Doğu Cephesi’yle ilgili Gümrü ve Kars antlaşmalarını ayırt eden doğru bilgi hangisidir?
- A) Gümrü Ermenistan ile 1920’de, Kars Kafkas Sovyet cumhuriyetleriyle 1921’de imzalandı
- B) İkisi de 1922’de Yunanistan ile imzalandı
- C) Gümrü Fransa, Kars İngiltere ile yapıldı
- D) Kars 1918 Mondros’un ek protokolüdür
- E) Gümrü 1923 Lozan konferansında imzalandı
Doğru cevap: A
Çözüm: Gümrü Aralık 1920’de Ermenistan’la, Kars Ekim 1921’de üç Kafkas Sovyet cumhuriyetiyle imzalanmıştır; taraf ve yıl farklılığı temel ayrımdır.
Kâzım Karabekir Paşa ve İsmet Bey’in Millî Mücadele’deki temel görev eşleştirmesi hangisidir?
- A) Kâzım Karabekir Güney, İsmet Bey Doğu Cephesi
- B) Kâzım Karabekir Doğu, İsmet Bey Batı Cephesi
- C) İkisi de sadece deniz cephesinde
- D) Kâzım Karabekir Batı, İsmet Bey Güney Cephesi
- E) İkisi de Londra Konferansı’nın Fransız delegesiydi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kâzım Karabekir doğudaki Ermeni harekâtına, İsmet Bey batıdaki İnönü muharebelerine komuta etti; cephelerin karıştırılması yaygın bir sınav tuzağıdır.
Güney Cephesi direnişinin askerî örgütlenmesi hakkında hangi açıklama doğrudur?
- A) Bütün harekât baştan sona yalnız donanmayla yapıldı
- B) Bu cephede hiçbir sivil direniş görülmedi
- C) Maraş, Antep ve Urfa’da yerel halk kuvvetleri ve milisler öne çıktı
- D) Güney Cephesi yalnız Sakarya’nın doğusunda kuruldu
- E) Cephede başlıca karşı taraf Sovyet Rusya idi
Doğru cevap: C
Çözüm: Güney Cephesi direnişlerinde yerel kuvvet ve halk örgütlenmesi belirgindir; Batı Cephesi’ndeki düzenli ordu muharebeleriyle aynı örgütlenme biçimi değildir.
Maraş savunmasında yerel direnişin simgelerinden biri olarak anılan kişi kimdir?
- A) Şahin Bey
- B) İsmet İnönü
- C) Kâzım Karabekir
- D) Sütçü İmam
- E) Bekir Sami Bey
Doğru cevap: D
Çözüm: Sütçü İmam, Maraş direnişinin simgelerindendir; Şahin Bey Antep, Bekir Sami Bey ise Londra Konferansı ve diplomatik görüşmeler bağlamında bilinir.
Antep savunması ve Kilis-Antep yolu üzerindeki direnişle özdeşleşen isim hangisidir?
- A) Sütçü İmam
- B) Ali Saip Bey
- C) Tevfik Paşa
- D) Refet Bele
- E) Şahin Bey
Doğru cevap: E
Çözüm: Şahin Bey, Antep çevresindeki direniş ve özellikle Kilis-Antep yolu savunmasıyla ilişkilidir; Sütçü İmam Maraş’ın simgesidir.
Millî Mücadele döneminde Urfa direnişinin örgütlenmesiyle öne çıkan isim hangisidir?
- A) Ali Saip Bey
- B) İsmet Bey
- C) Fevzi Çakmak
- D) Kâzım Karabekir
- E) Sütçü İmam
Doğru cevap: A
Çözüm: Urfa’daki millî direnişte Ali Saip Bey önemli bir örgütleyici olarak öne çıkar; diğer isimlerin cephe ya da şehir bağlantıları farklıdır.
20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması’nın imzalanma zamanına ilişkin doğru yorum hangisidir?
- A) Büyük Taarruz’dan sonra Lozan barışı imzalandı
- B) Sakarya Zaferi’nden sonra Fransa ile diplomatik uzlaşma sağlandı
- C) İnönü muharebelerinden önce Mondros yürürlüğe girdi
- D) Cumhuriyet ilanından sonra Ermenistan’la savaş başladı
- E) Sakarya’dan önce Yunanistan ile kesin barış yapıldı
Doğru cevap: B
Çözüm: Fransa ile Ankara Antlaşması 20 Ekim 1921’de, Eylül’deki Sakarya Zaferi’nden sonra imzalandı ve Güney Cephesi’ndeki çatışmaların sonlanmasına katkı yaptı.
