Mustafa Kemal’in 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışıyla ilgili hangisi tarihsel açıdan daha doğrudur?
- A) Osmanlı askerî müfettişliği göreviyle Anadolu’ya geçerek sonraki millî örgütlenmede öncü rol oynamıştır
- B) Samsun’a doğrudan TBMM Başkanı olarak gelmiştir
- C) Lozan Antlaşması’nı Samsun’da aynı gün imzalamıştır
- D) Cumhuriyet hükûmetini 19 Mayıs’ta ilan etmiştir
- E) Sivas Kongresi zaten tamamlandıktan sonra Anadolu’ya gelmiştir
Doğru cevap: A
Çözüm: 19 Mayıs’ta henüz TBMM, Sivas Kongresi veya Cumhuriyet yoktu; Samsun’a geliş Osmanlı müfettişliği görevi çerçevesinde gerçekleşti.
9. Ordu Kıtaatı Müfettişliği görevi ile Temsil Heyeti başkanlığını eşitlemek neden yanlıştır?
- A) İkisi de yalnız 1923 seçimleri için aynı kadronun iki adıdır
- B) İlki İstanbul yönetiminin verdiği resmî askerî görev, ikincisi millî kongre sürecinin siyasi temsil görevidir
- C) Müfettişlik sadece Düyûn-ı Umûmiyye memurluğudur
- D) Temsil Heyeti doğrudan 1918 Mondros’u imzalayan deniz komutanlığıdır
- E) İki görevin de Samsun ve Erzurum ile ilişkisi yoktur
Doğru cevap: B
Çözüm: Mustafa Kemal Samsun’a resmî Osmanlı müfettişi olarak gitti; Erzurum’da askerlikten ayrılmış olarak siyasi temsil görevini üstlendi.
İzmir işgaline karşı oluşan tepkiler ile Havza Genelgesi arasındaki ilişki hangi seçenekte doğru değerlendirilir?
- A) Havza Genelgesi İzmir işgalinden yıllar önce 1914’te yayımlandı
- B) İzmir işgali Sivas Kongresi’nin 1920’deki kararıyla başladı
- C) 15 Mayıs işgaline yönelik tepki, Havza’daki protesto ve miting çağrılarının zeminini güçlendirdi
- D) Havza Genelgesi Yunan işgalini onaylayan anlaşmadır
- E) İzmir işgalinin halk tepkisiyle hiçbir ilgisi bulunmadı
Doğru cevap: C
Çözüm: İzmir’in 15 Mayıs 1919’da işgali kamuoyunda tepki doğurdu; Havza Genelgesi millî protestoların yaygınlaştırılmasını istedi.
Amasya Genelgesi’nin hazırlanışı ve kabul süreci için hangi değerlendirme en güvenlidir?
- A) Belge yalnız 1923 Cumhuriyet Meclisi tarafından ilk defa yazılmıştır
- B) Amasya kararlarını İtilaf Devletleri tek başına kaleme almıştır
- C) Belge hiçbir askerî veya sivil yetkiliyle görüşülmeden yayınlanmıştır
- D) Mustafa Kemal ve yakın çalışma arkadaşlarının görüş ve mutabakatı, komutanlarla kurulan temaslarla birlikte değerlendirilmelidir
- E) Amasya genelgesi yalnız bir İstanbul mahkemesi tutanağıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Amasya kararlarının oluşumunda Mustafa Kemal, Rauf, Refet ve Ali Fuat gibi isimlerin katılımı ve ilgili komutanlarla görüşmeler önemlidir.
Amasya Genelgesi’nde Sivas’ta millî kongre toplanmasının istenmesi hangi temsil anlayışını gösterir?
- A) Yalnız işgal kuvvetlerinin atanmış memurlarına oy hakkı verilmesini
- B) Sivas’ın yalnız dinî vakıf sınırlarını belirlemeyi
- C) Erzurum Kongresi’ni Eylül 1919’a ertelemeyi
- D) Her kararın yalnız Osmanlı elçileri tarafından gizli alınmasını
- E) Farklı bölgelerden seçilecek delegelerle ülke çapında ortak karar oluşturma arayışını
Doğru cevap: E
Çözüm: Amasya’daki kongre çağrısı iller ve sancaklar düzeyinde temsilcilerin seçilip Sivas’ta ortak bir millî toplantı oluşturulmasını hedefler.
