Gümrü, Birinci İnönü, Moskova, İkinci İnönü ve Sakarya gelişmelerinin doğru tarihsel sıralaması hangisidir?
- A) Gümrü → I. İnönü → Moskova → II. İnönü → Sakarya
- B) Moskova → Gümrü → II. İnönü → Sakarya → I. İnönü
- C) I. İnönü → Sakarya → Gümrü → Moskova → II. İnönü
- D) Sakarya → II. İnönü → Moskova → I. İnönü → Gümrü
- E) Gümrü → Sakarya → Moskova → I. İnönü → II. İnönü
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğru takvim Aralık 1920 Gümrü, Ocak 1921 I. İnönü, Mart 1921 Moskova, Mart-Nisan 1921 II. İnönü ve Ağustos-Eylül 1921 Sakarya’dır.
1921 tarihli Moskova, Kars ve Ankara antlaşmalarının muhataplarını doğru eşleyen seçenek hangisidir?
- A) Moskova-Fransa; Kars-Yunanistan; Ankara-Ermenistan
- B) Moskova-Sovyet Rusya; Kars-Kafkas Sovyet cumhuriyetleri; Ankara-Fransa
- C) Moskova-İngiltere; Kars-İtalya; Ankara-Sovyet Rusya
- D) Moskova-Yunanistan; Kars-İngiltere; Ankara-İtalya
- E) Moskova-Ermenistan; Kars-Fransa; Ankara-İngiltere
Doğru cevap: B
Çözüm: 16 Mart 1921 Moskova Sovyet Rusya’yla; 13 Ekim Kars Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan’la; 20 Ekim Ankara ise Fransa’yla yapılmıştır.
Gümrü Antlaşması’nın hukukî sürecini değerlendirirken hangi tarihsel ayrıntı göz önünde tutulmalıdır?
- A) Antlaşma 1923 Lozan’da Yunanistan’la yapılmıştır
- B) Gümrü yalnız 1918 Mondros’un gizli bir maddesidir
- C) Ermenistan’daki Sovyetleşme süreci uygulama ve onay koşullarını değiştirmiştir
- D) Sovyetleşme 1939’dan önce hiç yaşanmamıştır
- E) Gümrü Antlaşması Batı Cephesi’nde Yunan işgalini bitirmiştir
Doğru cevap: C
Çözüm: Gümrü, TBMM’nin Ermenistan’la imzaladığı önemli bir antlaşmadır; aynı dönemde Ermenistan’ın Sovyetleşmesi, onay ve uygulama sürecinin değerlendirilmesini gerektirir.
Moskova ve Kars antlaşmaları arasındaki sınır diplomasisi ilişkisinin en isabetli açıklaması hangisidir?
- A) Kars, Moskova’nın otuz yıl sonrasındadır
- B) Moskova’da yalnız Fransız-Suriye sınırı çizildi
- C) İki antlaşma da Yunan ordusunun Mudanya’ya geliş belgesidir
- D) Moskova’da belirlenen çerçeve Kars’ta ilgili Kafkas cumhuriyetleriyle teyit ve düzenlemeye konu olmuştur
- E) Kars, 1921’de doğu sınırını tümüyle yok saymıştır
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğu sınırındaki uzlaşma sadece tek belgeye indirgenemez: Moskova’da Sovyet Rusya’yla çerçeve, Kars’ta Kafkas cumhuriyetleriyle ayrıntılı düzenleme yapıldı.
Doğu, Güney ve Batı cephelerinin askerî örgütlenmesini birlikte değerlendiren doğru sonuç hangisidir?
- A) Üç cephe de yalnız donanma gücüyle yürütüldü
- B) Güney Cephesi tamamen Rus düzenli ordusundan oluştu
- C) Doğu Cephesi’nde Türk düzenli birlikleri hiç bulunmadı
- D) Batı Cephesi yalnız şehir mitinglerinden ibaretti
- E) Doğu ve Batı’da düzenli birlikler, Güney’de yerel direniş kuvvetleri belirgin biçimde öne çıktı
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğu Cephesi’nde Kâzım Karabekir’in birlikleri, Batı Cephesi’nde düzenli ordu harekâtı etkiliydi; Güney’de ise halk direnişi ön plana çıkmıştır.