1921 Ankara Antlaşması ile Hatay/İskenderun bölgesinin durumu hakkında hangi ifade uygundur?
- A) Hatay aynı antlaşmayla hemen Türkiye’ye ilhak edildi
- B) Hatay konusu antlaşmada hiçbir biçimde ele alınmadı
- C) Bölge Türkiye’ye tamamen katılmadı; özel idari-kültürel düzenlemeler öngörüldü
- D) Bölge Yunan ordusuna bırakıldı
- E) Hatay konusu 1920 Gümrü Antlaşması’yla kapandı
Doğru cevap: C
Çözüm: 1921 Ankara Antlaşması İskenderun çevresinde özel düzenlemeler içerdi; Hatay’ın Türkiye’ye katılması ise daha sonraki 1939 sürecinin konusudur.
Moskova Antlaşması’nın TBMM dış ilişkileri bakımından temel önemi nedir?
- A) Yunanistan’la kesin barış yapılması
- B) Fransa’ya güneyde tam askerî üstünlük kazandırılması
- C) Mondros’un 1918’de imzalanması
- D) Sovyet Rusya ile siyasi yakınlaşma ve sınır konularında uzlaşma sağlaması
- E) İngiltere’nin saltanatı kaldırması
Doğru cevap: D
Çözüm: 16 Mart 1921 Moskova Antlaşması TBMM ile Sovyet Rusya arasında resmî diplomatik ilişkileri güçlendirdi ve doğu sınırına dair ilkeleri düzenledi.
Kars Antlaşması’nın doğu sınırı açısından Moskova Antlaşması’yla ilişkisi hangisidir?
- A) Kars antlaşması Moskova’dan on yıl önceydi
- B) Moskova yalnız Güney Cephesi’nde Fransa ile yapıldı
- C) İki antlaşma da İngiltere’nin Trakya’dan çekilmesini düzenledi
- D) Kars Antlaşması batıda Yunan ordusunu teslim aldı
- E) Moskova’daki sınır çerçevesi Kafkas cumhuriyetleriyle Kars’ta ayrıntılandırıldı
Doğru cevap: E
Çözüm: Moskova 16 Mart, Kars 13 Ekim 1921 tarihlidir; Kars’ta doğu sınırı üç Kafkas cumhuriyetinin katılımıyla daha somut biçimde düzenlenmiştir.
Birinci İnönü Zaferi’nin düzenli orduya geçiş süreci bakımından önemi hangisidir?
- A) Yeni örgütlenen düzenli kuvvetlerin Batı Cephesi’nde başarı kazanması
- B) Düzenli ordunun tamamen lağvedilmesi
- C) Doğu Cephesi’ndeki Ermeni birliklerinin ilk kez görülmesi
- D) Cumhuriyetin aynı gün ilan edilmesi
- E) Fransız birliklerinin Mudanya’da teslim olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Ocak 1921 Birinci İnönü başarısı Batı Cephesi’nde düzenli ordunun güvenilirliğini ve TBMM hükûmetinin askerî-siyasi konumunu güçlendirdi.
1921 Londra Konferansı’nın Millî Mücadele diplomasisindeki anlamı hangisidir?
- A) TBMM’nin Lozan’da Cumhuriyeti ilan etmesi
- B) Ankara Hükûmetinin uluslararası görüşmelerde muhatap alınması
- C) Yunan ordusunun bütün Anadolu’dan çekilmeyi imzalaması
- D) Gümrü Antlaşması’nın Fransa ile yenilenmesi
- E) Batı Cephesi’nin henüz hiç açılmamış olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Birinci İnönü sonrasında toplanan Londra Konferansı’na Ankara temsilcilerinin çağrılması diplomatik tanınma bakımından anlamlıdır; tam barış sağlanmamıştır.
1921 Londra Konferansı’nda Ankara ve İstanbul hükûmetlerini temsil eden isimler sırasıyla kimlerdir?
- A) İsmet Bey ve Kâzım Karabekir
- B) Rauf Bey ve Şahin Bey
- C) Bekir Sami Bey ve Tevfik Paşa
- D) Mustafa Kemal ve Cemal Paşa
- E) Ali Saip Bey ve Sütçü İmam
Doğru cevap: C
Çözüm: 1921 Londra Konferansı’nda Ankara heyetinin başında Bekir Sami Bey, İstanbul heyetinin başında Tevfik Paşa bulunuyordu; iki heyetin varlığı siyasi ikiliği gösterir.
