Mondros’un 7. maddesi ile 24. maddesi arasındaki farkı doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) 7. madde genel stratejik işgal imkânı; 24. madde doğu vilayetlerinde karışıklık gerekçesiyle işgal olasılığı içerir
- B) 7. madde doğrudan TBMM açılışını, 24. madde Lozan imzasını düzenler
- C) İki madde de yalnız Osmanlı meclisinin seçim takvimidir
- D) 24. madde Yunanistan’ın İzmir’den çekilmesini hemen zorunlu kılar
- E) 7. madde yalnız bilimsel okulların açılmasını öngörür
Doğru cevap: A
Çözüm: Mondros’un 7. maddesi geniş işgal yetkisi yaratırken 24. maddesi doğu vilayetlerine ilişkin ayrı bir güvenlik ve işgal hükmü taşır.
Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti hangi coğrafi alanın savunulmasıyla ilişkilidir?
- A) Doğu Karadeniz
- B) Trakya
- C) Çukurova
- D) Kars-Ardahan
- E) Batı Anadolu kıyıları
Doğru cevap: B
Çözüm: Trakya-Paşaeli örgütlenmesi Trakya’nın haklarını savunmaya dönük bölgesel müdafaa-i hukuk faaliyetleriyle tanınır.
İzmir’in ilhakına karşı gelişen yerel direniş örgütlenmesinde hangi ad doğrudan kullanılmıştır?
- A) Mavri Mira
- B) Pontus
- C) Redd-i İlhak
- D) Hınçak
- E) Taşnak
Doğru cevap: C
Çözüm: Redd-i İlhak adını taşıyan örgütlenme, özellikle İzmir’in Yunanistan’a bağlanmasına karşı kamuoyu ve direniş çalışmalarını ifade eder.
Vilâyât-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti hangi bölgenin haklarını savunmayı amaçlıyordu?
- A) Trakya şehirleri
- B) Batı Ege adaları
- C) Yalnız İstanbul Boğazı
- D) Doğu Anadolu vilayetleri
- E) Güney Afrika yerleşimleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Vilâyât-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti doğu vilayetlerinin siyasi ve toprak bütünlüğünü savunmak üzere etkinlik gösterdi.
Kilikyalılar Cemiyeti’nin mütareke sonrası öncelikli savunma alanı hangi bölgedir?
- A) Doğu Trakya
- B) Batı Karadeniz kıyıları
- C) Makedonya içleri
- D) Kırım Yarımadası
- E) Çukurova ve çevresi
Doğru cevap: E
Çözüm: Kilikyalılar Cemiyeti Adana ve Çukurova çevresinin haklarını savunma amacıyla kurulan bölgesel millî örgütlerdendir.
Millî Kongre Cemiyeti’nin diğer bazı direniş cemiyetlerinden ayrılan çalışma yöntemi hangisidir?
- A) Basın ve propaganda yoluyla Türklerin haklılığını kamuoyuna anlatmaya ağırlık vermesi
- B) Yalnız Yunan işgali için askerî birlik komuta etmesi
- C) Sadece yabancı donanmalar için teknik gemi üretmesi
- D) Herhangi bir yayın veya kamuoyu çalışmasını yasaklaması
- E) Osmanlı ordusundaki bütün kumandanları görevden alması
Doğru cevap: A
Çözüm: Millî Kongre Cemiyeti işgal politikalarına karşı veri, rapor ve kamuoyu oluşturma çabalarıyla öne çıkmıştır; bölgesel silahlı birlik değildir.
Mavri Mira adı mütareke sonrasındaki hangi siyasi hareket ve örgütlenme çevresiyle ilişkilidir?
- A) Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk
- B) Rum milliyetçi faaliyetleri
- C) Kilikyalılar Cemiyeti
- D) Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk
- E) Şark Vilayetleri savunması
Doğru cevap: B
Çözüm: Mavri Mira, Rum milliyetçi amaçlarıyla ilişkilendirilen örgütlenmeler arasında değerlendirilir; millî müdafaa cemiyeti değildir.
Pontusçu faaliyetlerin 1919 mütareke dönemi bağlamında coğrafi ağırlık merkezi neresidir?
- A) Doğu Trakya ovaları
- B) İç Ege platoları
- C) Doğu Karadeniz çevresi
- D) Çukurova sahili
- E) Kuzey Afrika çölleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Pontusçu hareket Doğu Karadeniz çevresiyle bağlantılıydı; İzmir ve Çukurova’daki farklı örgütlenmelerle karıştırılmamalıdır.
