Misak-ı Millî’ye göre geleceği halkın serbestçe vereceği oyla belirlenecek bölge hangisidir?
- A) Orta Anadolu
- B) Çukurova
- C) Batı Trakya
- D) Kapadokya
- E) Bolu Havzası
Doğru cevap: C
Çözüm: Misak-ı Millî, Batı Trakya’nın hukuki durumunun halkın serbest iradesiyle belirlenmesini istedi. Kars, Ardahan ve Batum ise ayrı maddede ele alındı.
Misak-ı Millî’nin vatan bütünlüğüne ilişkin temel dayanaklarından biri hangi tarihteki işgal durumudur?
- A) 24 Temmuz 1923 Lozan
- B) 29 Ekim 1923 Cumhuriyet ilanı
- C) 1 Kasım 1922 Saltanatın kaldırılması
- D) 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkesi
- E) 20 Ocak 1921 Anayasa
Doğru cevap: D
Çözüm: Misak-ı Millî’de Mondros Ateşkesi imzalandığında işgal altında bulunmayan ve nüfusuyla bütünlük taşıyan toprakların bölünmezliği vurgulandı. Mondros tarihi 30 Ekim 1918’dir.
Misak-ı Millî’de millî ekonomik bağımsızlığı güçlendirmek amacıyla kaldırılması istenen ayrıcalıklar hangileridir?
- A) Tanzimat Fermanı
- B) Ayan Meclisi
- C) Ağnam Vergisi
- D) Nizamiye Mahkemeleri
- E) Kapitülasyonlar
Doğru cevap: E
Çözüm: Misak-ı Millî, ekonomik ve mali gelişmeyi sınırlayan kapitülasyonların kaldırılmasını savundu. Bu istek, siyasi bağımsızlığın yanı sıra ekonomik bağımsızlığı da kapsar.
Misak-ı Millî’de azınlık haklarının kabulü hangi temel koşula bağlanmıştır?
- A) Komşu ülkelerdeki Müslümanların benzer haklardan yararlanmasına
- B) Osmanlı Meclisinin tamamen kapatılmasına
- C) Bütün Anadolu’nun İngiliz mandasına geçmesine
- D) Sadece İstanbul’daki yabancı bankaların kararına
- E) Batı Trakya’da tüm seçimlerin yasaklanmasına
Doğru cevap: A
Çözüm: Misak-ı Millî azınlıklara tanınacak haklarda karşılıklılık ilkesini benimsedi. Komşu ülkelerdeki Müslümanların aynı haklardan yararlanması esas kabul edildi.
Misak-ı Millî’de Boğazlarla ilgili düzenlemenin öncelikli güvenlik koşulu hangisidir?
- A) İzmir’in serbest liman yapılması
- B) İstanbul ve Marmara Denizi’nin güvenliğinin korunması
- C) Boğazların tek taraflı İtalyan denetimine bırakılması
- D) Kapitülasyonların yeniden genişletilmesi
- E) Bütün ticaret gemilerine sürekli yasak getirilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Misak-ı Millî İstanbul ve Marmara Denizi’nin güvenliğinin korunmasını ön koşul saydı. Ticaret gemilerinin Boğazlardan geçişinin esasları ilgili devletlerle kararlaştırılacaktı.
İstanbul’un İtilaf Devletlerince resmen işgal edildiği tarih hangisidir?
- A) 13 Kasım 1918
- B) 28 Ocak 1920
- C) 16 Mart 1920
- D) 11 Nisan 1920
- E) 23 Nisan 1920
Doğru cevap: C
Çözüm: İtilaf kuvvetlerinin İstanbul’a gelişi 13 Kasım 1918’dir. İstanbul’un resmen işgali ve Osmanlı kurumlarına müdahale ise 16 Mart 1920’de gerçekleşti.
16 Mart 1920 İstanbul işgalini Ankara’ya telgrafla bildiren görevli kimdir?
- A) Salih Paşa
- B) Ali Fuat Paşa
- C) Rauf Orbay
- D) Manastırlı Hamdi Bey
- E) Kâzım Karabekir
Doğru cevap: D
Çözüm: İstanbul’un 16 Mart 1920’deki işgali sırasında telgrafçı Manastırlı Hamdi Bey Ankara’ya haber verdi. Haberleşme ağının millî hareket için önemi bu olayda somutlaştı.
İstanbul’un resmî işgalinin Millî Mücadele yöneticilerine sağladığı siyasal gerekçe hangisidir?
- A) Saltanatın 16 Mart’ta kendiliğinden kaldırılmış sayılması
- B) Lozan Antlaşması’nın yürürlüğe girmesi
- C) Millet iradesini güvenli Anadolu merkezinde temsil edecek yeni bir meclisin toplanması
- D) Bütün cephelerin 1920 Martında kendiliğinden kapanması
- E) Sevr Antlaşması’nın TBMM tarafından onaylanması
Doğru cevap: C
Çözüm: İstanbul’daki parlamentonun işgal baskısıyla işlevsiz kalması, Anadolu’da bağımsız bir ulusal temsil organı kurulmasını zorunlu kıldı. 19 Mart genelgesi bu ihtiyaca yanıt verdi.
