TBMM Hükûmetinin 20 Ekim 1921’de Fransa ile imzaladığı antlaşmanın adı nedir?
- A) Gümrü Antlaşması
- B) Kars Antlaşması
- C) Ankara Antlaşması
- D) Moskova Antlaşması
- E) Sevr Antlaşması
Doğru cevap: C
Çözüm: 20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması TBMM ile Fransa arasındaki uzlaşmadır ve Güney Cephesi çatışmalarının sona ermesi bakımından belirleyicidir.
Millî Mücadele’nin Batı Cephesi’nde Türk ordusunun başlıca karşısındaki ordu hangisiydi?
- A) Ermeni ordusu
- B) Fransız ordusu
- C) Rus ordusu
- D) Yunan ordusu
- E) İtalyan ordusu
Doğru cevap: D
Çözüm: Batı Cephesi’nde ana muharebeler Anadolu içlerine ilerleyen Yunan ordusuna karşı yapıldı; Doğu Cephesi ve Güney Cephesi farklı çatışmalardır.
Birinci İnönü Muharebesi hangi ay ve yılda gerçekleşmiştir?
- A) Aralık 1920
- B) Mart 1921
- C) Ağustos 1921
- D) Ekim 1922
- E) Ocak 1921
Doğru cevap: E
Çözüm: Birinci İnönü Muharebesi 6-11 Ocak 1921 tarihlerinde yapıldı; İkinci İnönü Muharebesi aynı yılın Mart-Nisan dönemine rastlar.
Birinci ve İkinci İnönü muharebelerinde Batı Cephesi’ndeki Türk kuvvetlerine komuta eden kişi kimdir?
- A) İsmet Bey
- B) Kâzım Karabekir
- C) Enver Paşa
- D) Fevzi Paşa yerine yalnız Rauf Orbay
- E) Ali Saip Bey
Doğru cevap: A
Çözüm: İnönü muharebelerinde öne çıkan cephe komutanı İsmet Bey’dir; Kâzım Karabekir ise Doğu Cephesi harekâtının komutanı olarak bilinir.
İkinci İnönü Muharebesi hangi tarih aralığında gerçekleşmiştir?
- A) 6-11 Ocak 1921
- B) 23 Mart-1 Nisan 1921
- C) 23 Ağustos-13 Eylül 1921
- D) 26-30 Ağustos 1922
- E) 3-11 Ekim 1922
Doğru cevap: B
Çözüm: İkinci İnönü Muharebesi 23 Mart-1 Nisan 1921 tarihlerindedir; Ocak tarihleri Birinci İnönü, Ağustos-Eylül tarihleri Sakarya’ya aittir.
Kütahya-Eskişehir muharebeleri sonrasında Türk ordusu savunmasını hangi hattın doğusunda yeniden düzenledi?
- A) Meriç Nehri’nin batısında
- B) Dicle Nehri’nin doğusunda
- C) Sakarya Nehri’nin doğusunda
- D) Tuna Nehri’nin kuzeyinde
- E) Kızılırmak’ın güney kıyısında
Doğru cevap: C
Çözüm: Temmuz 1921 Kütahya-Eskişehir muharebelerinden sonra Türk ordusu Sakarya’nın doğusuna çekilerek kuvvetlerini toparlama ve yeni savunma hazırlığı yapma imkânı buldu.
TBMM tarafından Mustafa Kemal Paşa’ya Başkomutanlık yetkisi hangi tarihte verildi?
- A) 23 Nisan 1920
- B) 16 Mart 1921
- C) 19 Eylül 1921
- D) 5 Ağustos 1921
- E) 11 Ekim 1922
Doğru cevap: D
Çözüm: Mustafa Kemal Paşa’ya Başkomutanlık yetkisi 5 Ağustos 1921 tarihli kanunla verildi; 19 Eylül günü Gazi ve Mareşal unvanlarının verildiği tarihtir.
1921 Ankara Antlaşması ile Hatay/İskenderun bölgesinin durumu hakkında hangi ifade uygundur?
- A) Hatay aynı antlaşmayla hemen Türkiye’ye ilhak edildi
- B) Hatay konusu antlaşmada hiçbir biçimde ele alınmadı
- C) Bölge Türkiye’ye tamamen katılmadı; özel idari-kültürel düzenlemeler öngörüldü
- D) Bölge Yunan ordusuna bırakıldı
- E) Hatay konusu 1920 Gümrü Antlaşması’yla kapandı
Doğru cevap: C
Çözüm: 1921 Ankara Antlaşması İskenderun çevresinde özel düzenlemeler içerdi; Hatay’ın Türkiye’ye katılması ise daha sonraki 1939 sürecinin konusudur.
Moskova Antlaşması’nın TBMM dış ilişkileri bakımından temel önemi nedir?