Erzurum Kongresi kararlarının daha sonra Misak-ı Millî ile ilişkilendirilmesinde hangi ayrım korunmalıdır?
- A) Erzurum kararları 1919 kongre belgesidir; Misak-ı Millî 1920’de Osmanlı Meclis-i Mebûsanında kabul edilmiştir
- B) İki metin aynı gün Erzurum’da imzalanan tek belgedir
- C) Misak-ı Millî 1918 Mondros maddelerinin değişmeyen başlığıdır
- D) Erzurum kongresi 1923’ten sonra kurulmuştur
- E) Misak-ı Millî yalnız yabancı mandayı öngörmüştür
Doğru cevap: A
Çözüm: Erzurum millî sınır, vatan bütünlüğü ve bağımsızlık ilkelerine zemin hazırladı; Misak-ı Millî ayrı tarihte ve farklı organ tarafından benimsendi.
Erzurum Kongresi’ni “yalnız Doğu Anadolu ile ilgili kararlar aldı” diye nitelemek hangi nedenle hatalıdır?
- A) Hiçbir temsilcinin kongreye katılmaması nedeniyle
- B) Bölgesel katılımına rağmen millî irade, bağımsızlık ve vatan bütünlüğü hakkında bütün ülkeye uzanan kararlar benimsemiştir
- C) Yalnız dış ticaret vergisi görüşülmesi nedeniyle
- D) 1920 TBMM’nin Erzurum’da toplanması nedeniyle
- E) Mondros’un orada imzalanması nedeniyle
Doğru cevap: B
Çözüm: Erzurum Kongresi’nin katılım çevresi bölgesel olsa da kabul ettiği ilkeler millî programın kurulmasına katkı verdi.
Sivas Kongresi’nde Amerikan mandası önergesinin tartışılması hakkında hangi sonuç tarihsel kanıtı aşan bir genellemedir?
- A) Kongrede farklı uluslararası destek seçeneklerinin değerlendirildiği
- B) Delegeler arasında görüş ayrılıklarının bulunduğu
- C) Mandanın tartışıldığı için kongrenin onu resmen ve koşulsuz kabul etmiş olması
- D) Bağımsızlık hedefinin tartışmanın merkezinde yer aldığı
- E) Dış ilişkilerin ulusal mücadele için önem taşıdığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Tartışma ve önerge verilmesi kabul kararıyla aynı değildir; Sivas Kongresi ulusal bağımsızlık doğrultusunda kararlarını sürdürdü.
İrâde-i Milliye gazetesinin yayımlanması hangi millî kongre süreciyle doğrudan ilişkilidir?
- A) Erzurum Kongresi’nin 23 Temmuz açılışı
- B) İzmir İktisat Kongresi
- C) Lozan Konferansı
- D) Sivas Kongresi
- E) Alaşehir Kongresi’nin ilk toplantısı
Doğru cevap: D
Çözüm: İrâde-i Milliye gazetesi 1919 Eylülünde Sivas’ta millî mücadelenin görüşlerini duyurmak için yayımlandı; Ankara’daki Hâkimiyet-i Milliye daha sonradır.
Şarkî Anadolu Müdafaa-i Hukuk ile Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk arasındaki örgütsel ilişki hangisidir?
- A) İkisi de yalnız Osmanlı donanmasındaki gemi filolarıydı
- B) İlki İzmir’de, ikincisi Londra’da yabancı devletçe kuruldu
- C) Sivas Kongresi tüm müdafaa teşkilâtlarını yasakladı
- D) Doğu cemiyetleri ilk kez 1923 seçimlerinden sonra ortaya çıktı
- E) İlk örgüt doğu vilayetleri odaklıydı; Sivas Kongresi ülke çapında birleşik teşkilât oluşturdu
Doğru cevap: E
Çözüm: Şarkî Anadolu savunma örgütlenmesi Erzurum sürecinde etkiliydi; Sivas’ta yerel cemiyetler ortak millî çatıya taşındı.