Sınavda “Ankara Antlaşması” adı geçtiğinde 20 Ekim 1921 belgesini ayırt ettiren bilgiler hangisidir?
- A) TBMM-Fransa ilişkisi ve Güney Cephesi’nin sona ermesi
- B) TBMM-Yunanistan ilişkisi ve Ege Adaları’nın ilhakı
- C) Osmanlı-Ermenistan ilişkisi ve Kars’ın işgali
- D) TBMM-İngiltere ilişkisi ve 1922 Mudanya görüşmesi
- E) TBMM-Sovyet Rusya ilişkisi ve 16 Mart sınır uzlaşması
Doğru cevap: A
Çözüm: Ankara adı farklı yıllardaki antlaşmalarda geçebilir; Millî Mücadele’de 20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması Fransa’yla yapılmış ve Güney Cephesi’ni etkilemiştir.
1921 Ankara Antlaşması’nın Misak-ı Millî hedefleri bakımından sınırı hangi yargıyla doğru açıklanır?
- A) Bütün Misak-ı Millî sınırları eksiksiz sağlandı
- B) Güneyde önemli diplomatik kazanım sağlanırken İskenderun/Hatay meselesi tümüyle kapanmadı
- C) Antlaşma yalnız doğuda Batum’un geri alınmasını düzenledi
- D) Hatay’ın Türkiye’ye katılması 20 Ekim 1921’de tamamlandı
- E) Fransa tüm Anadolu’ya kalıcı işgal hakkı kazandı
Doğru cevap: B
Çözüm: Fransa ile anlaşma Güney Cephesi’nde önemli kazanım sağladı fakat İskenderun sancağı için özel hükümler öngördü; Hatay’ın katılımı 1939’dadır.
Londra Konferansı’na Ankara Hükûmetinin çağrılması hangi sonucu tek başına kanıtlamaz?
- A) Ankara heyetinin diplomatik görüşmelerde yer aldığını
- B) İstanbul ve Ankara hükûmetlerinin ayrı heyetlerle temsil edildiğini
- C) Millî Mücadele’nin tüm siyasi ve sınır taleplerinin kabul edildiğini
- D) İtilaf devletleriyle müzakere zemininin oluştuğunu
- E) İnönü başarısı sonrasında siyasi temasların arttığını
Doğru cevap: C
Çözüm: 1921 Londra Konferansı Ankara Hükûmetinin muhatap alınması bakımından önemlidir; görüşmeye davet edilmek bütün barış şartlarının kabulü demek değildir.
Birinci İnönü Zaferi ile Londra Konferansı arasındaki nedensel ilişkiyi doğru ifade eden seçenek hangisidir?
- A) Londra Konferansı 1918 Mondros’u imzalamak için toplandı
- B) Birinci İnönü Lozan Konferansı’ndan sonra kazanıldı
- C) Londra’daki heyet yalnız Kars’ta savaşan Ermeni birliklerinden oluştu
- D) Askerî başarı Ankara Hükûmetinin diplomatik ağırlığını artırıp görüşmelere çağrılmasına katkı sağladı
- E) Görüşmeler sonunda bütün Anadolu Yunanistan’a ilhak edildi
Doğru cevap: D
Çözüm: Ocak 1921 I. İnönü başarısı Ankara Hükûmetinin askerî meşruiyetini güçlendirdi; Şubat-Mart Londra Konferansı diplomatik temasların arttığı bir aşamadır.
Birinci ve İkinci İnönü muharebelerinin tarihlerini askerî komutanla birlikte doğru veren seçenek hangisidir?
- A) I. İnönü Ağustos 1922; II. İnönü Ekim 1922; komutan Kâzım Karabekir
- B) I. İnönü Aralık 1920; II. İnönü Mart 1923; komutan Ali Saip Bey
- C) I. İnönü Eylül 1921; II. İnönü 1924; komutan Rauf Bey
- D) I. İnönü Mayıs 1919; II. İnönü Haziran 1919; komutan Sütçü İmam
- E) I. İnönü Ocak 1921; II. İnönü Mart-Nisan 1921; komutan İsmet Bey
Doğru cevap: E
Çözüm: İnönü zaferleri 1921’in Ocak ve Mart-Nisan dönemlerindedir; İsmet Bey Batı Cephesi komutanlığıyla anılır, diğer tarihler ayrı gelişmelerdir.