- A) Yunanistan’la kesin barış yapılması
- B) Fransa’ya güneyde tam askerî üstünlük kazandırılması
- C) Mondros’un 1918’de imzalanması
- D) Sovyet Rusya ile siyasi yakınlaşma ve sınır konularında uzlaşma sağlaması
- E) İngiltere’nin saltanatı kaldırması
Doğru cevap: D
Çözüm: 16 Mart 1921 Moskova Antlaşması TBMM ile Sovyet Rusya arasında resmî diplomatik ilişkileri güçlendirdi ve doğu sınırına dair ilkeleri düzenledi.
Kars Antlaşması’nın doğu sınırı açısından Moskova Antlaşması’yla ilişkisi hangisidir?
- A) Kars antlaşması Moskova’dan on yıl önceydi
- B) Moskova yalnız Güney Cephesi’nde Fransa ile yapıldı
- C) İki antlaşma da İngiltere’nin Trakya’dan çekilmesini düzenledi
- D) Kars Antlaşması batıda Yunan ordusunu teslim aldı
- E) Moskova’daki sınır çerçevesi Kafkas cumhuriyetleriyle Kars’ta ayrıntılandırıldı
Doğru cevap: E
Çözüm: Moskova 16 Mart, Kars 13 Ekim 1921 tarihlidir; Kars’ta doğu sınırı üç Kafkas cumhuriyetinin katılımıyla daha somut biçimde düzenlenmiştir.
Birinci İnönü Zaferi’nin düzenli orduya geçiş süreci bakımından önemi hangisidir?
- A) Yeni örgütlenen düzenli kuvvetlerin Batı Cephesi’nde başarı kazanması
- B) Düzenli ordunun tamamen lağvedilmesi
- C) Doğu Cephesi’ndeki Ermeni birliklerinin ilk kez görülmesi
- D) Cumhuriyetin aynı gün ilan edilmesi
- E) Fransız birliklerinin Mudanya’da teslim olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Ocak 1921 Birinci İnönü başarısı Batı Cephesi’nde düzenli ordunun güvenilirliğini ve TBMM hükûmetinin askerî-siyasi konumunu güçlendirdi.
1921 Londra Konferansı’nın Millî Mücadele diplomasisindeki anlamı hangisidir?
- A) TBMM’nin Lozan’da Cumhuriyeti ilan etmesi
- B) Ankara Hükûmetinin uluslararası görüşmelerde muhatap alınması
- C) Yunan ordusunun bütün Anadolu’dan çekilmeyi imzalaması
- D) Gümrü Antlaşması’nın Fransa ile yenilenmesi
- E) Batı Cephesi’nin henüz hiç açılmamış olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Birinci İnönü sonrasında toplanan Londra Konferansı’na Ankara temsilcilerinin çağrılması diplomatik tanınma bakımından anlamlıdır; tam barış sağlanmamıştır.
1921 Londra Konferansı’nda Ankara ve İstanbul hükûmetlerini temsil eden isimler sırasıyla kimlerdir?
- A) İsmet Bey ve Kâzım Karabekir
- B) Rauf Bey ve Şahin Bey
- C) Bekir Sami Bey ve Tevfik Paşa
- D) Mustafa Kemal ve Cemal Paşa
- E) Ali Saip Bey ve Sütçü İmam
Doğru cevap: C
Çözüm: 1921 Londra Konferansı’nda Ankara heyetinin başında Bekir Sami Bey, İstanbul heyetinin başında Tevfik Paşa bulunuyordu; iki heyetin varlığı siyasi ikiliği gösterir.
1921 Ankara Antlaşması’nın Misak-ı Millî hedefleri bakımından sınırı hangi yargıyla doğru açıklanır?
- A) Bütün Misak-ı Millî sınırları eksiksiz sağlandı
- B) Güneyde önemli diplomatik kazanım sağlanırken İskenderun/Hatay meselesi tümüyle kapanmadı
- C) Antlaşma yalnız doğuda Batum’un geri alınmasını düzenledi
- D) Hatay’ın Türkiye’ye katılması 20 Ekim 1921’de tamamlandı
- E) Fransa tüm Anadolu’ya kalıcı işgal hakkı kazandı
Doğru cevap: B
Çözüm: Fransa ile anlaşma Güney Cephesi’nde önemli kazanım sağladı fakat İskenderun sancağı için özel hükümler öngördü; Hatay’ın katılımı 1939’dadır.
Londra Konferansı’na Ankara Hükûmetinin çağrılması hangi sonucu tek başına kanıtlamaz?
