → 1996 Gümrük Birliği → 1999 adaylık → 2005 müzakere
- D) 1987 müzakere → 1996 adaylık → 1999 gümrük birliği → 2005 başvuru
- E) 1987 Maastricht → 1996 Helsinki → 1999 Ankara → 2005 Katma
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye 1987’de tam üyelik başvurusunda bulundu; Gümrük Birliği 1996’da yürürlüğe girdi, adaylık 1999’da kabul edildi, görüşmeler 2005’te başladı.
1995 Gümrük Birliği Kararı ile 1996 tarihinin doğru ayrımı hangisidir?
- A) Karar ve uygulama ilk kez 2005’te gerçekleşti
- B) Gümrük Birliği 1995’te NATO’nun yerini aldı
- C) 1996 yalnız Avrupa Birliği’nin kuruluş yılıdır
- D) 1/95 sayılı karar 1995’te alındı, uygulama 1 Ocak 1996’da başladı
- E) 1995’te Türkiye AB’ye tam üye olduğu için karar gerekmedi
Doğru cevap: D
Çözüm: 6 Mart 1995 Ortaklık Konseyi kararı ve 1 Ocak 1996 uygulama başlangıcı birbirinden farklı aşamalardır; tam AB üyeliği anlamına gelmez.
1999 Helsinki Zirvesi ile 2005 tarihini karşılaştıran doğru yargı hangisidir?
- A) 1999 Türkiye’nin tam üyeliği, 2005 üyelikten çıkışıdır
- B) 1999 Gümrük Birliği’nin ilk yürürlük tarihi, 2005 başvuru tarihidir
- C) İki tarihte de yalnız KEİ’nin kuruluşu kararlaştırılmıştır
- D) 1999 Maastricht imzası, 2005 AB’nin kuruluşudur
- E) 1999 adaylığın tescili, 2005 katılım müzakerelerinin başlangıcıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: Helsinki’de adaylık statüsü teyit edildi; müzakereler 3 Ekim 2005’te başladı. Adaylık ve müzakere, tam üyelikle aynı şey değildir.
KEİ, TİKA ve TÜRKSOY için doğru eşleştirme hangisidir?
- A) KEİ: bölgesel ekonomi; TİKA: kalkınma işbirliği; TÜRKSOY: kültürel işbirliği
- B) KEİ: nükleer füze; TİKA: gümrük tarifesi; TÜRKSOY: askerî savunma
- C) KEİ: NATO adliyesi; TİKA: Balkan ateşkesi; TÜRKSOY: petrol karteli
- D) Üçü de 1999 Helsinki adaylık komisyonudur
- E) Üçü de 1975 Helsinki Senedi’nin askeri birimleridir
Doğru cevap: A
Çözüm: 1992 KEİ ve TİKA ekonomik/teknik alanda farklı işlevler görür; 1993 TÜRKSOY ise Türk dünyasının kültürel mirasına ve ortak sanat faaliyetlerine odaklanır.
TİKA ile TÜRKSOY arasındaki kurumsal ayrım hangisidir?
- A) TİKA Avrupa Birliğinin, TÜRKSOY NATO’nun askerî kanadıdır
- B) TİKA kalkınma ve teknik işbirliğine, TÜRKSOY ortak kültür ve sanata odaklanır
- C) TİKA yalnız 1973 petrol ambargosunu, TÜRKSOY füzesavar sistemlerini yönetir
- D) TİKA 2005’te, TÜRKSOY 1949’da kurulmuştur
- E) TİKA ve TÜRKSOY aynı 1995 DTÖ sözleşmesinin iki adıdır
Doğru cevap: B
Çözüm: TİKA 1992 yılında kalkınma işbirliği amacıyla kuruldu; TÜRKSOY 1993’te Türk dünyasında kültürel dayanışmaya yönelik yapı olarak oluşturuldu.
Türkiye–Azerbaycan ilişkileri için hangi kronoloji doğrudur?
- A) Türkiye Azerbaycan’ı 1975’te Varşova Paktı adına tanıdı
- B) Diplomatik ilişkiler yalnız 2005 AB görüşmelerinden sonra doğdu
- C) Türkiye 9 Kasım 1991’de Azerbaycan’ı tanıdı, diplomatik ilişkiler 1992’de kuruldu
- D) Azerbaycan 1991’de Avrupa Birliğinin kurucu üyesi oldu
- E) 1992 yılında Türkiye Azerbaycan’ın bağımsızlığını geri aldı
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye bağımsız Azerbaycan’ı ilk tanıyan devlettir; tanıma 1991’de, diplomatik ilişkilerin resmen kurulması 1992’de gerçekleşti.
1990–1991 Körfez Krizi kronolojisi hangisidir?
- A) 1990 NATO’nun kurulması → 1991 Berlin Ablukası
- B) 1990 Dayton Barışı → 1991 Bosna Savaşı’nın bitişi
- C) 1990 Irak’ın ABD’yi işgali → 1991 SSCB’nin İran’a müdahalesi
- D) 1990 Irak’ın Kuveyt’i işgali → 1991 koalisyonun askerî harekâtı
- E) 1990 Maastricht yürürlük → 1991 Türkiye’nin AB müzakereleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Irak’ın Kuveyt’i işgali Ağustos 1990’da gerçekleşti; 1991’de koalisyonun harekâtı başladı. 2003 Irak müdahalesi farklı bir savaştır.