Temmuz 1921 Kütahya-Eskişehir sonucunu “Millî Mücadele’nin kesin sonu” olarak görmek neden yanlıştır?
- A) Türk ordusu Sakarya doğusunda yeniden savunma kurarak mücadeleyi sürdürmüştür
- B) TBMM 1921’de kendiliğinden dağılmıştır
- C) Yunan ordusu aynı gün Türkiye ile barış imzalamıştır
- D) Sakarya Meydan Muharebesi zaten 1918’de gerçekleşmiştir
- E) Kütahya-Eskişehir Doğu Cephesi’nin son antlaşmasıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Kütahya-Eskişehir ciddi bir askerî gerilemedir ancak ordu geri çekilip toparlanmış ve Ağustos-Eylül 1921 Sakarya Meydan Muharebesi’ni kazanmıştır.
Başkomutanlık Kanunu ile Tekâlif-i Milliye Emirleri’nin doğru sebep-sonuç ilişkisi hangisidir?
- A) Tekâlif Emirleri 1918 Mondros’un imzalanmasını izledi
- B) 5 Ağustos’ta verilen yetkiyi, ordunun ihtiyaçlarını karşılama yönündeki Ağustos emirleri izledi
- C) Başkomutanlık yetkisi yalnız Lozan delegelerine aitti
- D) Emirler Sakarya’dan sonra 1923 Cumhuriyetin ilanıyla çıkarıldı
- E) Başkomutanlık Kanunu Kars Antlaşması’nın dış ticaret ekiydi
Doğru cevap: B
Çözüm: TBMM 5 Ağustos 1921’de Mustafa Kemal Paşa’ya Başkomutanlık yetkisi verdi; bunu Sakarya öncesindeki Tekâlif-i Milliye seferberliği izledi.
Sakarya Muharebesi için yaygın kullanılan “22 gün 22 gece” ifadesinin tarihsel karşılığı hangisidir?
- A) 6-11 Ocak 1921 arasındaki İnönü çarpışması
- B) 10-24 Temmuz 1921 Kütahya-Eskişehir safhası
- C) 23 Ağustos-13 Eylül 1921 arasındaki uzun savunma muharebesi
- D) 26-30 Ağustos 1922 Büyük Taarruz safhası
- E) 3-11 Ekim 1922 Mudanya görüşmeleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Sakarya Meydan Muharebesi 23 Ağustos-13 Eylül 1921 tarihleri arasında yaklaşık 22 gün sürdü; bu süreyi Büyük Taarruz’la karıştırmamak gerekir.
Sakarya Zaferi’nin askerî sonucu ile Büyük Taarruz’un sonucunu doğru ayıran ifade hangisidir?
- A) Sakarya Yunan ordusunun İzmir’den çıkışını 1919’da tamamladı
- B) Büyük Taarruz yalnız Ermeni kuvvetlerine karşı yürütüldü
- C) İki muharebe de 1920 Aralık ayında Kars yakınında yapıldı
- D) Sakarya Yunan ilerleyişini durdurdu; Büyük Taarruz Yunan ordusunun Anadolu’dan çıkarılmasını sağladı
- E) Sakarya’dan sonra Yunan kuvvetleri hiç geri çekilmedi
Doğru cevap: D
Çözüm: 1921 Sakarya savunma zaferiyle Yunan ilerlemesi kırıldı; 1922 Büyük Taarruz ise Yunan ordusunun kesin yenilgisi ve geri çekilişiyle sonuçlandı.
TBMM’nin Mustafa Kemal Paşa’ya Gazi unvanı ve Mareşal rütbesini vermesi hangi olaydan sonra gerçekleşmiştir?
- A) 1922 Mudanya görüşmelerinden altı ay sonra
- B) 1920 Gümrü Antlaşması imzalanmadan bir yıl önce
- C) 1923 Lozan imzalanmasından hemen sonra
- D) 1919 Sivas Kongresi’nin açıldığı gün
- E) 13 Eylül 1921’de sona eren Sakarya Zaferi’nden sonra, 19 Eylül’de
Doğru cevap: E
Çözüm: Sakarya 13 Eylül 1921’de sonuçlandı; TBMM 19 Eylül’de Gazi unvanı ve Mareşal rütbesini verdi. Bitiş ve unvan tarihlerinin ayrılması gerekir.