İkinci İnönü ve Kütahya-Eskişehir muharebeleri için doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) İkisinde de Yunan ordusu kesin olarak Anadolu’dan çıkarıldı
- B) Kütahya-Eskişehir II. İnönü’den önce gerçekleşti
- C) İkinci İnönü 1922’de Mudanya’dan sonra oldu
- D) İkinci İnönü Türk savunma başarısı, Kütahya-Eskişehir geri çekilme kararıyla sonuçlandı
- E) Her ikisi de Doğu Cephesi’nde Ermenistan’a karşı yapıldı
Doğru cevap: D
Çözüm: Nisan 1921’deki II. İnönü zaferini Temmuz 1921’de Kütahya-Eskişehir gerilemesi izledi; ikincisinde ordu Sakarya’nın doğusunda yeniden toplandı.
Kütahya-Eskişehir sonrasında Sakarya’nın doğusuna çekilme kararının stratejik amacı neydi?
- A) Yunan ordusuna katılmak
- B) TBMM’yi kapatıp saltanata dönmek
- C) Sovyet Rusya’ya karşı yeni cephe açmak
- D) Güney Cephesi’nde Fransız donanmasını kurmak
- E) Ordunun imhasını önleyip daha uygun savunma koşullarında toparlanmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Sakarya’nın doğusuna çekilme, kuvvetlerin korunması ve savunmanın hazırlanması için alınmış askerî karardır; savaşın bütünüyle kaybedildiği anlamına gelmez.
Tekâlif-i Milliye Emirleri hangi ihtiyaçla doğrudan ilişkilidir?
- A) Cepheye taşıma araçları, giyecek ve erzak sağlanması
- B) Seçim bölgelerinin yeniden çizilmesi
- C) Devletin resmî dilinin değiştirilmesi
- D) Dış borçların Lozan’da yapılandırılması
- E) İzmir İktisat Kongresi’nin gündeminin oluşturulması
Doğru cevap: A
Çözüm: Tekâlif-i Milliye Emirleri halkın imkânlarından yararlanarak ordunun lojistiğini güçlendirmeyi hedefledi; Ağustos 1921’in savunma hazırlığı içindedir.
Sakarya sırasında kullanılan “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır” anlayışı neyi ifade eder?
- A) Yalnız kıyı savunmasının yapılması
- B) Savunmanın tek çizgiye değil geniş vatan sahasına dayanması
- C) Savaşın diplomasiyle tamamen yasaklanması
- D) Düzenli ordunun cepheyi terketmesi
- E) Doğu sınırının yalnız haritayla belirlenmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Sakarya’daki bu ilke, düşman bir hattı aşsa bile savunmanın geniş bir saha üzerinde sürdürülmesi anlayışını açıklar; geri çekilmenin otomatik yenilgi sayılmamasını sağlar.
Sakarya Meydan Muharebesi sonrasındaki gelişmelerden hangisi diplomasideki etkisini doğrudan gösterir?
- A) Gümrü Antlaşması’nın 1920’de yapılması
- B) Birinci İnönü Muharebesi’nin Ocakta gerçekleşmesi
- C) Fransa ile Ankara Antlaşması’nın imzalanması
- D) TBMM’nin 1920’de açılması
- E) İzmir’in 1919’da işgali
Doğru cevap: C
Çözüm: Sakarya Zaferi TBMM’nin uluslararası pazarlık gücünü artırdı; 20 Ekim 1921 Fransa ile yapılan Ankara Antlaşması bu diplomatik ortamın sonuçlarındandır.
Büyük Taarruz’un Sakarya Meydan Muharebesi’nden ayrılan temel askerî niteliği hangisidir?
- A) Başlangıçta yalnız doğu sınırı tahkimi olması
- B) Sadece yerel milis protestosu olması
- C) Yunan ilerleyişinin ilk kez Sakarya’da durdurulması
- D) Düşmanı Anadolu’dan çıkarmaya yönelik geniş çaplı taarruz harekâtı olması
- E) Fransızlarla diplomatik görüşmeye indirgenmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Sakarya 1921’de Yunan ilerlemesini durduran savunma muharebesidir; 1922 Büyük Taarruz ise Yunan ordusunu kesin yenilgiye uğratmaya yönelik saldırı harekâtıdır.
Mudanya Ateşkesi’nin Doğu Trakya açısından sağladığı sonuç hangisidir?
- A) Bölgenin Ermenistan’a bırakılması
- B) Doğu Trakya’nın 1918’de Osmanlı’dan koparılması
- C) Bölgedeki bütün sınırların Lozan’dan önce nihai olarak kapanması
- D) Güney Cephesi’nde Fransız birliklerine teslim edilmesi
- E) Bölgenin savaş yapılmaksızın Türk yönetimine devri sürecinin açılması
Doğru cevap: E
Çözüm: Mudanya Ateşkesi Doğu Trakya’nın Türk yönetimine devrine ilişkin takvimi başlattı; nihai barış hukuku ve diğer sınırlar daha sonra Lozan’da ele alındı.