1995 Dayton Antlaşması ile 1999 Kosova gelişmelerinin doğru karşılaştırması hangisidir?
- A) Dayton 1995 Türkiye–AB Gümrük Birliği kararıdır
- B) Kosova 1999 Helsinki adaylık zirvesinin yeni adıdır
- C) Dayton 1995 Almanya’nın birleşmesi, Kosova 1999 SSCB dağılışıdır
- D) Her iki olay da Arap-İsrail savaşlarının farklı adlarıdır
- E) Dayton Bosna-Hersek savaşını sonlandıran düzenleme, 1999 Kosova NATO müdahalesi dönemidir
Doğru cevap: E
Çözüm: Dayton 1995’te Bosna-Hersek’teki savaşı sona erdirdi; NATO’nun Kosova’ya müdahalesi Mart 1999’da oldu. Yer ve kronoloji ayrılmalıdır.
11 Eylül 2001 saldırıları ile 2003 Irak Savaşı hakkında doğru ifade hangisidir?
- A) Saldırılar 2001’de, Irak’a ABD öncülüğündeki müdahale 2003’te yaşandı
- B) Her iki olay 1975 Helsinki sürecinde gerçekleşti
- C) Irak Savaşı 1991 Berlin Duvarı’nın açılmasıyla sona erdi
- D) 11 Eylül saldırıları 1987 AET başvurusu sırasında yaşandı
- E) 2003 Irak müdahalesi 1990 Kuveyt işgalinin aynısıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: 2001 11 Eylül saldırıları sonrasında güvenlik politikaları değişti; 2003 Irak işgali, 1991 Körfez Savaşı’ndan da ayrı tutulmalıdır.
2004 Annan Planı halkoylamalarında hangi sonuç ortaya çıktı?
- A) İki taraf planı oybirliğiyle kabul etti
- B) Kıbrıs Türk toplumu kabul ederken Kıbrıs Rum toplumu reddetti
- C) Yalnız Türkiye’de referandum düzenlendi
- D) Kıbrıs Türk tarafı reddetti, Rum tarafı kabul etti
- E) Plan 1991’de Almanya’da oylanıp yürürlüğe girdi
Doğru cevap: B
Çözüm: 24 Nisan 2004’te adanın iki tarafında ayrı referandumlar yapıldı; Kıbrıs Türk tarafı planı kabul etti, Rum tarafı reddetti.
2004 Kıbrıs referandumları ile AB genişlemesi arasındaki ilişki hangisidir?
- A) Annan Planı iki tarafta kabul edildiği için Türkiye aynı gün AB’ye üye oldu
- B) 2004 AB genişlemesi yalnız 1991’deki SSCB cumhuriyetlerinden oluştu
- C) Annan Planı kabul edilmedi; Kıbrıs Cumhuriyeti 1 Mayıs 2004’te AB’ye katıldı
- D) Kıbrıs Cumhuriyeti 2004’te NATO üyeliğinden çıktı
- E) AB 2004’te ilk kez Maastricht Antlaşması’nı imzaladı
Doğru cevap: C
Çözüm: Annan Planı adanın iki kesiminde birlikte kabul edilmedi; AB’nin 2004 genişlemesinde Kıbrıs Cumhuriyeti üye oldu. Bu, Türkiye’nin üyeliği değildi.
Küreselleşmenin ekonomik ve teknolojik boyutunu bir arada gösteren gelişme hangisidir?
- A) Dünya çapında internet erişiminin yasaklanması
- B) Uluslararası ticaretin bütün ülkelerde sona ermesi
- C) Küresel şirketlerin yalnız tek şehirde faaliyet gösterebilmesi
- D) İletişim ağlarının yayılması ve sınır aşan üretim-ticaret bağlantılarının artması
- E) Sınır aşan finansal akımların teknik olarak imkânsızlaşması
Doğru cevap: D
Çözüm: Küreselleşme ticaret, sermaye, üretim ve bilginin sınır aşan dolaşımını kolaylaştırdı; teknoloji bu süreçte iletişim maliyetlerini düşürdü.
2008 küresel finans krizi ile 1973 petrol krizi arasındaki temel ayrım hangisidir?
- A) İki kriz de yalnız 1999 Kosova müdahalesi sonucu ortaya çıktı
- B) 1973 krizi 2008 banka iflasıyla başladı
- C) 2008 krizi 1963 Ankara Anlaşması’nın yürürlüğüdür
- D) Her iki kriz de sınırları olmayan tek bir askerî ittifakın kurulmasıdır
- E) 2008 finans ve kredi piyasası kaynaklı, 1973 enerji arzı ve petrol fiyatları bağlantılıdır
Doğru cevap: E
Çözüm: 2008 finansal kriz ABD konut kredisi ve bankacılık piyasalarında derinleşti; 1973 petrol krizi enerji arzı ve fiyat şokuyla ilişkilidir.