Hınçak ve Taşnak örgütlerinin millî mücadele öncesindeki faaliyetleri hangi milliyetçilik hareketiyle ilişkilidir?
- A) Yunan ulusal hareketi
- B) İtalyan sömürge siyaseti
- C) İngiliz iç siyaseti
- D) Ermeni milliyetçiliği
- E) Fransız işçi hareketi
Doğru cevap: D
Çözüm: Hınçak ve Taşnak tarihsel olarak Ermeni siyasi hareketleriyle ilişkilidir; isimleri millî müdafaa-i hukuk cemiyetleriyle karıştırılmamalıdır.
Kuvâ-yı Milliye ifadesi mütareke sonrasında öncelikle neyi anlatır?
- A) 1923 sonrasındaki bütün düzenli orduları
- B) Mondros’u imzalayan diplomatik heyeti
- C) Saltanatın divan bürokrasisini
- D) Yalnız İstanbul medreselerindeki öğretimi
- E) Yerel ve bölgesel millî direniş güçlerini
Doğru cevap: E
Çözüm: Kuvâ-yı Milliye, işgallere karşı oluşan millî direniş güçlerini tanımlar; düzenli orduya geçiş sonraki aşamada gerçekleşmiştir.
Havza Genelgesi’ndeki protesto ve miting çağrılarının temel hedefi hangisidir?
- A) İşgallere karşı halk tepkisini görünür kılmak ve ulusal kamuoyu oluşturmak
- B) İşgal kuvvetleriyle kapitülasyonları genişletmek
- C) Osmanlı meclisini aynı gün Ankara’da açmak
- D) Trablusgarp’a yeni bir Osmanlı seferi başlatmak
- E) Bütün askerî birlikleri derhal terhis ettirmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Havza çağrıları, işgallere karşı örgütlü ve geniş katılımlı protestoları teşvik ederek millî tepkinin duyurulmasını amaçladı.
Amasya Genelgesi’nde yer alan “milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” ilkesi hangi düşünceyi öne çıkarır?
- A) Saltanatın koşulsuz yabancı mandaya devri
- B) Millî irade ve milletin kendi kaderini belirleme sorumluluğu
- C) İtilaf devletleri himayesinin zorunlu kabulü
- D) Yalnız yabancı komisyonlara karar yetkisi verilmesi
- E) Her türlü yerel örgütün dağıtılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Amasya Genelgesi kurtuluş iradesini milletin kararına bağlayarak mücadelenin siyasal meşruiyetini millî irade temelinde kurdu.
Amasya Genelgesi ile Sivas Kongresi arasındaki teşkilât ilişkisi hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Sivas Amasya’dan önce toplanmış ve genelgeyi iptal etmiştir
- B) Amasya doğrudan Lozan barışının imza yeridir
- C) Amasya ülke çapında kongre çağrısı yaptı; Sivas bu hedefin kongre olarak gerçekleşmesine hizmet etti
- D) Sivas yalnız bir il sınırında kalacak gizli tımar sayımıdır
- E) İki olay da 1923 sonrasına ait askerî eğitim düzenlemesidir
Doğru cevap: C
Çözüm: Amasya Genelgesi ülkenin çeşitli yerlerinden temsilcilerin Sivas’ta toplanmasını istemiş, Sivas Kongresi ulusal örgütlenmeyi genişletmiştir.
Erzurum Kongresi’nin “bölgesel toplanma, millî karar” niteliği nasıl açıklanır?
- A) Kongre yalnız yabancı devletlerin diplomatik heyetinden oluşmuştur
- B) Kararlar yalnız okul açılış tarihini belirlemiştir
- C) Bütün delegeler meşrutiyet dışındaki devlet başkanlarıdır
- D) Katılım ağırlıkla doğu vilayetlerinden olsa da kararlar vatan bütünlüğü ve bağımsızlık gibi genel ilkeler taşır
- E) Kongrede bağımsızlıkla ilgili hiçbir görüş bildirilmemiştir
Doğru cevap: D
Çözüm: Erzurum katılım bakımından bölgesel, kararların siyasi etkisi bakımından ulusal önemdedir; Sivas’la temel ayrım budur.
Erzurum Kongresi’nde manda ve himayeye ilişkin benimsenen genel yaklaşım hangisidir?