11 Nisan 1920’de Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı hakkında alınan karar hangisidir?
- A) Cumhuriyet ilan ederek kendi kendini feshetmesi
- B) Lozan’ı imzalayıp daimi barış organına dönüşmesi
- C) Ankara’ya taşınarak aynı üyelerle kesintisiz devam etmesi
- D) Padişah iradesiyle feshedilmesi
- E) Misak-ı Millî’yi ilk kez bu gün kabul etmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı 16 Mart işgaliyle çalışamaz duruma geldi; 11 Nisan 1920’de padişah iradesiyle resmen feshedildi.
19 Mart 1920 genelgesinin temsilci seçimi konusundaki temel düzenlemesi hangisidir?
- A) Sadece Osmanlı hanedanının Meclise üye sayılması
- B) Yalnız yabancı elçilerin TBMM’ye katılması
- C) Mebusan Meclisinin 1918’deki tüm üyelerinin seçim olmadan dışlanması
- D) Meclisin Cenevre’de Milletler Cemiyeti gözetiminde kurulması
- E) Yeni seçimlerle gelecek temsilciler ile İstanbul’dan kaçıp gelebilen eski mebusların Ankara’da buluşması
Doğru cevap: E
Çözüm: 19 Mart genelgesi Ankara’da olağanüstü yetkili Meclis için yeni seçimleri öngördü. İstanbul’dan gelebilen son Osmanlı Meclisi üyeleri de yeni Meclise katılabilecekti.
23 ve 24 Nisan 1920 tarihlerinde TBMM’de gerçekleşen işlemleri doğru sıralayan ifade hangisidir?
- A) 23 Nisan açılış ve Şerif Bey geçici başkanlık; 24 Nisan Mustafa Kemal’in başkan seçilmesi
- B) 23 Nisan Misak-ı Millî kabulü; 24 Nisan İstanbul’un işgali
- C) 23 Nisan padişahın meclisi feshi; 24 Nisan Mondros’un imzalanması
- D) 23 Nisan Lozan’ın imzalanması; 24 Nisan Mudanya Ateşkesi
- E) 23 Nisan Sultanahmet Mitingi; 24 Nisan Erzurum Kongresi
Doğru cevap: A
Çözüm: 23 Nisan’da ilk toplantıyı yaşça en büyük milletvekili Şerif Bey yönetti. Mustafa Kemal’in TBMM Başkanlığına seçimi 24 Nisan’daki oturumda gerçekleşti.
Birinci TBMM’nin yasama ile yürütme yetkilerini kendinde toplaması hangi yönetim anlayışına örnektir?
- A) Sert güçler ayrılığı
- B) Güçler birliği ilkesi
- C) Mutlak meşrutî monarşi
- D) Yalnız yargı üstünlüğü
- E) Yabancı manda denetimi
Doğru cevap: B
Çözüm: Savaş koşullarında hızlı karar alma ve uygulama ihtiyacıyla Birinci TBMM yasama ve yürütmeyi aynı elde topladı. Bu uygulama güçler birliği ve meclis hükümeti sistemiyle ilgilidir.
24 Nisan 1920’de kabul edilen esaslara göre hükümet işlerini yürütecek kurulun niteliği hangisidir?
- A) Padişahın tek başına atadığı ömür boyu bakanlardan oluşur
- B) İtilaf Devletleri doğrudan bakanları seçer
- C) Meclisin seçtiği vekillerden oluşur; Meclis başkanı kurulun da başkanıdır
- D) Yalnız Meclis dışındaki askerler yürütebilir
- E) Yargıtay üyeleri kendilerini hükûmet ilan eder
Doğru cevap: C
Çözüm: Meclis hükümeti sisteminde yürütmeyi TBMM’nin seçtiği İcra Vekilleri Heyeti üstlenir. Meclis başkanı hükümet heyetinin de başkanıdır; ayrı bir başbakan öngörülmez.
Aşağıdaki hedeflerden hangisi Misak-ı Millî’nin altı maddesinde doğrudan yer almaz?
- A) Kapitülasyonların kaldırılması
- B) Saltanatın kaldırılması ve cumhuriyet rejiminin ilan edilmesi
- C) Batı Trakya’nın geleceğinde halkın oyuna başvurulması
- D) İstanbul ve Marmara Denizi’nin güvenliğinin sağlanması
- E) Kars-Ardahan-Batum için gerektiğinde halkoylaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Misak-ı Millî 1920’de bağımsızlık, sınırlar ve uluslararası haklar üzerine kuruludur. Saltanat 1922’de kaldırıldı; cumhuriyet rejimi 1923’te ilan edildi.
İstanbul’daki işgal sürecinde 13 Kasım 1918 ve 16 Mart 1920 tarihlerini doğru ayıran seçenek hangisidir?