Büyük Taarruz, Başkomutanlık Meydan Muharebesi ve İzmir’in kurtuluşu hangi sırada gerçekleşmiştir?
- A) 26 Ağustos → 30 Ağustos → 9 Eylül 1922
- B) 9 Eylül → 30 Ağustos → 26 Ağustos 1922
- C) 30 Ağustos → 26 Ağustos → 9 Eylül 1922
- D) 11 Ekim → 26 Ağustos → 30 Ağustos 1922
- E) 13 Eylül 1921 → 9 Eylül 1922 → 26 Ağustos 1922
Doğru cevap: A
Çözüm: Büyük Taarruz 26 Ağustos 1922’de başladı, 30 Ağustos’ta Başkomutanlık Meydan Muharebesi kazanıldı ve 9 Eylül’de İzmir kurtarıldı.
30 Ağustos 1922’deki Dumlupınar zaferi ile 13 Eylül 1921’de sona eren muharebe hangi seçenekte doğru eşlenmiştir?
- A) Dumlupınar-Birinci İnönü; 13 Eylül-Gümrü
- B) Dumlupınar-Başkomutanlık Meydan Muharebesi; 13 Eylül-Sakarya
- C) Dumlupınar-Kars Antlaşması; 13 Eylül-Mudanya
- D) Dumlupınar-Londra Konferansı; 13 Eylül-Ankara Antlaşması
- E) Dumlupınar-İkinci İnönü; 13 Eylül-Mondros
Doğru cevap: B
Çözüm: 30 Ağustos 1922 Dumlupınar’daki Başkomutanlık Meydan Muharebesi’yle; 13 Eylül 1921 Sakarya savunmasının sonuyla ilişkilidir.
Mudanya Ateşkes Antlaşması neden Lozan Barış Antlaşması ile aynı hukukî nitelikte sayılamaz?
- A) İkisi de yalnız 1918 Osmanlı seferberlik emirleridir
- B) Mudanya Lozan’dan sonra 1924’te imzalanmıştır
- C) Mudanya çatışmaları durdurma ve devir koşullarını, Lozan nihai barış düzenini ele alır
- D) Lozan yalnız Batı Cephesi’nde bir topçu ateşkesidir
- E) Mudanya’da yeni Cumhuriyet Anayasası kabul edilmiştir
Doğru cevap: C
Çözüm: 11 Ekim 1922 Mudanya bir ateşkes düzenlemesidir; 24 Temmuz 1923 Lozan ise uluslararası barış antlaşmasıdır ve kapsamları birbirinden ayrıdır.
Mudanya görüşmelerindeki heyetlerin temsil durumuna ilişkin en doğru açıklama hangisidir?
- A) Görüşmeler yalnız Türkiye ve Ermenistan arasında yapıldı
- B) Fransa ve İngiltere görüşmelere katılmadı
- C) Yunanistan’ın temsilcisi Türk heyetine başkanlık etti
- D) Türk heyeti İtilaf temsilcileriyle görüştü; Yunanistan mütarekeyi doğrudan masada imzalamadan kabul etti
- E) Mudanya’da Sovyet Kafkas cumhuriyetleri doğu sınırını çizdi
Doğru cevap: D
Çözüm: Mudanya müzakerelerinde TBMM ile İngiliz, Fransız ve İtalyan temsilciler yer aldı; Yunan tarafının kabulü müttefikler aracılığıyla sağlandı.
Sakarya, Kars Antlaşması, Fransa ile Ankara Antlaşması ve Mudanya’nın doğru kronolojik sırası hangisidir?
- A) Ankara → Gümrü → Sakarya → Mudanya
- B) Mudanya → Kars → Ankara → Sakarya
- C) Kars → Mudanya → Sakarya → Ankara
- D) Sakarya → Mudanya → Ankara → Kars
- E) Sakarya → Kars → Ankara → Mudanya
Doğru cevap: E
Çözüm: Sakarya 13 Eylül 1921’de bitti; Kars 13 Ekim, Ankara 20 Ekim 1921 tarihlidir; Mudanya ise 11 Ekim 1922’de imzalandı.