Ali Galip olayının Millî Mücadele’nin kongreler evresiyle ilişkisi hangi seçenekte doğru belirtilmiştir?
- A) Sivas Kongresi’ni engellemeye yönelik girişimlerle ilişkilidir
- B) Mondros Ateşkes Antlaşması’nı 1918’de imzalayan amiralliktir
- C) İzmir’in 1919’daki işgaline Yunan komutanı olarak katılmıştır
- D) Lozan’da 1923’te başdelege olmuştur
- E) TBMM’yi 1919 Erzurum’da açan kişidir
Doğru cevap: A
Çözüm: Ali Galip girişimi Sivas’taki millî teşkilât çalışmalarını engelleme çabalarıyla anılır; kongre hazırlıklarının zorluklarını gösterir.
Damat Ferit Paşa hükûmetinin çekilmesi ve Ali Rıza Paşa hükûmetinin kurulması neden 1919 kongre süreciyle ilişkilendirilir?
- A) İki hükûmet de 1923 sonrasında Cumhuriyet kabinesi olarak kuruldu
- B) Anadolu’daki millî hareketin siyasi baskısı İstanbul hükûmetindeki değişimde etkili oldu
- C) Değişiklik tamamen 1730 Lâle Devri isyanından kaynaklandı
- D) Bu sırada Sivas Kongresi henüz başlamamış olan 1921 etkinliğiydi
- E) Hükûmet değişimi bir Osmanlı tımar defterinin iç yazışmasıydı
Doğru cevap: B
Çözüm: Sivas sonrasında gelişen siyasi baskı ve haberleşme mücadelesi Damat Ferit hükûmetinin düşmesinde rol oynadı; Ali Rıza Paşa hükûmeti kuruldu.
1919 Amasya Görüşmeleri’nde İstanbul hükûmeti adına Heyet-i Temsiliye ile görüşen görevli kimdir?
- A) Damat Ferit Paşa
- B) Tevfik Paşa
- C) Salih Paşa
- D) Kazım Özalp
- E) İsmet Paşa
Doğru cevap: C
Çözüm: 1919 Ekim ayındaki Amasya Görüşmeleri’nde İstanbul hükûmeti temsilcisi Salih Paşa idi; bu görüşmeler 22 Haziran Amasya Genelgesi’nden ayrıdır.
Amasya Görüşmeleri’nin Heyet-i Temsiliye için siyasi anlamı hangi gelişmede aranmalıdır?
- A) Türkiye Büyük Millet Meclisinin 1919 Ekiminde açılmasında
- B) Sevr’in 1919’da imzalanmasında
- C) Lozan’da kapitülasyonların kaldırılmasında
- D) İstanbul hükûmetinin millî hareketin temsilcileriyle resmî görüşmeye oturmasında
- E) Cumhuriyetin aynı gün ilan edilmesinde
Doğru cevap: D
Çözüm: Amasya Görüşmeleri millî hareketin İstanbul hükûmetince muhatap alınması bakımından anlamlıdır; tüm taleplerin uygulandığı varsayılmamalıdır.
Son Osmanlı Meclis-i Mebûsanının toplanması sürecinde Amasya Görüşmeleri ile bağlantılı hedef hangisidir?
- A) 1923 Cumhuriyet Meclisinin derhal feshedilmesi
- B) İtilaf kuvvetlerinin bütün Anadolu’dan tek günde ayrılması
- C) 1739 Belgrad Antlaşması’nın yeniden imzalanması
- D) İzmir işgalinin başladığı günün değiştirilmesi
- E) Seçimlerin yapılması ve millî görüşleri taşıyacak meclisin yeniden toplanması
Doğru cevap: E
Çözüm: Amasya görüşmeleri seçim ve meclis sürecine ilişkin uzlaşma arayışını içerir; son Osmanlı Meclisi 1920’de İstanbul’da toplandı.
Heyet-i Temsiliye’nin 27 Aralık 1919’da Ankara’ya gelişi hangi olayla doğru kronolojik olarak ilişkilendirilir?