- A) İstanbul’un kayıtsız şartsız yabancı devlete devri
- B) Ülkenin yalnız dış borçlar karşılığı bölünmesi
- C) Yalnız Batı Anadolu’nun savaş alanı sayılması
- D) Sevr hükümlerinin bütünüyle kabulü
- E) Manda ve himayenin kabul edilemeyeceği bağımsızlık çizgisi
Doğru cevap: E
Çözüm: Erzurum Kongresi tam bağımsızlık esasını savunmuş ve manda-himaye seçeneğini millî iradeye aykırı görmüştür.
Erzurum Kongresi’nde geçici hükûmet kurma ihtimalinin yer alması hangi duruma bağlanmıştır?
- A) İstanbul hükûmetinin vatanın bağımsızlığını sağlayamaması veya yönetim görevini bırakması hâline
- B) Yalnız okul kayıtlarının her yıl uzatılmasına
- C) Paris Konferansı delegelerinin doğrudan hükûmeti kurmasına
- D) Anadolu’daki bütün vergilerin kaldırılmasının şart olmasına
- E) Doğrudan 1923 Cumhuriyeti’nin ilanına
Doğru cevap: A
Çözüm: Erzurum kararları İstanbul hükûmetinin görevini yapamaması hâlinde millî iradeye dayalı geçici yönetim ihtimalini öngörmüştür.
Erzurum Kongresi’nin ulusal egemenlik anlayışı açısından önemi hangi kararda somutlaşır?
- A) Tımar sisteminin XVII. yüzyılda yeniden kurulmasında
- B) Kuvâ-yı Milliye’yi etkili, millî iradeyi hâkim kılma ilkesinde
- C) Kırım Hanlığı’nın 1783’te ilhak edilmesinde
- D) İstanbul’un başkent olarak ilk kez seçilmesinde
- E) Bütün eğitim kurumlarının kapatılmasında
Doğru cevap: B
Çözüm: Erzurum kararlarında millî iradeyi esas alan yönetim ve Kuvâ-yı Milliye’ye dayanma düşüncesi birlikte ifade edilmiştir.
Sivas Kongresi’nde müdafaa-i hukuk örgütlerinin birleştirilmesinin sonucu hangisidir?
- A) Bütün yerel birliklerin aynı gün düzenli orduya geçmesi
- B) Yalnız Erzurum şehir sınırları içinde yeni bir nahiye açılması
- C) Yerel direniş örgütlenmelerinin ülke çapında ortak bir siyasi çatı altında toplanması
- D) Meclis-i Mebûsanın aynı gün Ankara’da toplanması
- E) Mondros Ateşkes Antlaşması’nın yürürlükten kalkması
Doğru cevap: C
Çözüm: Sivas’ta Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk adıyla birleşme, siyasi ve örgütsel bütünleşme sağladı; düzenli ordunun kurulması daha sonraki süreçtir.
Sivas Kongresi’nde manda konusunun tartışılmış olması hangi sonucun çıkarılmasını gerektirmez?
- A) Farklı delegelerin fikir yürüttüğü sonucunu
- B) Bağımsızlık konusunda tartışma yaşandığı sonucunu
- C) Dış desteğin hangi şartlarda olacağının değerlendirildiği sonucunu
- D) Kongrenin manda yönetimini kesin biçimde kabul ettiği sonucunu
- E) Millî siyasi çözüm arayışlarının devam ettiği sonucunu
Doğru cevap: D
Çözüm: Kongrede manda teklifleri gündeme gelmiş olsa da bu, yabancı bir mandanın bağlayıcı biçimde kabul edildiği anlamına gelmez.
Heyet-i Temsiliye’nin Sivas Kongresi sonrasındaki temsil niteliği hangi şekilde değişti?
- A) Yalnız Osmanlı donanmasındaki gemileri temsil eder oldu
- B) Tamamen dış devletlerin valiliklerine bağlandı
- C) Kongre kararıyla aynı gün İstanbul kabinesine dönüştü
- D) Ankara TBMM’sinin 1919’da açılmış olduğunu ilan etti
- E) Doğu Anadolu ile sınırlı temsil anlayışından bütün vatanı temsil etmeye yöneldi
Doğru cevap: E
Çözüm: Erzurum’da doğu vilayetleri temelinde ortaya çıkan Temsil Heyeti, Sivas’ta bütün ülke için temsil iddiası üstlendi.