- A) Ankara heyetinin diplomatik görüşmelerde yer aldığını
- B) İstanbul ve Ankara hükûmetlerinin ayrı heyetlerle temsil edildiğini
- C) Millî Mücadele’nin tüm siyasi ve sınır taleplerinin kabul edildiğini
- D) İtilaf devletleriyle müzakere zemininin oluştuğunu
- E) İnönü başarısı sonrasında siyasi temasların arttığını
Doğru cevap: C
Çözüm: 1921 Londra Konferansı Ankara Hükûmetinin muhatap alınması bakımından önemlidir; görüşmeye davet edilmek bütün barış şartlarının kabulü demek değildir.
Birinci İnönü Zaferi ile Londra Konferansı arasındaki nedensel ilişkiyi doğru ifade eden seçenek hangisidir?
- A) Londra Konferansı 1918 Mondros’u imzalamak için toplandı
- B) Birinci İnönü Lozan Konferansı’ndan sonra kazanıldı
- C) Londra’daki heyet yalnız Kars’ta savaşan Ermeni birliklerinden oluştu
- D) Askerî başarı Ankara Hükûmetinin diplomatik ağırlığını artırıp görüşmelere çağrılmasına katkı sağladı
- E) Görüşmeler sonunda bütün Anadolu Yunanistan’a ilhak edildi
Doğru cevap: D
Çözüm: Ocak 1921 I. İnönü başarısı Ankara Hükûmetinin askerî meşruiyetini güçlendirdi; Şubat-Mart Londra Konferansı diplomatik temasların arttığı bir aşamadır.
Birinci ve İkinci İnönü muharebelerinin tarihlerini askerî komutanla birlikte doğru veren seçenek hangisidir?
- A) I. İnönü Ağustos 1922; II. İnönü Ekim 1922; komutan Kâzım Karabekir
- B) I. İnönü Aralık 1920; II. İnönü Mart 1923; komutan Ali Saip Bey
- C) I. İnönü Eylül 1921; II. İnönü 1924; komutan Rauf Bey
- D) I. İnönü Mayıs 1919; II. İnönü Haziran 1919; komutan Sütçü İmam
- E) I. İnönü Ocak 1921; II. İnönü Mart-Nisan 1921; komutan İsmet Bey
Doğru cevap: E
Çözüm: İnönü zaferleri 1921’in Ocak ve Mart-Nisan dönemlerindedir; İsmet Bey Batı Cephesi komutanlığıyla anılır, diğer tarihler ayrı gelişmelerdir.
Temmuz 1921 Kütahya-Eskişehir sonucunu “Millî Mücadele’nin kesin sonu” olarak görmek neden yanlıştır?
- A) Türk ordusu Sakarya doğusunda yeniden savunma kurarak mücadeleyi sürdürmüştür
- B) TBMM 1921’de kendiliğinden dağılmıştır
- C) Yunan ordusu aynı gün Türkiye ile barış imzalamıştır
- D) Sakarya Meydan Muharebesi zaten 1918’de gerçekleşmiştir
- E) Kütahya-Eskişehir Doğu Cephesi’nin son antlaşmasıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Kütahya-Eskişehir ciddi bir askerî gerilemedir ancak ordu geri çekilip toparlanmış ve Ağustos-Eylül 1921 Sakarya Meydan Muharebesi’ni kazanmıştır.
Başkomutanlık Kanunu ile Tekâlif-i Milliye Emirleri’nin doğru sebep-sonuç ilişkisi hangisidir?
- A) Tekâlif Emirleri 1918 Mondros’un imzalanmasını izledi
- B) 5 Ağustos’ta verilen yetkiyi, ordunun ihtiyaçlarını karşılama yönündeki Ağustos emirleri izledi
- C) Başkomutanlık yetkisi yalnız Lozan delegelerine aitti
- D) Emirler Sakarya’dan sonra 1923 Cumhuriyetin ilanıyla çıkarıldı
- E) Başkomutanlık Kanunu Kars Antlaşması’nın dış ticaret ekiydi
Doğru cevap: B
Çözüm: TBMM 5 Ağustos 1921’de Mustafa Kemal Paşa’ya Başkomutanlık yetkisi verdi; bunu Sakarya öncesindeki Tekâlif-i Milliye seferberliği izledi.
Sakarya Muharebesi için yaygın kullanılan “22 gün 22 gece” ifadesinin tarihsel karşılığı hangisidir?
- A) 6-11 Ocak 1921 arasındaki İnönü çarpışması
- B) 10-24 Temmuz 1921 Kütahya-Eskişehir safhası
- C) 23 Ağustos-13 Eylül 1921 arasındaki uzun savunma muharebesi
- D) 26-30 Ağustos 1922 Büyük Taarruz safhası
- E) 3-11 Ekim 1922 Mudanya görüşmeleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Sakarya Meydan Muharebesi 23 Ağustos-13 Eylül 1921 tarihleri arasında yaklaşık 22 gün sürdü; bu süreyi Büyük Taarruz’la karıştırmamak gerekir.