- A) 23 Nisan 1920 TBMM açılışından önce Ankara’da millî siyasi merkez oluşturulmasıyla
- B) Erzurum Kongresi’nin Ankara’ya taşınıp 1923’te başlamasıyla
- C) Lozan Barışı’nın 1919’da Ankara’da imzalanmasıyla
- D) Cumhuriyetin 27 Aralık 1919’da ilan edilmesiyle
- E) Mondros’un Ankara’ya gelişin ardından imzalanmasıyla
Doğru cevap: A
Çözüm: Heyet-i Temsiliye 1919 sonunda Ankara’ya geldi; TBMM 23 Nisan 1920’de açıldı, bu iki tarih ve kurumu birleştirmeyin.
Balıkesir ve Alaşehir kongreleriyle Erzurum-Sivas kongrelerini karşılaştıran hangi ayrım isabetlidir?
- A) Balıkesir ve Alaşehir doğrudan 1923 Lozan toplantılarıdır
- B) Balıkesir ve Alaşehir batı Anadolu savunmasıyla, Erzurum ve Sivas ise daha geniş siyasi program ve örgütlenmeyle ilişkilidir
- C) Erzurum ve Sivas yalnız Balkan cephesindeki Osmanlı seferleridir
- D) Kongrelerin hiçbiri işgallere karşı örgütlenmeyle ilgili değildir
- E) Sivas Kongresi yalnız Yunan işgal yönetimince toplanmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: Balıkesir ve Alaşehir yerel-bölgesel batı Anadolu direnişine; Erzurum ve Sivas millî örgütlenmenin programına dair farklı ağırlıklar taşıdı.
Sivas Kongresi’nde cemiyetlerin birleştirilmesi hakkında hangi yorum aşırı bir sonuç çıkarır?
- A) Millî teşkilâtın ortak çatıya yöneldiği
- B) Yerel siyasi kararların eşgüdümünün arttığı
- C) Bütün düzensiz direniş güçlerinin aynı gün merkezî düzenli orduya dönüştüğü
- D) Heyet-i Temsiliye’nin ülke çapında temsil iddiasının güçlendiği
- E) Bölgesel müdafaa örgütlenmelerinin daha sıkı ilişkilendirildiği
Doğru cevap: C
Çözüm: Sivas’taki örgütsel birleşme siyasi niteliktedir; Batı Cephesi’nde düzenli ordunun örgütlenmesi sonraki askerî gelişmelerdendir.
Mondros, İzmir işgali, Samsun, Amasya, Erzurum, Sivas ve Ankara gelişleri hangi sırada gerçekleşmiştir?
- A) İzmir → Mondros → Sivas → Erzurum → Ankara → Amasya → Samsun
- B) Samsun → Mondros → Ankara → İzmir → Erzurum → Sivas → Amasya
- C) Amasya → Erzurum → Mondros → Sivas → İzmir → Ankara → Samsun
- D) Mondros → İzmir → Samsun → Amasya → Erzurum → Sivas → Ankara
- E) Sivas → Erzurum → Amasya → Samsun → Ankara → İzmir → Mondros
Doğru cevap: D
Çözüm: Tarih sırası 30 Ekim 1918, 15 Mayıs 1919, 19 Mayıs, 22 Haziran, 23 Temmuz, 4 Eylül ve 27 Aralık 1919’dur.
Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi arasındaki belge ve karar farkı hangisidir?
- A) Üçü de 1923’te Lozan’da imzalanmış dış antlaşmalardır
- B) Amasya yalnız saray fermanı, Erzurum yalnız askerî terhis listesi, Sivas yalnız vergi defteridir
- C) Erzurum ve Sivas hiçbir delege ile toplanmadan yalnız telgraf çekmiştir
- D) Amasya, 1920 TBMM’nin ilk bütçe kanunudur
- E) Amasya bir genelge çağrısıdır; Erzurum ve Sivas temsilcilerin toplandığı kongrelerin karar süreçleridir
Doğru cevap: E
Çözüm: Amasya Genelgesi bir çağrı ve siyasal ilkeler metnidir; Erzurum ve Sivas ise farklı katılım ve karar kapsamlarıyla kongre sürecini oluşturur.