- A) 13 Kasım Misak-ı Millî kabulü; 16 Mart TBMM açılışı
- B) 13 Kasım Ankara Meclisi seçimi; 16 Mart Sivas Kongresi
- C) 13 Kasım işgal donanmasının gelişi; 16 Mart resmî işgal ve Osmanlı kurumlarına baskı
- D) 13 Kasım Saltanatın kaldırılması; 16 Mart Cumhuriyetin ilanı
- E) 13 Kasım Lozan görüşmesi; 16 Mart Mudanya Ateşkesi
Doğru cevap: C
Çözüm: 13 Kasım 1918 İtilaf donanmasının İstanbul’a gelişini belirtir. 16 Mart 1920’de ise şehir resmen işgal edildi; Meclis-i Mebusan üzerinde fiilî baskı kuruldu.
İstanbul’un resmen işgalinden sonra Mustafa Kemal’in 19 Mart genelgesini yayımlaması hangi siyasal boşluğu doldurmayı amaçladı?
- A) Osmanlı Meclisinin İstanbul’da işgalcilerin gözetiminde çalışmasını zorunlu tutmak
- B) İtilaf Devletlerinin Ankara’ya vali atama yetkisini genişletmek
- C) Milletler Cemiyetinin resmî toplantılarını Ankara’ya taşımak
- D) İşgal nedeniyle bağımsız çalışamayan Osmanlı Meclisinin yerine ulusal iradeyi Ankara’da temsil edebilen organ kurmak
- E) 1923 Lozan’da kabul edilen antlaşmaları aynı gün uygulamak
Doğru cevap: D
Çözüm: 19 Mart 1920 çağrısı, İstanbul’un işgaliyle ortaya çıkan temsil ve egemenlik krizine çözüm aradı. Meclisin olağanüstü yetkiyle Ankara’da toplanması hedeflendi.
11 Nisan 1920 feshi ile 16 Mart 1920 işgalini birbirinden ayıran doğru açıklama hangisidir?
- A) İkisi de 1923’teki cumhuriyet ilanının aynı adıdır
- B) 11 Nisan işgali başlattı, 16 Mart Meclis ilk kez açıldı
- C) Meclis 16 Mart’ta Ankara’ya taşındı, 11 Nisan’da Lozan’ı imzaladı
- D) 16 Mart bütün milletvekilleriyle özgür seçimi başlattı, 11 Nisan’da Misak kabul edildi
- E) İşgalle Meclisin çalışması fiilen engellendi; padişah iradesiyle fesih 11 Nisan’da gerçekleşti
Doğru cevap: E
Çözüm: 16 Mart’ta resmî işgal ve tutuklamalar başladı. 11 Nisan’da Osmanlı Meclis-i Mebusanı padişah iradesiyle feshedildi; fiilî baskı ile resmî fesih farklı tarihlerdir.
Yeni TBMM üyeliği konusunda 19 Mart genelgesinin tarihsel sürekliliği sağlayan yönü hangisidir?
- A) Yeniden seçilecek temsilcilerle İstanbul’dan gelebilen eski mebusların aynı Mecliste görev alabilmesi
- B) Yalnız yabancı diplomatların oy hakkı elde etmesi
- C) Mecliste eski Osmanlı temsilcilerinin kategorik olarak yasaklanması
- D) Bütün milletvekillerinin Ankara Valiliğince doğrudan atanması
- E) 1923 milletvekili seçimlerinin 1920’de iptal edilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: 19 Mart genelgesine göre yeni seçimlerin temsilcileri ile İstanbul Meclisinden gelebilen mebuslar Ankara’daki olağanüstü yetkili Mecliste birleşebilecekti.
23–24 Nisan 1920’de TBMM’nin ilk iki birleşimindeki başkanlık düzeninin doğru açıklaması hangisidir?
- A) 23 Nisan Mustafa Kemal Cumhurbaşkanı, 24 Nisan Şerif Bey sadrazam
- B) 23 Nisan ilk birleşim Şerif Bey geçici başkan, 24 Nisan Mustafa Kemal seçilmiş Meclis başkanı
- C) 23 Nisan padişah başkan, 24 Nisan İtilaf Yüksek Komiseri başkan
- D) 23 Nisan Saltanat kaldırıldı, 24 Nisan Boğazlar işgal edildi
- E) 23 Nisan Meclis İstanbul’da, 24 Nisan Lozan’da toplandı
Doğru cevap: B
Çözüm: Şerif Bey yaşça en büyük mebus olduğu için ilk açılış oturumunu yönetti. Mustafa Kemal 24 Nisan’da Meclis başkanlığına seçildi; Cumhurbaşkanlığı makamı henüz yoktu.
Birinci TBMM’nin kurucu meclis özelliğini, yasama-yürütme ilişkisiyle birlikte açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Yalnız padişahın danışma heyeti olarak çalışması
- B) Yürütme ve yasamayı yabancı devletlerin seçilmiş üyelerine bırakması
- C) Ulusal egemenlik temelinde yeni siyasi düzen kurması ve devlet yetkilerini Mecliste toplaması
- D) Anayasal düzen oluşturma yetkisinin tamamen reddedilmesi
- E) Bütün yetkinin Milletler Cemiyeti Sekreterliğine devredilmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Birinci TBMM, millî egemenliğe dayanan yeni siyasi düzenin temelini kurduğu ve daha sonra anayasa yaptığı için kurucu niteliğe sahiptir. 1920’de güçler birliği esas alındı.